"Tôi không thích đi tàu lượn đâu. Phiên đầu tuần rất xấu, nên tôi giảm quy mô danh mục đầu tư xuống còn khoảng 30%. Việc này khiến tôi cảm thấy nhẹ nhõm hơn", Wang - Giám đốc quỹ đầu tư tại Thượng Hải cho biết, đề cập đến đợt bán tháo mạnh của cổ phiếu Trung Quốc phiên 23/3.
Dù thị trường sau đó phục hồi phần nào, Wang vẫn chưa muốn mua vào, do biến động với các tài sản toàn cầu hiện rất lớn và khó đoán, từ cổ phiếu đến dầu, trái phiếu và vàng. "Hôm nay bạn bắt đáy, nhưng hôm sau thị trường lại bán tháo. Khi có quá nhiều bất ổn, bạn phải giảm tỷ trọng để có thể ngủ yên mỗi đêm", Wang nói.
Wang không phải trường hợp cá biệt. Từ Thượng Hải đến New York, các nhân viên giao dịch, nhà đầu tư, giám đốc quỹ... đều đang mất ngủ, làm việc cuối tuần, họp với khách hàng, liên tiếp xoay vòng danh mục và hồi hộp khi thực hiện giao dịch vào phút chót.
Bảng điện tử hiển thị chỉ số Kospi tại một phòng giao dịch ở Seoul (Hàn Quốc) ngày 4/3/2026. Ảnh: Reuters
Xung đột tại Trung Đông đã kéo dài một tháng, lan rộng ra nhiều quốc gia trong khu vực. Việc Iran kiểm soát eo biển Hormuz và hạ tầng năng lượng tại Trung Đông bị tập kích khiến giá dầu thô toàn cầu tăng hơn 50%, làm dấy nỗi lo lạm phát và lãi suất toàn cầu bị đẩy lên cao.
Vàng - tài sản trú ẩn truyền thống - ghi nhận tháng giảm mạnh nhất kể từ năm 2008, với khoảng 16%. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng 46 điểm cơ bản (0,46%) tháng này - mạnh nhất kể từ tháng 10/2024.
Một số nhà đầu tư đang giao dịch dựa trên kinh nghiệm từ xung đột Nga - Ukraine năm 2022 hay đại dịch. Tuy nhiên, phần lớn cho rằng các bài học cũ không còn hiệu quả.
"Giờ gần như không còn tài sản trú ẩn nào. Trái phiếu kho bạc không hiệu quả, các đồng tiền an toàn như yen hay franc Thụy Sĩ cũng không. Vàng và bạc cũng vậy", Rajeev De Mello - Giám đốc Đầu tư tại GAMA Asset Management cho biết. Ông gần đây phải làm việc xuyên cuối tuần và họp nhóm nhiều hơn.
Nguy cơ "stagflation" (lạm phát cao kèm tăng trưởng thấp) khiến nhà đầu tư bán tháo hầu hết tài sản, trừ đồng USD. "Từ khi chiến sự nổ ra, chúng tôi giảm tỷ trọng cổ phiếu vì không còn nơi trú ẩn", De Mello nói.
Thị trường chứng khoán châu Á chịu ảnh hưởng nặng nhất. Thị trường Hàn Quốc giảm khoảng 13% tháng này, trong khi chỉ số Nikkei của Nhật Bản sụt 9%. Các cổ phiếu Mỹ giảm nhẹ hơn, chỉ 6%.
Kenyon Tsev - Trưởng bộ phận giao dịch của Ngân hàng UBS tại Hong Kong, cho biết từ đầu tháng, mỗi ngày bộ phận của ông đều ghi nhận bán ròng với cổ phiếu TSMC - công ty lớn nhất châu Á về vốn hóa. Đây cũng là khoản đầu tư lớn của nhiều nhà đầu tư toàn cầu vào Đài Loan.
Matthias Scheiber tại Allspring Global Investments cũng giảm tỷ trọng đầu tư tại thị trường mới nổi và tăng đầu tư vào Mỹ. Tuy nhiên, ông cảnh báo sức ép có thể tăng nếu các ngân hàng trung ương toàn cầu tăng lãi suất theo Australia.
Với những người đi ngược xu hướng thị trường, áp lực đặc biệt lớn. Nhân viên giao dịch tại một công ty năng lượng cho biết chiến sự khiến họ mất ngủ, vì công ty nắm giữ các vị thế đặt cược giá dầu giảm.
"Tôi gần như không thể ngủ vào những ngày đầu chiến sự", người này nói. Tuần sau đó với anh cũng rất căng thẳng do thị trường biến động mạnh và các cuộc họp nội bộ dày đặc.
Kenneth Goh - Giám đốc Quản lý tài sản cá nhân tại UOB Kay Hian (Singapore) cho biết ông mất ngủ không phải vì giao dịch thua lỗ, mà do phải quản lý danh mục khách hàng trong cú sốc chưa từng có. "Công việc cứ biến đổi không ngừng. Nếu may mắn, tôi được ngủ lúc nửa đêm, còn không thì 3-4 giờ sáng", ông nói.
Bất ổn tại Trung Đông cũng ảnh hưởng đến việc vay vốn của doanh nghiệp. Tại New York, các ngân hàng cam kết cấp khoản vay 18 tỷ USD cho thương vụ thâu tóm trị giá 55 tỷ USD của hãng sản xuất game Electronic Arts. Vì thế, họ phải theo dõi sát chiến sự để đánh giá khả năng lãi suất tăng tốc.
Sau khi Mỹ hôm 23/3 thông báo hoãn kế hoạch tấn công vào hạ tầng điện của Iran, các ngân hàng đã giảm lãi suất cho số trái phiếu trị giá khoảng 6,6 tỷ USD phát hành bằng nhiều đồng tiền. Ngày 27/3, Mỹ tiếp tục hoãn tấn công thêm 10 ngày.
Các biến động liên tục khiến nhà đầu tư gần như không thể rời mắt khỏi màn hình. "Bạn phải liên tục theo dõi, giám sát và tham gia thị trường. Điều này ảnh hưởng lớn đến tinh thần", Mukesh Dave - Giám đốc Đầu tư tại Aravali Asset Management cho biết.
Dave từng trải qua cường độ tương tự vào năm 2008 và trong khủng hoảng tài chính châu Á cuối thập niên 1990. Dù vậy, ông chưa thể khẳng định tình hình hiện tại có nghiêm trọng như vậy hay không.
"Nếu tình trạng này kéo dài thêm một tuần nữa, chúng ta sẽ thấy rõ. Bạn không được phép mắc sai lầm, vì không có chỗ cho sai sót", ông nói.
Hà Thu (theo Reuters)
