Trên tiến trình chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng bền vững, hướng tới cam kết đạt mức phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 tại COP26 của Chính phủ, tài chính xanh được xác định là một "mạch dẫn vốn" quan trọng của nền kinh tế. Theo Báo cáo tín dụng xanh 2025 của Ngân hàng Nhà nước, dư nợ tín dụng xanh toàn hệ thống ước đạt khoảng 850.000 tỷ đồng vào cuối năm 2025, tăng 30% so với năm 2023 và chiếm gần 6% tổng dư nợ nền kinh tế. Dòng vốn tập trung chủ yếu vào năng lượng tái tạo, năng lượng sạch (hơn 37%) và nông nghiệp xanh (gần 27%).
Tốc độ dư nợ bình quân của tín dụng xanh khoảng 21% mỗi năm. Số tổ chức tín dụng tham gia đã tăng từ 15 đơn vị năm 2017 lên 58 đơn vị vào năm 2025, cho thấy tài chính xanh đang trở thành một hướng kinh doanh chiến lược của các ngân hàng.
Trong bối cảnh đó, Agribank được xem là một trong những ngân hàng chủ lực triển khai tài chính xanh. Gắn với sứ mệnh phát triển "tam nông", chiến lược của ngân hàng tập trung vào ba trụ cột: đưa ESG vào quản trị, phát triển giải pháp vốn, ứng dụng công nghệ hỗ trợ người dân tiếp cận tài chính xanh dễ dàng hơn.
Tích hợp ESG vào quản trị
Một trong những bước đi nền tảng của chiến lược tài chính xanh tại Agribank là tích hợp tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) vào hệ thống quản trị. Theo ngân hàng, đây là điều kiện quan trọng để định hướng dòng vốn và hạn chế rủi ro "tẩy xanh" (greenwashing).
Những năm gần đây, Agribank đã ban hành Bộ tiêu chuẩn ESG và Kế hoạch hành động triển khai giai đoạn 2024-2030, đồng thời thành lập Ban chỉ đạo và các bộ phận chuyên trách để triển khai ESG trên toàn hệ thống.
Cán bộ Agribank đi khảo sát thẩm định doanh nghiệp. Ảnh: Agribank
Sau khi Thủ tướng ban hành Quyết định 21/2025 về tiêu chí môi trường và phân loại dự án xanh, Agribank đã chủ động xây dựng danh mục ngành nghề loại trừ và hạn chế cấp tín dụng liên quan đến môi trường và xã hội.
Theo đó, các hoạt động như buôn bán chất thải nguy hại xuyên biên giới, phá hủy khu bảo tồn thiên nhiên hay sản xuất vũ khí sẽ không được cấp vốn. Một số lĩnh vực có rủi ro cao như phá dỡ tàu biển hoặc khai thác amiăng được đưa vào diện kiểm soát chặt chẽ về tiêu chuẩn môi trường trước khi cấp tín dụng.
Danh mục này được xem là một cơ chế sàng lọc từ đầu vào, nhằm giảm thiểu rủi ro môi trường trong hoạt động tín dụng và định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực thân thiện với môi trường.
Song song với hoàn thiện cơ chế, Agribank cũng tăng cường đào tạo và truyền thông nội bộ về ESG, nhằm lan tỏa tư duy phát triển bền vững trong toàn hệ thống.
Theo các chuyên gia tài chính, việc đưa ESG vào quản trị ngân hàng giúp kiểm soát rủi ro tốt hơn, đồng thời tạo nền tảng để tiếp cận các nguồn vốn quốc tế dành cho phát triển bền vững.
Dẫn vốn vào các lĩnh vực xanh ưu tiên
Trụ cột thứ hai của chiến lược tài chính xanh là xây dựng các chính sách tín dụng và chương trình tài chính nhằm dẫn vốn vào các lĩnh vực thân thiện với môi trường. Trong những năm qua, Agribank đã triển khai nhiều chương trình tín dụng quy mô lớn phục vụ chuyển đổi xanh trong nông nghiệp và năng lượng.
Trong đó, gói tín dụng 50.000 tỷ đồng dành cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và nông nghiệp sạch đã giúp doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân có vốn đầu tư vào các mô hình sản xuất tiết kiệm tài nguyên và giảm phát thải.
Bên cạnh đó, ngân hàng triển khai gói tín dụng 30.000 tỷ đồng tài trợ các dự án thuộc ngành trọng điểm và lĩnh vực xanh, cùng chương trình tín dụng xanh 10.000 tỷ đồng dành cho khách hàng cá nhân.
Ruộng lúa của HTX Tiến Thuận (Cần Thơ), một trong những cơ sở được Agribank hỗ trợ vốn để chuyển đổi theo mô hình trồng lúa phát thải thấp. Ảnh: Agribank
Đặc biệt, ngay sau khi Đề án "Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030" được phê duyệt, Agribank đã ký Bản ghi nhớ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cam kết cung cấp các sản phẩm tài chính toàn diện cho 12 tỉnh, thành vùng Đồng bằng sông Cửu Long tham gia Đề án. Nhà băng cũng hỗ trợ vốn vay ngắn, trung, dài hạn cho mọi khâu trong chuỗi liên kết lúa gạo - sản xuất, thu mua, chế biến, tiêu thụ - với lãi suất ưu đãi thấp hơn tối thiểu 1% một năm so với mức thông thường, áp dụng cho cả cá nhân, hộ nông dân, tổ hợp tác, hợp tác xã và doanh nghiệp.
