Một bữa buffet tưởng chừng vô hại lại có thể trở thành khởi đầu của bi kịch. Trường hợp một phụ nữ 30 tuổi tử vong chỉ sau 2 ngày vì viêm tụy cấp đang khiến giới y khoa cảnh báo về căn bệnh nguy hiểm nhưng thường bị xem nhẹ.
Cơn đau xuất hiện sau bữa ăn tối
Theo chia sẻ của bác sĩ tiêu hóa - gan mật - ruột Hứa Bỉnh Nghị (Đài Loan, Trung Quốc), bệnh nhân là một phụ nữ khoảng 30 tuổi. Sau khi ăn buffet, đến nửa đêm cô bất ngờ xuất hiện cơn đau dữ dội vùng thượng vị - khu vực phía trên rốn.
Cơn đau ngày càng tăng, kèm cảm giác buồn nôn và mệt lả. Gia đình lập tức đưa cô vào bệnh viện cấp cứu. Kết quả kiểm tra khiến các bác sĩ lo ngại: bệnh nhân bị viêm tụy cấp nặng.
Chỉ sau một ngày nhập viện, tình trạng người bệnh chuyển biến nhanh chóng theo chiều hướng xấu. Cô bắt đầu có các triệu chứng: Khó thở; Suy giảm chức năng thận; Hạ canxi máu; Rơi vào sốc tuần hoàn. Dù được tích cực điều trị, bệnh nhân vẫn không qua khỏi sau 2 ngày.
Viêm tụy cấp: Căn bệnh có thể gây suy đa cơ quan
Theo các tài liệu y khoa, viêm tụy cấp không chỉ đơn thuần là tình trạng rối loạn tiêu hóa như nhiều người lầm tưởng. Khi tụy bị viêm, các enzyme tiêu hóa có thể tự "tiêu hủy" mô tụy, gây viêm lan rộng toàn cơ thể.
Thức giấc giữa đêm vì 4 dấu hiệu này: Đừng vội chủ quan, có thể là dấu hiệu bệnh hiểm nghèo hoặc ung thưĐỌC NGAY
Trong những trường hợp nặng, bệnh có thể dẫn đến:
Suy đa cơ quan
Nhiễm trùng toàn thân
Hoại tử tụy
Tử vong nhanh chóng nếu không xử trí kịp thời
Bốn nguyên nhân phổ biến nhất của viêm tụy cấp gồm:
- Sỏi mật
- Uống rượu bia quá mức
- Tăng mỡ máu, đặc biệt là triglycerid
- Nhiễm virus, điển hình như virus viêm gan
Sai lầm nguy hiểm khiến mỡ máu tăng vọt
Điều khiến trường hợp này gây chú ý là bệnh nhân không uống rượu và cũng không mắc sỏi mật - hai nguyên nhân thường gặp nhất.
Theo bác sĩ Hứa, vấn đề nằm ở việc triglycerid (một dạng mỡ máu) của bệnh nhân vốn đã cao. Cô từng được kê thuốc kiểm soát nhưng vì lo ngại phải dùng thuốc lâu dài nên đã tự ý ngưng điều trị.
Bữa buffet với nhiều món chiên xào, giàu dầu mỡ trở thành "giọt nước tràn ly", khiến mỡ máu tăng đột ngột ngoài tầm kiểm soát.
Kết quả xét nghiệm sau đó cho thấy chỉ số triglycerid của bệnh nhân lên tới 4.000 mg/dL, cao gấp khoảng 30 lần mức bình thường (150 mg/dL). Mức này được xem là cực kỳ nguy hiểm và có thể kích hoạt viêm tụy cấp chỉ trong thời gian ngắn.
Triglycerid: Loại mỡ âm thầm gây nhiều bệnh nguy hiểm
Triglycerid là dạng chất béo phổ biến trong máu, hình thành từ thực phẩm chứa dầu mỡ, tinh bột, đồ ngọt, rượu bia và một phần do gan tổng hợp.
Các chuyên gia chia mức triglycerid thành:
- 150-499 mg/dL: Tăng nhẹ đến trung bình
- Từ 500 mg/dL trở lên: Tăng nặng
- Từ 1.000 mg/dL trở lên: tăng rất nặng, nguy cơ cao gây viêm tụy
Không chỉ làm tăng nguy cơ viêm tụy cấp, mỡ máu cao kéo dài còn liên quan đến: Xơ vữa động mạch và bệnh tim mạch; Gan nhiễm mỡ; Xơ gan.
Ở mức rất cao, người bệnh có thể xuất hiện dấu hiệu cảnh báo như nổi các nốt sần vàng đỏ trên da hoặc biến đổi màu sắc mạch máu võng mạc.
Làm sao phòng ngừa viêm tụy cấp do mỡ máu cao?
Các bác sĩ khuyến cáo, khi triglycerid vượt 500 mg/dL, người bệnh cần đi khám và tuân thủ điều trị nghiêm ngặt, tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc.
Một số biện pháp giúp kiểm soát mỡ máu gồm:
Giảm cân hợp lý
Chỉ cần giảm 5-10% trọng lượng cơ thể đã có thể giúp giảm khoảng 20% triglycerid.
Điều chỉnh chế độ ăn
Hạn chế tinh bột tinh chế như bánh mì trắng, đồ ngọt, nước ngọt có đường và rượu bia; tăng cường rau xanh và thực phẩm lành mạnh.
Duy trì vận động
Nên tập luyện ít nhất 150 phút mỗi tuần với các hoạt động aerobic cường độ vừa như chạy bộ, đạp xe hoặc bơi lội.
Tuân thủ dùng thuốc
Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định statin hoặc dầu cá kê đơn. Người bệnh cần dùng đúng hướng dẫn, không tự ý dừng thuốc khi chưa có ý kiến chuyên môn.
Cảnh báo từ một bữa ăn tưởng chừng vô hại
Trường hợp trên cho thấy viêm tụy cấp có thể xuất hiện đột ngột và tiến triển rất nhanh, đặc biệt ở những người có mỡ máu cao nhưng chủ quan hoặc bỏ điều trị.
Các chuyên gia khuyến cáo, khi xuất hiện các dấu hiệu như đau dữ dội vùng bụng trên, buồn nôn, nôn ói hoặc đau lan ra sau lưng sau bữa ăn nhiều dầu mỡ, người bệnh cần đến cơ sở y tế sớm để được kiểm tra.
