GS. TS Nguyễn Hải Nam, Hiệu trưởng trường Đại học Dược Hà Nội, chiều 27/3 cho biết trường đã gửi ý kiến góp ý về đề xuất di dời để chuyển không gian "Đại học Tổng hợp Hà Nội" tại 19 Lê Thánh Tông, phường Cửa Nam, thành khu Bảo tàng Đại học Thời đại Hồ Chí Minh.
Đề xuất này nằm trong Báo cáo quy hoạch tổng thể thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, được UBND thành phố trình HĐND xem xét thông qua. Thực tế, địa chỉ của trường tại 13-15 Lê Thánh Tông.
Trường Đại học Dược Hà Nội nhìn nhận việc di dời, chuyển đổi khuôn viên trường thành bảo tàng, cần được cân nhắc kỹ lưỡng.
Bởi khuôn viên ở 13-15 Lê Thánh Tông là kiến trúc tiêu biểu đầu thế kỷ XX, gắn với sự hình thành của Đại học Y Dược Đông Dương và Viện Đại học Đông Dương - trung tâm giáo dục đại học đầu tiên tại Việt Nam và Đông Nam Á.
Nơi này còn mang giá trị học thuật với các hoạt động đào tạo và nghiên cứu Dược học hàng đầu cả nước. Cùng đó là các đơn vị thuộc trường Đại học Khoa học Tự nhiên, nơi kế thừa truyền thống của Đại học Tổng hợp, giữ vai trò nền tảng trong khoa học cơ bản. Không gian này vì vậy là hệ sinh thái tri thức tương đối hoàn chỉnh, bao gồm hoạt động giảng dạy - nghiên cứu; không gian học thuật, các hạt nhân đổi mới sáng tạo và mạng lưới kết nối các thế hệ giảng viên, sinh viên, nhà khoa học.
Trường nhìn nhận sự hiện diện của các cơ sở đại học đã góp phần hình thành một "khu vực tri thức" trong lòng Hà Nội, nơi giao thoa giữa giáo dục, nghiên cứu và đời sống đô thị.
Theo quan điểm bảo tồn hiện đại, đây là biểu hiện của "Genius Loci" - tinh thần nơi chốn, tức giá trị không thể tách rời khỏi đời sống và hoạt động đang hiện hữu trong không gian ấy.
Vì vậy, trường Dược cho rằng việc chuyển thành bảo tàng có thể làm suy giảm giá trị thực của di sản, đánh mất một hệ sinh thái học thuật quý giá.
"Trường đại học là hệ sinh thái vận hành liên tục, không phải bất động sản tĩnh", đại diện trường nói. "Việc di dời và chuyển đổi khuôn viên thành bảo tàng có thể dẫn đến tình trạng giữ lại hình thức vật chất nhưng làm gián đoạn dòng chảy học thuật, thay một không gian tri thức sống bằng không gian trưng bày tĩnh".
Trong khi đó, kinh nghiệm quốc tế cho thấy các đại học lớn đều lựa chọn giữ lại cơ sở lịch sử trong trung tâm đô thị, kết hợp mở rộng ra bên ngoài, như Đại học Sorbonne và Paris-Cité (Pháp), Oxford và Cambridge (Anh), Harvard (Mỹ), Vienna (Áo). Điểm chung là cơ sở cũ không bị bảo tàng hóa, chức năng học thuật vẫn được duy trì như cốt lõi của di sản.
Vì vậy, trường Đại học Dược Hà Nội đề xuất giữ nguyên chức năng giáo dục - nghiên cứu tại đây, cải tạo công trình để phù hợp với nhu cầu hiện đại. Cơ sở này sẽ dùng để đào tạo chuyên sâu (sau đại học), nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, thực hiện các nghi lễ học thuật. Với đào tạo bậc đại học, trường dự kiến tổ chức ở khuôn viên mới thuộc xã Đan Phượng, rộng hơn 4 ha, nên sẽ không ảnh hưởng tới mật độ giao thông ở nội đô.
Nếu có định hướng phát triển không gian bảo tàng, thành phố có thể bố trí tại đây một khu vực mở phục vụ tham quan, triển lãm, giới thiệu lịch sử giáo dục và giá trị kiến trúc của công trình, do nhà trường vận hành và gắn với các hoạt động học thuật thực tế.
"Chúng tôi mong muốn duy trì sự hiện diện của sinh viên, giảng viên, bảo vệ hệ sinh thái tri thức xung quanh, giữ cho khu vực tiếp tục là không gian sống của tri thức. Bảo tồn để tiếp tục sống, chứ không phải bảo tồn để trưng bày", đại diện trường bày tỏ.
Hiện trạng khuôn viên Đại học Dược Hà Nội
Tòa nhà ở số 19 Lê Thánh Tông, nơi Đại học Dược Hà Nội và một số đơn vị thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội đang tổ chức hoạt động học thuật. Ảnh: Giang Huy
Trường Đại học Dược Hà Nội là cơ sở đào tạo công lập trực thuộc Bộ Y tế, tiền thân là Khoa Dược của Trường Y Dược Đông Dương. Trường được thành lập độc lập từ năm 1961. Một số tòa nhà trong khuôn viên được xây dựng từ năm 1914, hiện vẫn giữ được kiến trúc đặc trưng từ đầu thế kỷ 20, được xem là một trong những công trình có giá trị lịch sử tại Hà Nội.
Dương Tâm