Bên cạnh nông nghiệp, dòng vốn xanh của Agribank cũng hiện diện tại các dự án lớn như Điện mặt trời TTC Phong Điền (Thừa Thiên Huế) hay Điện lực miền Trung (Khánh Hòa).
Ông Vương Văn Quý, Phó trưởng Ban Chính sách tín dụng Agribank, cho biết tín dụng xanh đóng vai trò then chốt trong việc huy động nguồn lực xã hội, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân chuyển đổi mô hình sản xuất.
"Agribank đã triển khai đa dạng các chương trình với quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng. Trong đó, các chương trình tập trung ưu tiên năng lượng tái tạo, nông nghiệp sạch và bảo vệ môi trường, giúp doanh nghiệp giảm chi phí vốn, thúc đẩy chuyển đổi xanh tại Việt Nam", ông Quý chia sẻ.
Một dự án điện gió tại Tuy Phong, Lâm Đồng. Ảnh: Agribank
Tuy nhiên, việc mở rộng tín dụng xanh cũng đặt ra bài toán về nguồn vốn trung và dài hạn cho ngân hàng. Phần lớn các dự án trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp hay năng lượng tái tạo đều có chu kỳ đầu tư dài và thời gian thu hồi vốn chậm. Nếu chỉ dựa vào nguồn vốn huy động ngắn hạn, việc mở rộng tín dụng xanh có thể tạo áp lực lên thanh khoản và các chỉ tiêu an toàn vốn của ngân hàng.
Giải quyết vấn đề này, cuối tháng 12/2025, Agribank hoàn tất phát hành lô trái phiếu mã VBA12505 quy mô 5.000 tỷ đồng, kỳ hạn 2 năm. Đây là lần đầu tiên ngân hàng "dán nhãn" mục đích sử dụng vốn cho tín dụng xanh ngay từ khâu huy động.
Theo đại diện ngân hàng, việc làm rõ mục đích sử dụng vốn từ đầu buộc hệ thống phải nâng cấp quy trình theo dõi, hạch toán và kiểm soát dòng tiền chặt chẽ hơn, nhằm đảm bảo vốn thực sự chảy vào các dự án đáp ứng tiêu chí môi trường. Đây cũng là bước chuẩn bị quan trọng để Agribank từng bước tiếp cận các chuẩn mực quốc tế về phát hành trái phiếu xanh và huy động vốn bền vững.
Ứng dụng công nghệ mở rộng tiếp cận tài chính xanh
Một trong những rào cản lớn của tài chính xanh là khả năng tiếp cận vốn, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và hộ sản xuất ở khu vực nông thôn. Quy trình vay vốn nhiều bước và thời gian xử lý kéo dài khiến nhiều khách hàng gặp khó khi tiếp cận nguồn vốn.
Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số được xác định là giải pháp then chốt giúp tháo gỡ nút thắt này. Thông qua ứng dụng ngân hàng số Agribank Plus, khách hàng có thể đăng ký vay vốn trực tuyến. Công nghệ định danh điện tử (eKYC) và xác thực sinh trắc học được áp dụng nhằm rút ngắn thời gian đối chiếu thông tin.
Ngân hàng cũng đã kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thông qua ứng dụng VNeID. Việc liên thông dữ liệu giúp hệ thống tự động nhận diện thông tin khách hàng, rà soát các đối tượng thuộc diện hưởng chính sách ưu đãi, từ đó đẩy nhanh quá trình thẩm định và phê duyệt khoản vay.
Agribank triển khai các chương trình tín dụng chính sách, các chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Ảnh: Agribank
Tại khu vực miền núi, vùng sâu vùng xa, Agribank kết hợp các nền tảng số với mạng lưới gần 2.300 chi nhánh và phòng giao dịch cùng các điểm giao dịch lưu động bằng ôtô chuyên dùng để đưa dịch vụ ngân hàng đến gần hơn với người dân.
Theo các chuyên gia, việc kết hợp giữa tài chính xanh và chuyển đổi số đang trở thành xu hướng trong ngành ngân hàng. Công nghệ không chỉ giúp mở rộng khả năng tiếp cận vốn mà còn hỗ trợ quản lý rủi ro và theo dõi hiệu quả của các dự án xanh.
Năm 2025, Agribank được ghi nhận trong Top 100 Doanh nghiệp ESG Việt Nam Xanh 2025, Top 10 Doanh nghiệp ESG ngành Ngân hàng 2025. Tại Vietnam ESG Awards 2025, ngân hàng được vinh danh ở hạng mục phát triển chuỗi giá trị gắn với an sinh xã hội.
Những giải pháp chiến lược này đang giúp Agribank hình thành hệ sinh thái tài chính xanh từ khâu quản trị rủi ro, huy động nguồn lực đến mở rộng khả năng tiếp cận vốn. Mô hình này được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế và tiến trình thực hiện cam kết Net Zero của Việt Nam.
Minh Ngọc
