Người bệnh thận, suy thận nên ưu tiên 4 nhóm thực phẩm này: Ưu điểm ít kali, ngăn ngừa biến chứng

Vì sao người bệnh thận, người suy thận, phải kiểm soát kali trong khẩu phần ăn?

Kali là khoáng chất thiết yếu đối với hoạt động của tim, cơ và hệ thần kinh. Ở người khỏe mạnh, thận có vai trò đào thải lượng kali dư thừa qua nước tiểu, duy trì nồng độ kali máu trong giới hạn an toàn, thường từ 3,5–5,0 mmol/L. Tuy nhiên, ở người mắc bệnh thận mạn hoặc suy thận, chức năng lọc và thải trừ của thận suy giảm, khiến kali không được đào thải hết mà tích tụ dần trong máu, làm tăng nguy cơ tăng kali máu.

Ảnh minh họa.

Tăng kali máu có thể gây rối loạn nhịp tim, tim đập chậm hoặc bất thường, yếu cơ, tê bì tay chân, buồn nôn, khó thở. Trong những trường hợp nặng, biến chứng tim mạch có thể đe dọa tính mạng, đặc biệt ở người suy thận giai đoạn tiến triển.

Vì vậy, bên cạnh điều trị nội khoa, chế độ ăn kiểm soát kali được xem là một trụ cột quan trọng trong quản lý bệnh thận mạn và suy thận.

4 nhóm thực phẩm ít kali người bệnh suy thận nên ăn 

Nhóm rau củ ít kali

Ảnh minh họa.

Rau củ vẫn cần được duy trì trong khẩu phần của người bệnh thận, đặc biệt là người suy thận, để cung cấp vitamin, chất xơ và chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, việc lựa chọn đúng loại có hàm lượng kali thấp giúp hạn chế nguy cơ tăng kali máu – biến chứng thường gặp ở người suy thận do khả năng đào thải kali suy giảm.

Những loại rau củ tương đối an toàn cho người suy thận có thể kể đến như bắp cải, súp lơ trắng, dưa leo, bí xanh, rau xà lách, đậu que và cà rốt nếu sử dụng với lượng vừa phải. Các loại này có hàm lượng kali thấp hơn so với rau lá xanh đậm hoặc các loại củ giàu tinh bột, từ đó giúp người suy thận kiểm soát tốt hơn nồng độ kali trong máu.

Cách chế biến cũng ảnh hưởng đáng kể đến lượng kali hấp thu ở người suy thận. Việc thái nhỏ, ngâm rau củ trong nước ấm trước khi nấu và luộc trong nhiều nước rồi bỏ phần nước luộc có thể giúp giảm lượng kali hòa tan. Phương pháp luộc hoặc hấp thường được khuyến khích thay vì nấu canh giữ nước hoặc xào nhiều dầu mỡ, nhằm hạn chế tối đa lượng kali đưa vào cơ thể.

Nhóm trái cây ít kali

Ảnh minh họa.

Trái cây là nguồn cung cấp vitamin và chất xơ quan trọng, song nhiều loại chứa hàm lượng kali cao. Người bệnh thận nên ưu tiên những loại có hàm lượng thấp hơn như táo, lê, dâu tây, nho hoặc dứa.

Điều quan trọng không chỉ nằm ở loại trái cây mà còn ở khẩu phần. Mỗi lần nên dùng lượng nhỏ, tổng khoảng 100–200 g mỗi ngày tùy theo mức giới hạn kali được bác sĩ khuyến nghị. Trái cây tươi được ưu tiên hơn dạng sấy khô, đóng hộp hoặc ngâm đường. Nước ép trái cây cũng không được khuyến khích vì kali có thể hòa tan nhiều vào phần nước.

Tinh bột tinh chế

Với nhóm tinh bột, ngũ cốc tinh chế như cơm trắng, bánh mì trắng, bún, phở hoặc nui thường có hàm lượng kali và phốt pho thấp hơn so với ngũ cốc nguyên cám. Dù vậy, người bệnh vẫn cần sử dụng ở mức hợp lý và cân đối theo tổng nhu cầu năng lượng mỗi ngày. Trong một số trường hợp, luộc và bỏ nước khi chế biến mì hoặc nui cũng góp phần giảm kali hòa tan.

Đạm chất lượng cao

Đối với protein, người suy thận không nên kiêng hoàn toàn mà cần chọn nguồn đạm chất lượng cao với lượng vừa đủ. Lòng trắng trứng, ức gà bỏ da, cá trắng ít béo, cá hồi dùng lượng hợp lý, đậu hũ và thịt nạc là những lựa chọn thường được khuyến nghị. Việc chia nhỏ khẩu phần trong ngày và ưu tiên phương pháp chế biến đơn giản như luộc, hấp hoặc nướng giúp hạn chế thêm gánh nặng chuyển hóa cho thận.

Lưu ý: Người bệnh thận, suy thận không tự ý cắt bỏ kali

Chế độ ăn ít kali phải được cá thể hóa theo từng giai đoạn bệnh thận, đặc biệt với người đang lọc máu hoặc có tăng kali máu tái diễn. Người bệnh không nên tự ý loại bỏ hoàn toàn kali vì cơ thể vẫn cần khoáng chất này cho hoạt động sinh lý bình thường.

Việc chia nhỏ bữa ăn, chế biến đúng cách và xét nghiệm máu định kỳ để theo dõi nồng độ kali là những nguyên tắc quan trọng. Khi xuất hiện các dấu hiệu như mệt nhiều, yếu cơ, tê tay chân, nhịp tim bất thường hoặc buồn nôn kéo dài, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời.

Kiểm soát thực phẩm ít kali không chỉ giúp ổn định xét nghiệm mà còn góp phần giảm biến chứng tim mạch, nâng cao chất lượng sống cho người mắc bệnh thận mạn và suy thận.