Khi biết số học sinh hết lớp 9 năm nay tăng 20.000 so với năm ngoái, anh Huy, ở phường Định Công, biết con gái sắp bước vào một "cuộc đua khốc liệt". Dù vậy, con số thực tế vẫn làm anh "toát mồ hôi".
Theo công bố của Sở Giáo dục và Đào tạo cuối tuần trước, chỉ tiêu lớp 10 công lập năm nay khoảng 88.000, nhưng gồm cả trường THPT, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, trường nghề. Anh Huy hiểu nếu chỉ xét riêng chỉ tiêu của các trường THPT - đích đến mà anh và hàng chục nghìn phụ huynh nhắm tới - con số sẽ thấp hơn công bố.
Năm ngoái, chỉ tiêu lớp 10 của hơn 120 trường THPT công lập là 81.000 (đã tính cả hai trường Phúc Thịnh, Đỗ Mười tuyển "tràn tuyến" vào tháng 7). So với hai năm trước đó, anh Huy thấy trung bình một năm, chỉ tiêu tăng được khoảng 2.000-3.000.
Anh dự đoán nhóm trường THPT công lập năm nay có thể tuyển khoảng 84.000. Như vậy, so với 147.000 em tốt nghiệp THCS, tỷ lệ có suất học lớp 10 khoảng 57%. Trong khi từ năm 2021 đến nay, con số do Sở công bố thường là 61-64%, không gồm nhóm trường nghề, giáo dục thường xuyên.
Chưa kể, việc thành phố cho thí sinh đăng ký nguyện vọng không phụ thuộc nơi ở, gồm học sinh ngoại tỉnh diện tạm trú, càng khiến anh thêm lo lắng.
"Gia đình phải tính toán lại việc đặt nguyện vọng cho con", anh nói.
Ban đầu, anh dự tính cho con đăng ký nguyện vọng 1 vào nhóm thường lấy trung bình 8 điểm một môn, như Kim Liên, Lê Quý Đôn - Đống Đa, Nhân Chính hoặc Thăng Long. Nguyện vọng 2 là nhóm lấy trung bình 7 điểm, chẳng hạn Đống Đa, Khương Hạ.
Nhưng giờ, anh nghĩ chỉ giữ lại nhóm nguyện vọng 1, còn phải giảm dần kỳ vọng, có thể xuống nhóm trường 6,5 điểm/môn để con có thêm cơ hội đỗ. Đồng thời, anh cũng tìm thêm hai trường tư thục.
"Trong lúc làm ăn khó khăn, con cái mà trượt công lập thì cũng khá áp lực", anh Huy lo lắng.
Những ngày qua, các bài đăng về kỳ thi lớp 10 công lập ở Hà Nội liên tiếp xuất hiện trên các diễn đàn phụ huynh. Hầu hết ý kiến nhìn nhận 60.000 học sinh không có suất vào lớp 10 công lập là "quá nhiều", tương đương số học sinh lớp 9 của cả tỉnh Ninh Bình, Bắc Ninh.
Học sinh thi lớp 10 ở Hà Nội năm 2025. Ảnh: Tùng Đinh
Chị Vân Anh, ở phường Kim Liên, cho rằng lo lắng là tâm lý chung của phụ huynh, nhất là khi số học sinh tốt nghiệp THCS tăng mạnh như năm nay, việc thi cử lại có nhiều thay đổi.
Nhà chị thuộc khu vực 3 như cách phân tuyến cũ, gồm quận Đống Đa, Cầu Giấy và Thanh Xuân. Đây là nơi tập trung nhiều trường THPT công lập top giữa và top đầu. Dù muốn con học ở một trường gần nhà, nhưng nữ phụ huynh thấy "khá rủi ro".
"Tôi ủng hộ việc tràn tuyến và cho học sinh tạm trú thi lớp 10, vì đây là chính sách nhân văn. Nhưng như vậy những trường top giữa ở gần nhà tôi sẽ được đăng ký nhiều hơn, khiến tỷ lệ đỗ của con giảm", chị nhìn nhận.
Mấy hôm nay, chị Vân Anh thường dành 30-60 phút nghỉ trưa để đọc đánh giá về các trường tư thục, nhờ bạn bè tư vấn.
"Việc này mệt mỏi và áp lực, lại mất thời gian nên ảnh hưởng đến tinh thần", chị bày tỏ. "Con thi mà bố mẹ thấp thỏm theo".
Cô Hải, hiệu trưởng một trường THCS ở nội thành, cũng nhận thấy sự căng thẳng của phụ huynh. Lý do là ngoài lo cạnh tranh lớp 10 gay gắt, đưa đón, giám sát việc học của con, phụ huynh còn phải tính toán nhiều phương án, nếu con không đỗ.
Nữ hiệu trưởng nói cảm xúc này là dễ hiểu, nhưng cho rằng phụ huynh nên chuyển hóa áp lực đó thành động lực, để quá trình chăm sóc, hỗ trợ con cái hiệu quả và thiết thực hơn.
"Tôi hiểu ranh giới giữa động lực và áp lực rất nhỏ, nhưng phụ huynh cần bình tâm để làm chỗ dựa tinh thần cho con", cô Hải chia sẻ. "Nếu không, cả nhà cùng căng thẳng và sẽ gây ra nhiều hệ lụy về tâm lý, kết quả cũng không tốt".
Thời điểm này, thầy Lưu Văn Thông, hiệu trưởng trường THCS Cầu Giấy, khuyên thí sinh và gia đình bình tĩnh và tập trung tối đa vào việc ôn luyện. Kỳ thi còn cách hơn hai tháng, các gia đình nên dựa vào kết quả bài kiểm tra, khảo sát của con ở trường, đánh giá của giáo viên cũng như điều kiện gia đình để có lựa chọn phù hợp.
Trong dự thảo đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, thành phố dự kiến để đảm bảo đủ chỗ học, từ năm 2031 đến 2045 cần xây thêm hơn 90 trường THPT.
Đề làm được điều đó, chính quyền sẽ bố trí quỹ đất xây trường, ưu tiên dành 5% quỹ đất phục vụ công cộng của các phường và đất chưa khai thác để xây trường học, tận dụng đất cải tạo chung cư cũ hoặc sau khi di dời trụ sở các cơ quan... Trước mắt, 33 phường có mật độ dân số cao và đang thiếu trường được ưu tiên.
Như nhiều phụ huynh khác, đây là những điều mà anh Huy và chị Vân Anh chờ đợi. Để áp lực thi lớp 10 ở Hà Nội không còn là câu chuyện "đến hẹn lại lên", thành phố cần gấp rút xây thêm trường THPT công lập.
"Bạn nào giỏi thì vào công top đầu, kém hơn thì học nhóm còn lại. Việc được học trường công nên là quyền, hoặc ít ra là lựa chọn của các em và gia đình, chứ không nên là một cuộc đua như bây giờ", chị Vân Anh nói.
Thanh Hằng
*Tên phụ huynh, hiệu trưởng được thay đổi
