Ông Mohammed Obaid (tỉnh Basra, Iraq) tự nhận mình là nạn nhân của biến đổi khí hậu. 250 cây chà là của ông chết gần hết vào năm 2019, ông chỉ cứu được một cây bởi độ mặn tăng cao. Ông thiệt hại 10 triệu dinar (6.850 USD).
Chà là từng là trụ cột của nền nông nghiệp Iraq, nhưng bị hủy hoại bởi hoạt động xây đập ở thượng nguồn sông Tigris và Euphrates, cùng lượng mưa giảm, khiến tình trạng xâm nhập nước biển gia tăng. Reuters ngày 30/1 cho biết, giới khoa học cùng khu vực công - tư đang nỗ lực nuôi cấy mô, huấn luyện cây con thích nghi với điều kiện khí hậu cực đoan.
Một nhà khoa học kiểm tra cây chà là con được trồng bằng phương pháp nuôi cấy mô tại phòng thí nghiệm ở Basra, Iraq, ngày 20/1. Ảnh: Reuters
Nakheel Al Basra là một trong những phòng thí nghiệm nuôi cấy mô lớn nhất tỉnh Basra. Họ bắt đầu hoạt động vào năm 2023, có thể sản xuất tới 250.000 cây chà là giống mỗi năm. Ông Mohammed Abdulrazzaq, Giám đốc phòng thí nghiệm, cho biết chà là nuôi cấy mô có tỷ lệ thành công lên tới 99%. Một cây chà là có thể nhân giống ra hàng ngàn chồi non, thay vì 3-4 chồi như phương pháp cũ.
Sau khi tăng năng suất nhân giống, các nhà khoa học giải quyết thách thức tiếp theo - tăng khả năng sinh tồn cho cây trước nhiệt độ tới 52 độ C cùng nồng độ muối tăng vọt tại Iraq.
Để cây thích ứng nhiệt độ, Ismail Sadiq, nghiên cứu viên tại phòng thí nghiệm, nói họ bắt đầu với nhiệt độ 25 độ C, sau đó tăng dần lên hơn gấp đôi. "Quá trình này giúp cây chà là tăng tính thích ứng, dù được chuyển đến trồng ở bất kỳ nơi nào có nhiệt độ tương tự", Sadiq nói.
Ông thêm rằng nồng độ muối cũng được tăng chậm, lên 6.000 rồi 8.000 ppm (nồng độ mg muối trên mỗi lít nước), giúp cây trồng quen với tình trạng xâm nhập mặn ngoài đồng ruộng.
Quá trình "huấn luyện" này đang bước vào giai đoạn sau thí nghiệm. Các cây chà là sẽ cần thêm sáu tháng để thích nghi với điều kiện ngoài trời trước khi trồng trực tiếp xuống đất.
Một số nông dân cho biết kỹ thuật này giúp cải thiện tỷ lệ sống sót. Ông Faysal al-Khazraji cho biết ông đã trồng 100 cây con nuôi cấy mô cùng 100 cây giống thông thường. Loại nuôi cấy mô đều phát triển tốt sau huấn luyện, còn tỷ lệ sống của cây thông thường là 25%.
Chà là nuôi cấy mô hiện chiếm hơn 15% số cây giống tại các quận Al-Zubair và Safwan của Basra. Tiến sĩ Mohammed, Basra đã trồng thêm khoảng 600.000 cây trong 5 năm qua, nâng tổng số lên khoảng 3 triệu. Trong số cây trồng mới, ông cho biết hơn 100.000 là loại nuôi cấy mô. Ở thời kỳ đỉnh cao, tỉnh này có tới 13 triệu cây chà là, trên tổng số 32 triệu cây khắp Iraq.
Bảo Bảo (theo Reuters, Al Jazeera)
