"Sáng nay, tôi vừa làm việc một số nhà đầu tư muốn rót hàng trăm triệu USD vào Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC)", ông Nguyễn Hải Minh, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) cho biết tại Diễn đàn "Đầu tư – Kinh doanh Vùng Trung tâm Kinh tế phía Nam" do VCCI tổ chức chiều 4/2.
Trung tâm tài chính quốc tế tại TP HCM và Đà Nẵng, thành lập theo Nghị quyết của Quốc hội ngày 27/6/2025. Tháng trước, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu ra mắt chính thức Trung tâm tài chính quốc tế ở TP HCM (VIFC-HCMC) chậm nhất đến 9/2. VIFC-HCMC đã công bố dự thảo lần 1 đề án Chiến lược phát triển.
Ngoài ra, Phó chủ tịch EuroCham cho biết mô hình khu thương mại tự do (FTZ) như Cái Mép Hạ mà TP HCM đang xúc tiến thành lập cũng nhận nhiều quan tâm. Khi ký kết EVFTA cách đây 5 năm, nhiều nhà đầu tư đã muốn chọn Việt Nam làm trung tâm (hub) logistics cho Đông Nam Á, tương tự Singapore.
Hiện khuôn khổ pháp lý cho FTZ hình thành, tạo kỳ vọng lớn cho nhà đầu tư triển khai tầm nhìn này, theo ông Minh. "Doanh nghiệp Eurocham mong đợi các quy định về danh mục 'được làm' và 'không được làm', cũng như chính sách ưu đãi cụ thể để có thể quyết định đầu tư vào FTZ", ông Minh nói.
Cụm cảng Cái Mép - Thị Vải nhìn từ phía hạ lưu vào tháng 8/2025. Ảnh: Trường Hà
Ông Nguyễn Thanh Toàn, Phó giám đốc Sở Tài chính TP HCM cho biết VIFC-HCMC và FTZ Cái Mép Hạ là hai dự án trọng điểm của đầu tàu kinh tế. VIFC-HCMC đặt mục tiêu thu hút 15 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp và gián tiếp qua kênh tài chính. Trong khi, FTZ Cái Mép Hạ góp phần tạo hành lang logistics phục vụ xuất nhập khẩu không chỉ cho TP HCM mà cả vùng và khu vực.
Ngoài IFC và FTZ, các cộng đồng doanh nghiệp ngoại tại Diễn đàn bày tỏ lạc quan về môi trường kinh doanh và mong muốn mở rộng đầu tư, đặc biệt là Vùng Trung tâm Kinh tế phía Nam gồm TP HCM, Tây Ninh, Đồng Nai và Lâm Đồng.
Tính đến 2025, vùng này chiếm 42% tổng mức bán lẻ hàng hoá và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước. Đây cũng là trung tâm sản xuất, quy tụ 26% lực lượng lao động, góp 30% vào kim ngạch xuất khẩu. Năm ngoái, vùng có hơn 78.400 doanh nghiệp thành lập mới, chiếm 40% cả nước.
Ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI, chỉ ra Vùng Trung tâm Kinh tế phía Nam là điểm sáng thu hút FDI, chiếm 34,5% cả nước, tương đương 13,3 tỷ USD vào 2025. "Nơi đây giàu sức hút với nhà đầu tư nhờ chuỗi cung ứng ngắn và hệ sinh thái hoàn chỉnh. Niềm tin của FDI vùng này cũng cao, với 42% muốn mở rộng kinh doanh so với trung bình 37% cả nước", ông nêu.
Chi hội TP HCM của Hiệp hội Trung Quốc tại Việt Nam cho biết 75% doanh nghiệp hội viên hài lòng về môi trường kinh doanh. Họ đánh giá cao quyết tâm của chính quyền trong thu hút FDI, định hướng chính sách rõ ràng và thị trường nhiều tiềm năng. "Đa số có ý định đầu tư phát triển lâu dài", Đại diện Chi hội cho biết.
Ông Leaw Wee Ming, Tổng giám đốc VSIP Cần Thơ chỉ ra xu hướng các nhà đầu tư chất lượng cao đang tìm kiếm hạ tầng tin cậy, môi trường vận hành minh bạch và đáng tin cậy và quan hệ hợp tác dài hạn.
Các chuyên gia trao đổi tại diễn đàn chiều 4/2. Ảnh: VCCI
Tuy nhiên, doanh nghiệp và chuyên gia cho rằng đầu tư vào vùng này cũng gặp các thách thức phổ biến chung ở Việt Nam. Khảo sát của Chi hội TP HCM của Hiệp hội Trung Quốc tại Việt Nam chỉ ra các chính sách thay đổi khá nhanh trong khi hướng dẫn chuyển tiếp chưa đủ rõ ràng.
Cùng với đó, thủ tục hành chính và hải quan vẫn còn phức tạp, thời gian xử lý hồ sơ và chi phí phối hợp còn cao. Đó là chưa kể cách hiểu và áp dụng quy định giữa các cơ quan địa phương thiếu đồng nhất.
Tổ chức này kiến nghị tăng tính minh bạch và ổn định chính sách; phối hợp liên thông giữa các cơ quan; hướng dẫn rõ ràng hơn về quản lý lao động nước ngoài và tiếp tục đầu tư hoàn thiện hệ thống hạ tầng và dịch vụ logistics.
"Chúng tôi kỳ vọng vào 2026, khi các chính sách mới được triển khai ổn định, sẽ là năm thuận lợi để làn sóng đầu tư từ Trung Quốc gia tăng", Đại diện Chi hội nêu.
Tương tự, EuroCham cho hay thủ tục hành chính phức tạp và khung quy định thiếu nhất quán tiếp tục là những thách thức được doanh nghiệp nhắc đến nhiều nhất trong khảo sát BCI quý trước. Theo ông Nguyễn Hải Minh, các cấp chính quyền phối hợp nhịp nhàng sẽ giúp nhà đầu tư dễ dàng ra quyết định đầu tư hơn.
Ở góc độ địa phương, ông Nguyễn Ngọc Phúc, Phó chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng xác nhận cấu trúc bộ máy sau sáp nhập và triển khai chính quyền hai cấp thời gian qua có gây khó khăn cho nhà đầu tư.
Theo đó, vẫn còn các vướng mắc về thể chế và quy hoạch gây ảnh hưởng đến doanh nghiệp. Năng lực cán bộ cấp xã đôi chỗ chưa đáp ứng với nhiều quyền hạn mới được giao. Ông cho biết địa phương đang chủ động đưa cán bộ đi nâng cao trình độ pháp chế và kinh tế; xúc tiến hoàn thiện quy hoạch tỉnh giữa năm nay.
Ông Trần Văn Tươi, Phó giám đốc Sở Tài chính Tây Ninh, cho biết địa phương cũng đang tăng tốc hoàn thiện quy hoạch tỉnh vào cuối quý I để rút ngắn thời gian tiếp nhận đầu tư. Song song, tăng liên kết với TP HCM và các tỉnh lân cận để phát huy lợi thế vùng kinh tế năng động nhất cả nước.
Ông Đậu Anh Tuấn đề xuất thiết lập cơ chế điều phối vùng như "Tổ công tác chiến lược" chuyên xử lý thủ tục theo cơ chế "một cửa" cho nhà đầu tư lớn và "Hội đồng doanh nghiệp vùng" để tư vấn, phản biện chính sách từ góc nhìn thực tiễn, với sự tham gia của các hiệp hội và tập đoàn chủ chốt.
Viễn Thông
