Bác sĩ ThS.BS Phạm Minh Ngọc , Phó Giám đốc Trung tâm Y học Giới tính Hà Nội cho biết bác sĩ đã từng tiếp nhận không ít những trường hợp nam giới gặp áp lực công việc, đặc biệt là dịp cuối năm dẫn tới rối loạn cương dương phải đi khám.
Điển hình là trường hợp bệnh nhân Nguyễn Văn X (35 tuổi) làm công việc quản lý dự án trong môi trường làm việc có cường độ cao. Anh đến khám trong tình trạng giảm ham muốn và khó duy trì độ cương cứng suốt khoảng 6 tháng. Theo mô tả, dương vật không đạt đủ độ cứng để giao hợp hoặc xìu sớm trước khi xuất tinh. Đáng chú ý, anh gần như mất hẳn hiện tượng cương buổi sáng – một dấu hiệu thường phản ánh sức khỏe nội tiết và mạch máu của nam giới.
Khai thác tiền sử cho thấy, trong hơn một năm qua, anh thường xuyên làm việc 12–14 tiếng mỗi ngày, ngủ ít, lo âu kéo dài và rơi vào trạng thái kiệt sức, hay còn gọi là hội chứng "burnout". Bệnh nhân không có tiền sử chấn thương vùng chậu, không sử dụng ma túy hay chất kích thích.
Bác sĩ Ngọc đang tư vấn cho một trường hợp bệnh nhân.
"Đây là hình ảnh điển hình của stress nghề nghiệp kéo dài, nhưng điều khiến chúng tôi chú ý là các rối loạn nội tiết đi kèm", ThS.BS Phạm Minh Ngọc cho biết.
Kết quả xét nghiệm nội tiết lúc 8 giờ sáng - thời điểm testosterone thường đạt đỉnh sinh lý - cho thấy bức tranh khá rõ ràng. Nồng độ testosterone toàn phần của bệnh nhân chỉ đạt 250 ng/dL, thấp hơn mức tham chiếu bình thường (300–1.000 ng/dL). Trong khi đó, prolactin – một hormone thường được nhắc đến nhiều ở phụ nữ cho con bú lại tăng cao, lên tới 35 ng/mL, vượt xa ngưỡng bình thường ở nam giới (<15–20 ng/mL).
Theo bác sĩ Ngọc, prolactin cao không chỉ gặp trong các bệnh lý tuyến yên hay giai đoạn sinh lý đặc biệt, mà còn là "chỉ dấu sinh học" của stress tâm lý nặng ở nam giới. Khi căng thẳng kéo dài, hệ thần kinh và nội tiết bị xáo trộn, kéo theo hàng loạt phản ứng dây chuyền trong cơ thể.
Từ stress đến suy giảm testosterone
Theo bác sĩ Ngọc, stress kéo dài kích hoạt quá mức trục hạ đồi – tuyến yên – tuyến thượng thận, khiến cortisol – hormone "báo động" của cơ thể - tăng cao mãn tính. Cortisol ở mức cao sẽ ức chế trực tiếp vùng hạ đồi, làm rối loạn quá trình điều hòa hormone sinh dục.
Song song đó, stress làm giảm dopamine, chất có vai trò ức chế prolactin, dẫn đến tuyến yên tăng tiết prolactin. Sự kết hợp giữa cortisol và prolactin cao sẽ "đánh trúng" trục hạ đồi – tuyến yên – tuyến sinh dục, khiến hormone GnRH và LH suy giảm. Khi LH giảm, tinh hoàn không nhận đủ tín hiệu để sản xuất testosterone.
"Hệ quả là nam giới rơi vào tình trạng thiếu hụt testosterone nội sinh, kéo theo giảm ham muốn, rối loạn cương dương, suy giảm năng lượng và chất lượng sống. Testosterone không chỉ quyết định ham muốn, mà còn tham gia vào việc duy trì cấu trúc thể hang và quá trình tạo nitric oxide – yếu tố quan trọng để dương vật cương cứng", ThS.BS Ngọc nhấn mạnh.
Phòng ngừa rối loạn sinh lý do áp lực công việc
Theo bác sĩ Ngọc, để tránh rơi vào rối loạn sinh lý, nam giới cần giảm áp lực công việc, ngủ đủ giấc, học cách quản lý stress thông qua thiền, thư giãn hoặc sắp xếp lại nhịp sinh hoạt. Khi cortisol giảm, trục nội tiết sinh dục có khả năng hồi phục dần theo thời gian.
Bên cạnh đó, cần tập thể dục cường độ vừa phải, tránh luyện tập quá sức vì có thể tạo thêm stress sinh lý cho cơ thể. Cần đi khám sớm nếu gặp các vấn đề rắc rối phòng the.
Ca bệnh của anh Nguyễn Văn X cho thấy rối loạn sinh lý không còn là vấn đề riêng của tuổi trung niên. Áp lực công việc, stress kéo dài và lối sống thiếu cân bằng đang khiến ngày càng nhiều nam giới trẻ đối mặt với suy giảm bản lĩnh phòng the.
