Cuối tuần, chị Hoa, ngụ phường An Hội Đông, TP HCM, cho biết đã đi mua sớm tôm khô, mực khô để chuẩn bị Tết. Tuy nhiên, giá tăng nhanh khiến chị phải mua số hàng ít hơn dự tính. "Nếu cùng thời điểm năm ngoái, mực khô loại 16 con một kg có giá khoảng 1,2 triệu đồng, nay lên 1,5 triệu đồng một kg. Giá tôm khô cũng tăng thêm khoảng 20%", chị nói.
Nhiều gia đình khác tại TP HCM cũng cho biết chi phí chuẩn bị Tết năm nay tăng rõ rệt khi giá thực phẩm và nhu yếu phẩm leo thang sớm. Chị Minh, ngụ phường Xuân Hòa, nói tổng chi Tết năm nay của gia đình dự kiến tăng khoảng 10-15%, ngay cả khi đã thắt chặt chi tiêu.
Những hàng hóa tăng giá mạnh sớm trước Tết. Đồ họa: Tất Đạt
Từ những thay đổi trong giỏ hàng của người tiêu dùng, mặt bằng giá trên thị trường đang cho thấy xu hướng tăng rõ nét. Ghi nhận tại các chợ truyền thống và hệ thống bán lẻ, nhiều nhóm hàng đã điều chỉnh giá từ đầu tháng 1, trong đó thực phẩm tươi sống và đồ khô phục vụ trực tiếp nhu cầu Tết tăng mạnh nhất.
Trong nhóm thực phẩm tươi sống, thịt heo tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt mặt bằng tăng giá. Tại nhiều chợ, nạc nọng heo được bán với giá 220.000-230.000 đồng một kg, sườn non loại một dao động 200.000-210.000 đồng một kg, cao hơn khoảng 20-25% so với cùng kỳ năm ngoái. Ba rọi và các phần thịt phổ biến khác cũng tăng thêm 10-15%, khiến chi phí bữa ăn hằng ngày của nhiều gia đình tăng đáng kể.
Cùng với thịt heo, giá tôm, mực và cá cũng tăng khi nguồn cung có dấu hiệu thắt chặt. Tôm sú loại vừa từ mức khoảng 160.000 đồng một kg năm ngoái đã lên 200.000 đồng một kg. Tôm bạc và tôm đất tăng khoảng 10%, trong khi nhiều loại cá biển như cá ngừ, thu, bớp và một số cá nuôi ghi nhận mức tăng hai chữ số so với cùng kỳ.
Giá rau củ và gia vị cũng duy trì ở mức cao. Dù một số mặt hàng đã giảm nhẹ so với tháng trước, mặt bằng giá hiện vẫn cao hơn cùng kỳ năm ngoái từ 30% đến 80%. Ớt xiêm xanh và đỏ hiện có giá lên tới 200.000 đồng một kg, trong khi cà chua dao động 40.000-70.000 đồng một kg, tùy loại.
Theo các tiểu thương, đà tăng giá năm nay chịu tác động từ nhiều yếu tố cung - cầu. Bà Hoa, tiểu thương bán rau tại chợ Bà Chiểu, phường Gia Định, cho biết thời tiết bất lợi kéo dài từ cuối năm khiến sản lượng rau xanh và rau gia vị giảm khoảng 20% so với cùng kỳ năm ngoái. Mưa kéo dài trong những tuần gần đây tiếp tục ảnh hưởng nguồn cung, khiến giá khó hạ dù sức mua chưa tăng mạnh.
Ở nhóm thịt heo, bà Hằng, tiểu thương tại chợ Xóm Mới, phường An Hội Đông, nói giá hiện ở mức cao nhất từ đầu năm. Theo bà, nhu cầu phục vụ Tết tăng sớm trong khi nguồn cung chưa kịp phục hồi. "Giá heo hơi tăng gần như mỗi ngày nên giá thịt pha lóc buộc phải điều chỉnh theo", bà nói.
Người dân mua thịt heo ở khu chợ tại phường Phước Long. Ảnh: Quỳnh Trần
Trước diễn biến này, các doanh nghiệp tham gia chương trình bình ổn cho biết đang chịu áp lực lớn từ chi phí đầu vào nhưng vẫn nỗ lực điều tiết thị trường. Ông Phan Văn Dũng, Phó tổng giám đốc Vissan, cho biết giá heo hơi trên thị trường đã tăng lên 69.000-70.000 đồng một kg, cao hơn mức giá bình ổn 64.000 đồng một kg áp dụng hồi tháng 11. Doanh nghiệp đang xin ý kiến Sở Tài chính và Sở Công Thương để điều chỉnh giá bán, dự kiến hoàn tất trước ngày 19 tháng Chạp.
Theo ông Dũng, dù phải điều chỉnh theo biến động đầu vào, giá bán của Vissan vẫn thấp hơn thị trường từ 3% đến 5% theo chương trình bình ổn. Riêng nhóm thực phẩm chế biến, doanh nghiệp giữ nguyên giá trước và sau Tết nhờ đã chủ động dự trữ nguyên liệu từ tháng 6. Năm nay, Vissan dành khoảng 530 tỷ đồng chuẩn bị hàng hóa Tết, tăng 8% so với cùng kỳ năm trước, đồng thời dự trữ thịt heo đông lạnh để kịp thời can thiệp khi thị trường biến động.
Mực khô loại 16 con một kg có giá 1,5 triệu đồng. Ảnh: Thi Hà
Dưới góc nhìn ngành chăn nuôi, ông Nguyễn Kim Đoán, Phó chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai, cho rằng đà tăng giá thịt heo hiện nay phản ánh tình trạng thiếu hụt nguồn cung cục bộ. Khi giá heo hơi giảm sâu dưới 50.000 đồng một kg hồi giữa năm, nhiều hộ chăn nuôi đã bán sớm để cắt lỗ hoặc thu hẹp quy mô, tạo khoảng trống nguồn cung kéo dài đến cuối năm.
Bên cạnh đó, quá trình tái đàn sau dịch tả heo châu Phi diễn ra không đồng đều. Trong khi một số trang trại lớn đã phục hồi sản xuất, nhiều hộ chăn nuôi nhỏ vẫn thận trọng do chi phí con giống, thức ăn, thuốc thú y và phòng dịch tiếp tục neo cao. Mưa lũ kéo dài tại miền Trung cuối năm cũng khiến nguồn cung từ khu vực này giảm mạnh.
Theo ông Đoán, tổng đàn heo cả nước đến tháng 11 chỉ tăng khoảng 0,3% so với cùng kỳ năm trước, không đủ bù đắp nhu cầu tiêu dùng tăng sớm dịp Tết. Trong bối cảnh đó, giá heo hơi có xu hướng neo ở mức cao trong ngắn hạn và khó giảm mạnh trước Tết, trừ khi nguồn cung được bổ sung đáng kể từ các doanh nghiệp lớn hoặc từ thịt đông lạnh.
Tại TP HCM, dù tổng đàn heo đạt hơn 1,3 triệu con và mỗi ngày cung ứng trên 750 tấn thịt gia súc, thành phố vẫn phải nhập khoảng 40-45% lượng heo giết mổ từ các tỉnh khác. Điều này khiến thị trường nhạy cảm hơn với biến động giá trong giai đoạn cao điểm cuối năm, buộc doanh nghiệp và cơ quan quản lý phải theo dõi sát để kịp thời điều tiết nguồn cung.
Thi Hà
