Kỳ nghỉ Tết là dịp để đi du lịch, thăm gia đình, vui chơi cùng bạn bè. Tuy nhiên, theo TS.BS.CK2 Kiều Xuân Thy, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3, sự thay đổi về môi trường sống, thói quen sinh hoạt và chế độ ăn uống trong những ngày nghỉ có thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe. Vì vậy, nên chuẩn bị kỹ lưỡng và giữ gìn sức khỏe trong kỳ nghỉ.
Vận động và nghỉ ngơi hợp lý
Kỳ nghỉ thường đi kèm với nhiều hoạt động ngoài trời như leo núi, tắm biển, đi bộ đường dài. Để bảo vệ sức khỏe, cần duy trì nguyên tắc vận động phù hợp:
- Duy trì luyện tập hàng ngày: đi bộ, tập nhẹ 20-30 phút để duy trì sự dẻo dai, tăng cường lưu thông máu.
- Khi di chuyển đường dài nên đứng dậy, vận động nhẹ hoặc xoay trở tay chân sau mỗi 1-2 giờ để phòng huyết khối tĩnh mạch sâu.
- Không vận động quá sức: tránh leo núi cao, bơi xa, lặn biển nếu có bệnh nền tim mạch hoặc hô hấp.
- Ngủ đủ giấc: không nên thức khuya quá nhiều, để cơ thể phục hồi sức khỏe và tăng cường sức đề kháng.
Để đảm bảo sức khỏe, nên uống nước đủ 1,5-2 lít/ngày, có thể tăng hơn nếu đi lại ngoài trời nắng nóng. Ảnh: Phượng Thy
Ăn uống khoa học
Nhiều người thường ăn uống thất thường hoặc lựa chọn thực phẩm nhanh, tiện lợi nhưng không đảm bảo dinh dưỡng. Đây là nguyên nhân gây ra rối loạn tiêu hóa, ngộ độc thực phẩm, tăng lipid máu hoặc làm trầm trọng thêm các bệnh mạn tính sẵn có.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo:
Không bỏ bữa sáng
Đây là bữa ăn quan trọng giúp duy trì năng lượng suốt cả ngày, đặc biệt đối với người cao tuổi và bệnh nhân tiểu đường.
Ăn chín, uống sôi
Tránh các món tái, sống, hải sản không rõ nguồn gốc để hạn chế nguy cơ rối loạn tiêu hóa hoặc ngộ độc thực phẩm.
Bổ sung rau xanh và trái cây
Rau trái cung cấp vitamin, chất xơ, hạn chế táo bón và tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.
Uống đủ nước
Uống 1,5-2 lít/ngày, có thể tăng hơn nếu đi lại ngoài trời nắng nóng. Tránh lạm dụng nước ngọt có ga và rượu bia.
Chuẩn bị đồ ăn nhẹ lành mạnh
Chuẩn bị hạt, trái cây sấy, sữa chua hoặc bánh mì nguyên cám để sử dụng khi di chuyển đường dài hoặc khi chưa kịp dùng bữa.
Một chế độ dinh dưỡng khoa học trong kỳ nghỉ giúp cơ thể khỏe mạnh và góp phần duy trì nhịp sinh học, hạn chế sự bùng phát của nhiều bệnh mạn tính.
Trà thảo dược - lựa chọn nhẹ nhàng hỗ trợ sức khỏe
Trong y học cổ truyền, một số loại trà thảo dược có thể mang theo dễ dàng, giúp giải nhiệt, hỗ trợ tiêu hóa và thư giãn tinh thần:
- Trà hoa cúc: thanh nhiệt, an thần, giảm căng thẳng và hỗ trợ giấc ngủ.
- Trà atiso: hỗ trợ tiêu hóa, mát gan, lợi mật, phù hợp khi ăn nhiều đồ dầu mỡ.
- Trà gừng: ấm tỳ vị, chống lạnh bụng, giảm buồn nôn, hữu ích cho người dễ say tàu xe.
- Trà sen (tâm sen, lá sen): có tác dụng an thần, giúp ngủ ngon; lá sen còn được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ điều hòa mỡ máu.
