Bộ Giáo dục và Đào tạo gần đây cho biết dự kiến giới hạn điểm cộng với thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ, tối đa 1-2 điểm. Năm ngoái, một số trường cộng đến 3 điểm, dẫn đến nghịch lý điểm chuẩn vượt xa điểm thi.
Dự kiến này nhận được sự đồng thuận của nhiều chuyên gia tuyển sinh. Thạc sĩ Cù Xuân Tiến, Trưởng phòng Tuyển sinh và Công tác sinh viên, trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP HCM, nhìn nhận nó vừa đảm bảo công bằng, vừa không "triệt tiêu" lợi thế của thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ.
Bởi năm ngoái, đa số trường cộng tối đa 1,5-2 điểm cho thí sinh diện này, chỉ vài trường như Đại học Văn hóa Hà Nội, Thương Mại, Công đoàn, Luật TP HCM cộng 3 điểm. Do đó, phương án đề xuất của Bộ không ảnh hưởng nhiều đến quyền lợi của các em.
Thạc sĩ Nguyễn Minh Tùng, Trưởng phòng Tuyển sinh và Công tác sinh viên, Học viện Hàng không Việt Nam (VAA), cho rằng mức cộng tối đa là 2 sẽ hợp lý hơn. Các trường, tùy mức độ ưu tiên sẽ xây dựng thang điểm cộng cụ thể.
"Như VAA, đào tạo nhân lực cho ngành hàng không rất cần tiếng Anh, nên muốn chọn lọc các em giỏi ngoại ngữ, nếu cộng tối đa 1 điểm thì khá thấp", ông Tùng đánh giá.
Đánh giá việc siết điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ là cần thiết nhưng đại diện phụ trách tuyển sinh của một đại học ở Hà Nội đề xuất Bộ làm rõ mức cộng 1-2 điểm cho chứng chỉ ngoại ngữ có nằm trong tổng 3 điểm cộng cho tất cả thành tích của thí sinh hay không.
"Nếu nằm trong đó, cơ sở nào chỉ cho phép cộng 1-2 điểm và tổng điểm cộng các thành tích khác phải tính thế nào", ông băn khoăn.
Thí sinh TP HCM thi tốt nghiệp THPT 2025. Ảnh: Quỳnh Trần
Ở góc nhìn khác, PGS.TS Vũ Duy Hải, Trưởng Ban Tuyển sinh - Hướng nghiệp, Đại học Bách khoa Hà Nội, nhìn nhận việc cộng tối đa 3/30 điểm cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ vẫn hợp lý. Mức này đảm bảo quy tắc tổng điểm cộng đối với thành tích, chứng chỉ ngoại ngữ của thí sinh không vượt quá 10% thang điểm xét tuyển. Ngoài ra, với chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai, việc cộng điểm khuyến khích thí sinh học tốt hơn.
Với tối đa 3 điểm, các trường có thể cân nhắc mức cộng cụ thể với từng ngành. Chẳng hạn, ngành Ngôn ngữ sẽ cộng mức tối đa, các ngành khác ít hơn.
Theo PGS.TS Hải, điều quan trọng hơn mà Bộ Giáo dục và Đào tạo cần điều chỉnh là việc "một thành tích được tính hai lần". Ví dụ, thí sinh có IELTS 7.0 đã được quy đổi sang điểm môn Tiếng Anh, sau đó lại được cộng điểm thưởng.
"Điều này gây ra sự không công bằng", ông Hải nói, so sánh với trường hợp cộng điểm cho học sinh giỏi cấp quốc gia môn Toán. Những em đạt giải cấp quốc gia hiển nhiên đã có giải cấp tỉnh nhưng chỉ được tính giải cao nhất, cộng một lần.
Ông Tiến cũng đánh giá đây là "khúc mắc" gây bất công khi sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ để tuyển sinh đại học. Tính điểm hai lần với cùng một thành tích tạo ra lợi thế quá lớn cho những em có chứng chỉ như IELTS, khiến thí sinh đổ xô đi ôn luyện, thi chứng chỉ.
Năm ngoái, nhiều trường áp dụng cách này. Tại Đại học Thương Mại, thí sinh được 5.0 IELTS được quy đổi ra điểm 10, và cộng thêm 0,5 điểm thưởng. Thí sinh đạt từ 7.0 được quy đổi 10 điểm và có 3 điểm thưởng. Còn ở Đại học Kinh tế Quốc dân, nếu đăng ký xét tuyển bằng IELTS (hoặc TOEFL iBT, TOEIC), mỗi thí sinh được cộng 0,75 điểm vào tổng điểm, bên cạnh việc quy đổi.
Do đó, ông Tiến đề xuất thí sinh chỉ được chọn một trong hai hình thức. Còn một chuyên gia tuyển sinh khác ở Hà Nội cho rằng cần siết theo hướng nâng mức chứng chỉ được hưởng điểm cộng, tránh việc "chứng chỉ IELTS 5.0 cũng được cộng nhiều".
Dù điều chỉnh thế nào, các chuyên gia mong Bộ nhanh chóng công bố dự thảo chi tiết, lấy ý kiến và ban hành quy chế tuyển sinh sớm để các trường và thí sinh chuẩn bị. Đến nay, nhiều trường đại học đã công bố các điểm chính trong tuyển sinh năm 2026, trong đó vẫn có quy định cộng tối đa 3 điểm cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế và thành tích khác.
Lệ Nguyễn - Dương Tâm
