Quy định này đã được đưa vào Nghị định 371 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 31/12/2025. Nghị định mới bổ sung chế tài cụ thể đối với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, không chỉ người trực tiếp sử dụng mà có hành vi "chứa chấp" hoặc dung túng việc sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cũng bị xử phạt.
Theo đó, người cho phép hoặc không ngăn chặn người khác sử dụng các sản phẩm này tại địa điểm thuộc quyền quản lý của mình có thể bị phạt tiền từ 5 đến 10 triệu đồng. Người trực tiếp sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cũng bị phạt tiền từ 3 đến 5 triệu đồng. Toàn bộ tang vật vi phạm buộc phải tiêu hủy nhằm ngăn chặn việc tái sử dụng hoặc đưa trở lại thị trường.
"Trong môi trường trường học, trách nhiệm quản lý thuộc về nhà trường. Tại thời điểm kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện học sinh đang sử dụng thuốc lá điện tử trong khuôn viên trường thì hiệu trưởng với tư cách là người đứng đầu cơ sở giáo dục, có thể bị xử phạt nếu xác định có hành vi dung túng, buông lỏng quản lý hoặc không thực hiện đầy đủ biện pháp ngăn chặn", bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Y tế, giải thích tại Hội nghị phổ biến các nghị định của Chính phủ về biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá, hôm 27/1 tại Hà Nội.
Đây là lần đầu tiên trách nhiệm người đứng đầu cơ sở giáo dục được luật hóa liên quan tình trạng học sinh hút thuốc lá điện tử. Tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại Việt Nam đang tăng nhanh, đặc biệt ở nhóm trẻ em và thanh thiếu niên, được Bộ Y tế cảnh báo "tình trạng cực kỳ nguy hiểm". Từ năm 2015 đến 2020, tỷ lệ hút thuốc lá điện tử ở người trưởng thành (từ 15 tuổi trở lên) tăng từ 0,2% lên 3,6%. Nhóm học sinh 13-17 tuổi, tỷ lệ hút tăng từ 2,6% (năm 2019) lên 8,1% (năm 2023). Nhóm nữ tuổi 11-18, kết quả điều tra sơ bộ tại 11 tỉnh thành cho thấy tỷ lệ sử dụng là 4,3% vào năm 2023. Số người nhập viện do ngộ độc, bệnh vì thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng ngày càng tăng.
Thuốc lá điện tử của các bệnh nhân sử dụng được các bác sĩ thu lại tại Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Lê Nga
Hiện chưa rõ cơ quan nào có thẩm quyền xử phạt hiệu trưởng trong trường hợp không ngăn chặn được tình trạng học sinh hút thuốc lá điện tử. Tuy nhiên, nghị định quy định để tăng tính răn đe, thẩm quyền xử phạt được mở rộng cho nhiều lực lượng như UBND các cấp, công an, quản lý thị trường, hải quan, bộ đội biên phòng và cảnh sát biển. Bộ Y tế cho rằng việc phân quyền này giúp phát hiện, xử lý vi phạm kịp thời, đặc biệt tại các điểm nóng như trường học, khu dân cư, địa bàn giáp ranh.
Không dừng ở xử phạt hành chính, các hành vi sản xuất, buôn bán, tàng trữ, vận chuyển trái phép thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng với số lượng lớn còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội buôn bán hàng cấm. Mức phạt tiền có thể lên tới một tỷ đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 5 năm, tùy mức độ vi phạm.
Theo bà Thủy, sau khi quy định cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng có hiệu lực từ năm 2025, tình trạng sử dụng các sản phẩm này đã giảm rõ rệt. Báo cáo của Bộ Công an cho thấy số vụ việc liên quan trong năm 2025 giảm mạnh so với các năm trước, đặc biệt là các vụ có yếu tố ma túy. Tại Bệnh viện Bạch Mai, số ca ngộ độc do thuốc lá điện tử cũng giảm từ 5-6 ca mỗi tháng xuống còn 1-2 ca. "Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy tác động rõ rệt của các biện pháp quản lý và chế tài mới", bà Thủy đánh giá.
Tại kỳ họp tháng 11/2024, Quốc hội đã thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, vận chuyển, chứa chấp và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025 nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là thanh thiếu niên.
Theo Bộ Y tế, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng chứa nicotine hàm lượng cao cùng nhiều hợp chất hóa học độc hại, làm tăng nguy cơ nghiện, ung thư, bệnh tim mạch, hô hấp và rối loạn sức khỏe tâm thần. Năm 2023, cả nước ghi nhận hơn 1.200 trường hợp nhập viện do ngộ độc và bệnh lý liên quan đến các sản phẩm này.
Việt Nam hiện là một trong số hơn 40 quốc gia cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.
Lê Nga