Tuy nhiên, trà thảo dược chỉ nên uống lượng vừa phải, không thay thế hoàn toàn nước lọc. Người có bệnh nền cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thường xuyên để tránh tương tác thuốc.
Người có bệnh nền: Nhóm nguy cơ cao cần cảnh giác
Những người mắc tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tim mạch, hen phế quản, bệnh gan - thận hay rối loạn lipid máu... thường dễ gặp biến chứng khi thay đổi môi trường và sinh hoạt. Chính vì vậy, đây là nhóm cần đặc biệt lưu ý.
Chế độ ăn uống phù hợp từng bệnh
- Người tăng huyết áp, tim mạch: ăn nhạt, tránh rượu bia, không vận động quá sức.
- Người tiểu đường: không bỏ bữa, hạn chế tinh bột và đồ ngọt; mang theo kẹo nhỏ để phòng ngừa hạ đường huyết.
- Người hen phế quản, bệnh phổi: mang theo thuốc xịt cắt cơn, tránh môi trường ô nhiễm, khói bụi.
- Người bệnh gan, dạ dày: hạn chế bia rượu, thức ăn dầu mỡ, cay chua để tránh kích ứng.
Mang thuốc đầy đủ và uống đúng liều
- Chuẩn bị đủ thuốc đang sử dụng cho cả kỳ nghỉ, thậm chí nên mang dư vài ngày để phòng trường hợp kéo dài chuyến đi hoặc thất lạc.
- Uống thuốc đúng giờ, tuyệt đối không ngưng thuốc dù cảm thấy khỏe.
- Sắp xếp thuốc trong hộp có nhãn rõ ràng, tránh nhầm lẫn khi dùng.
Túi thuốc và vật dụng y tế cần có khi đi xa
Một túi thuốc nhỏ gọn nhưng đầy đủ là "người bạn đồng hành" trong mọi chuyến đi:
- Thuốc cơ bản: paracetamol (hạ sốt, giảm đau), oresol (bù nước điện giải), berberin (tiêu chảy), thuốc chống dị ứng (loratadin), thuốc giảm đau nhẹ.
- Thuốc theo bệnh nền: thuốc huyết áp, tiểu đường, tim mạch, hen suyễn... theo đúng đơn bác sĩ.
- Vật dụng y tế: nhiệt kế, băng gạc, dung dịch sát trùng, khẩu trang, dung dịch rửa tay nhanh.
- Khác: thuốc say tàu xe, viên muối bù nước, kính râm, kem chống nắng.
Mang theo hồ sơ y tế cơ bản
- Bản tóm tắt bệnh án, đơn thuốc gần nhất, thẻ bảo hiểm y tế.
- Ghi chú số điện thoại bác sĩ điều trị hoặc người thân để liên lạc khi cần.
Theo dõi triệu chứng bất thường
Nếu có các biểu hiện như đau ngực, khó thở, chóng mặt, sốt cao, tiêu chảy nhiều lần... cần đến cơ sở y tế gần nhất. Tuyệt đối không tự ý tăng liều thuốc hoặc dùng thêm thuốc lạ mà không có chỉ định của bác sĩ.
Phòng bệnh truyền nhiễm theo mùa
Thời tiết nắng mưa thất thường là điều kiện thuận lợi cho nhiều bệnh truyền nhiễm bùng phát. Người dân cần lưu ý:
- Bệnh đường hô hấp: cảm cúm, viêm họng, viêm phổi. Giữ ấm cơ thể, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người.
- Sốt xuất huyết, tay chân miệng: tránh muỗi đốt bằng cách sử dụng kem chống muỗi, ngủ màn, loại bỏ nước đọng.
- Vệ sinh tay thường xuyên: rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
- Đảm bảo an toàn thực phẩm: lựa chọn quán ăn sạch sẽ, hợp vệ sinh để tránh ngộ độc.
"Kỳ nghỉ lễ dài là dịp quý giá để thư giãn tinh thần, du lịch khám phá và gắn kết gia đình, nhưng niềm vui sẽ trọn vẹn hơn khi mỗi người biết bảo vệ sức khỏe bản thân", bác sĩ Thy nói.
Mỹ Ý
