Tác giả: Mẹ Oánh
Từ không gian ấm áp, yên tĩnh trong bụng mẹ bước ra thế giới sáng choang và ồn ào, ngày đầu tiên sau sinh đối với một em bé sơ sinh có thể nói là… bận rộn không kém người lớn.
Với bé, đây không chỉ là sự thay đổi về “thân phận” từ một sinh linh hoàn toàn phụ thuộc vào mẹ trở thành một cá thể độc lập, mà còn là một hành trình thích nghi đầy thử thách. Trong bụng mẹ, nhiệt độ luôn ổn định, ánh sáng mờ dịu, âm thanh xa xăm; còn bên ngoài là sự thay đổi nhiệt độ liên tục, ánh đèn chói mắt, tiếng người ồn ào... tất cả đều đủ khiến một sinh linh bé nhỏ bối rối, hoang mang.
Thế nhưng, sức sống của sinh mệnh luôn vô cùng bền bỉ. Mỗi em bé khỏe mạnh chào đời đều là “người chiến thắng” sau hành trình cạnh tranh khắc nghiệt “hàng tỷ chọn một”. Vì vậy, dù lúc mới sinh bé có thể khóc to, trông có vẻ hoảng loạn, nhưng thực chất, các con đang tuần tự hoàn thành hàng loạt nhiệm vụ vô cùng quan trọng.
Dưới đây là 7 “cửa ải lớn” mà em bé phải vượt qua ngay trong ngày đầu tiên chào đời. Đọc xong, bạn sẽ thấy: sinh ra và sống khỏe – thật sự không hề dễ dàng.
Cửa ải 1: Tự thở – tiếng khóc đầu tiên của sự sống
Đây là nhiệm vụ đầu tiên và quan trọng nhất khi bé trở thành một cá thể độc lập.
Trong bụng mẹ, oxy được cung cấp qua dây rốn và bánh nhau. Sau khi sinh, bé buộc phải tự khởi động hệ hô hấp của mình. Vì vậy, nếu bé không khóc ngay sau sinh, bác sĩ hoặc điều dưỡng sẽ nhẹ nhàng vỗ vào lòng bàn chân hay mông bé để kích thích – đó không phải “phạt”, mà là giúp bé cất tiếng khóc đầu đời.
Tiếng khóc chính là dấu hiệu cho thấy phổi đã được mở, không khí tràn vào các phế nang, đi qua dây thanh âm – đánh dấu khoảnh khắc bé chính thức tự thở. Tiếng khóc ấy chính là bản nhạc mở màn của sự sống khỏe mạnh.
Cửa ải 2: Kỳ thi đầu tiên của đời người – thang điểm Apgar
Vừa chào đời chưa kịp thích nghi, bé đã phải tham gia kỳ thi đầu tiên của cuộc đời – gọi là điểm Apgar .
Bác sĩ sẽ chấm điểm ở phút thứ 1 và phút thứ 5 sau sinh, dựa trên 5 tiêu chí:
Nhịp tim - Hô hấp - Trương lực cơ - Phản xạ - Màu da
Mỗi mục từ 0–2 điểm, tổng tối đa 10 điểm.
7–10 điểm : bình thường
4–6 điểm : cần hỗ trợ
<4 điểm : nguy cấp, cần can thiệp y tế ngay
Đây là căn cứ quan trọng để đánh giá sức khỏe sơ sinh và quyết định bé có cần theo dõi đặc biệt hay không.
Cửa ải 3: Xác nhận danh tính – “tem chống nhầm” duy nhất
Giữa biển người mênh mông, làm sao để đảm bảo bé không bị nhầm với ai khác? Bệnh viện sẽ thực hiện xác nhận danh tính kép , thường gồm:
Lấy dấu chân : dùng mực không độc in rõ bàn chân bé – dấu chân này là “dấu ấn sinh mệnh” độc nhất, lưu trong hồ sơ bệnh án.
Đeo vòng nhận diện mẹ – con : mẹ và bé cùng đeo vòng có thông tin trùng khớp (tên mẹ, mã nhập viện…).
Hoàn tất bước này, bé chính thức có “chứng minh thư” đầu đời.
Cửa ải 4: Bữa ăn đầu tiên – cú mút kích hoạt “kho lương”
Trẻ sơ sinh sinh ra đã là “chuyên gia gọi sữa”. Phản xạ mút là bản năng sinh tồn mạnh mẽ: chỉ cần chạm nhẹ vào miệng, bé sẽ lập tức mút chặt.
Việc cho bé tiếp xúc da kề da và bú sớm sau sinh cực kỳ quan trọng:
Bé nhận được sữa non – giàu kháng thể, được ví như “vàng lỏng” Giúp tống phân su, giảm nguy cơ vàng da Kích thích não mẹ tiết prolactin → duy trì nguồn sữa dồi dào
Đây là cơ chế tự nhiên để đảm bảo bé không bao giờ thiếu “lương thực” .
Cửa ải 5: Bài tiết lần đầu – dọn kho cũ, khởi động hệ mới
Ngay trong ngày đầu, bé bắt đầu đi tiểu và đi tiêu – dấu hiệu cho thấy hệ tiêu hóa và tiết niệu đã vận hành .
Nước tiểu : lượng ít, màu đậm; có thể thấy tinh thể urat hồng nhạt trong tã – hoàn toàn bình thường.
Phân su : màu xanh đen, dính, như hắc ín. Bé thường đi phân su trong 24 giờ đầu. Nếu quá 24 giờ chưa đi, cần báo bác sĩ để loại trừ dị tật đường ruột.
Việc thải phân su thuận lợi cũng giúp bé chuyển tiếp an toàn qua giai đoạn vàng da sinh lý.
Cửa ải 6: Khám sức khỏe & tiêm chủng – tuyến phòng thủ đầu tiên
Khám toàn diện : bác sĩ kiểm tra từ đầu đến chân, đánh giá phản xạ nguyên thủy, hệ thần kinh – vận động.
Tiêm vắc-xin đầu đời (trong 24 giờ): Vắc-xin viêm gan B mũi 1 và Vắc-xin BCG phòng lao
Với trẻ sinh non, nhẹ cân hoặc cần nằm NICU, lịch tiêm có thể điều chỉnh.
Cửa ải 7: Lấy máu gót chân – sàng lọc bệnh “ẩn”
Khoảnh khắc khiến nhiều mẹ xót xa nhất: lấy máu gót chân (sau sinh 3–7 ngày).
Chỉ vài giọt máu nhỏ nhưng giúp sàng lọc sớm 4 bệnh bẩm sinh nguy hiểm nhưng có thể can thiệp hiệu quả nếu phát hiện sớm :
Phenylketon niệu (PKU)
Suy giáp bẩm sinh (CH)
Thiếu men G6PD (bệnh tằm)
Tăng sản thượng thận bẩm sinh (CAH)
Nếu được can thiệp sớm, trẻ hoàn toàn có thể phát triển như bình thường.
Vậy là chỉ trong ngày đầu tiên chào đời, em bé đã phải hoàn thành đủ 7 “nhiệm vụ lớn”.
Mẹ còn nhớ được mấy việc trong số này?
Nguồn: Sohu
