Trong tuyên bố với ngôn từ mạnh mẽ hôm 11/1, Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell xác nhận các công tố viên liên bang đã mở cuộc điều tra hình sự với ông, liên quan đến dự án cải tạo một tòa nhà.
Bình luận vụ việc, Karl Schamotta, chiến lược gia thị trường trưởng tại Corpay (Toronto), cảnh báo những "hệ quả ngoài ý muốn" khi gây sức ép lên Fed. "Đổ xăng khắp nơi rồi nghịch diêm thường không mang lại kết cục tốt", ông nói.
Với nhà đầu tư, niềm tin vào thể chế Mỹ như Fed là một phần của cái gọi là "đặc quyền quá mức" mà nước này hưởng lợi trên thị trường tài chính. Đó là vai trò phát hành đồng tiền dự trữ toàn cầu, điểm đến của hàng trăm tỷ USD dòng vốn.
Vì vậy, ông Karl cho rằng việc chính quyền tìm cách gây ảnh hưởng bằng các đe dọa pháp lý quan chức Fed có thể làm xói mòn vai trò trú ẩn an toàn của đồng USD. Đồng thời, hành động này cũng đẩy kỳ vọng lạm phát lên cao, kích hoạt đà tăng mạnh của lợi suất trái phiếu dài hạn, qua đó làm tăng chi phí vay mượn trên toàn bộ nền kinh tế Mỹ.
Tổng thống Donald Trump và ông Jerome Powell tại Nhà Trắng hồi tháng 11/2017. Ảnh: Reuters
Trước đó, ông Powell thẳng thắn nói vụ điều tra hình sự chỉ là cái cớ nhằm gây áp lực để Fed hạ lãi suất nhanh hơn. Trên kênh NBC, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói không biết gì về các động thái của Bộ Tư pháp, song tiếp tục gia tăng chỉ trích người đứng đầu ngân hàng trung ương.
Damien Boey, Quản lý đầu tư tại Wilson Asset Management (Sydney), chỉ ra Chủ tịch Fed Powell đã từ bỏ cách tiếp cận im lặng mỗi khi bị ông Trump đe dọa. "Lần này, ông ấy chọn cách trực diện đề cập rằng Fed không điều chỉnh lãi suất theo đúng ý Tổng thống", ông phân tích.
Theo giới quan sát, cuộc điều tra và phản ứng bất ngờ của ông Powell đã làm leo thang mạnh mẽ cuộc khẩu chiến xoay quanh tính độc lập của Fed, vốn là nền tảng của chính sách kinh tế và trụ cột của hệ thống tài chính Mỹ.
Khả năng các ngân hàng trung ương vận hành không chịu can thiệp chính trị - ít nhất là trong quyết định lãi suất - được xem là nguyên tắc cốt lõi của kinh tế học hiện đại. Điều này nhằm giúp các nhà hoạch định chính sách tiền tệ có thể đưa ra quyết định vì sự ổn định của nền kinh tế trong dài hạn.
Sáng 12/1, tại châu Á, USD giảm nhẹ so với các đồng tiền chủ chốt. Giá vàng leo thang và hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ đi xuống. Tâm lý cho rằng Fed sẽ hạ lãi suất tăng lên. "Những diễn biến này nhìn chung phù hợp với 'kịch bản' khi Fed bị tấn công vào tính độc lập", Damien Boey tại Wilson Asset Management, nói.
Các thị trường chỉ dao động nhẹ, song một số nhà đầu tư bắt đầu tự hỏi liệu danh mục của họ có đang phân bổ quá nhiều vào Mỹ không, trước những dạng rủi ro mới mà chính quyền Trump có thể mang lại.
"Thị trường đã bỏ qua các yếu tố 'nhiễu' quanh tính độc lập của Fed và có lẽ sẽ làm điều đó lần nữa. Nhưng đến lúc nào đó, mọi thứ sẽ đổ vỡ", Christopher Hodge, kinh tế trưởng Mỹ của ngân hàng đầu tư Natixis (Pháp), cảnh báo.
Vishnu Varathan, Trưởng bộ phận nghiên cứu vĩ mô khu vực châu Á (trừ Nhật Bản) của Mizuho tại Singapore, cho rằng những hoài nghi âm ỉ về mức độ độc lập của Fed giờ đã gieo vào tâm trí nhà đầu tư.
"Tôi không chắc các cuộc tấn công nhằm vào Fed sẽ kéo dài và đối đầu đến mức nào. Nhưng câu hỏi về tính độc lập của Fed giờ đã thực sự nóng lên", ông nói.
Phản công mạnh mẽ lần này của ông Powell được giới quan sát cho là "phát súng chia tay" bởi nhiệm kỳ Chủ tịch của ông sẽ kết thúc vào tháng 5. Andrew Lilley, chiến lược gia lãi suất trưởng tại ngân hàng đầu tư Australia Barrenjoey, dự báo trước mắt Fed tiếp tục giữ quan điểm riêng về lãi suất.
"Lãi suất điều hành sẽ vẫn ở mức mà đa số Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) mong muốn", ông nói.
Ông đồng thời cho rằng cuộc chiến pháp lý chống lại ông Powell cho thấy chính quyền Trump không còn đòn bẩy nào để gây sức ép lên Fed. Trước đó, Tổng thống tuyên bố Chủ tịch Fed tiếp theo sẽ là "người tin vào việc hạ lãi suất mạnh tay".
Ông Richard Yetsenga, Kinh tế trưởng ANZ, dự báo hoạt động của cả ba "cánh tay" chính sách của Fed sẽ biến động nhiều, gồm: lãi suất, bảng cân đối kế toán và quy định với lĩnh vực ngân hàng.
"Còn quá sớm để kết luận nhưng xu hướng thì khá rõ ràng. Tính kỹ trị của Fed như chúng ta thấy trong vài thập kỷ qua đang dần mờ nhạt", ông nói.
Phiên An (theo Reuters)
