Chất liệu truyền thống trở thành "xương sống"
Trong nhiều tác phẩm điện ảnh thị trường, yếu tố truyền thống thường thuộc về sự trang trí hoặc tô điểm. Tuy nhiên, văn hóa trong "Mùi Phở" trở thành cấu trúc kể chuyện, đồng thời góp phần định hình nhịp cảm xúc của bộ phim.
Chẳng hạn, bộ phim khéo léo cài cắm âm nhạc ngũ cung. Thang âm Hò - Xự - Xang - Xê - Cống được biến tấu hiện đại, tạo nên sự "rộn ràng" cho tổng thể bộ phim. Do đó, khi ra rạp xem "Mùi Phở" vào dịp Tết cùng với đại gia đình, khán giả cảm thấy sự ấm áp, gần gũi của âm nhạc dân gian. Song song đó, phần nghe của tác phẩm cũng mang lại tinh thần phấn khởi, sum vầy hòa cùng không khí tươi vui đầu năm mới.
Đặc biệt, bối cảnh của "Mùi Phở" cũng được đầu tư chỉn chu, gợi liên tưởng về "nếp nhà" của nhiều người Việt. Ngôi nhà "cổ" của ông Mùi quay ở 44 Hàng Bè (Hà Nội) - được xây dựng từ năm 1926. Không gian này không chỉ đẹp, có hồn mà còn mang đặc trưng phong cách đời sống từ xưa của người dân thủ đô.
"Mùi Phở" thổi hồn Việt vào bức tranh dân gian Hàng Trống được treo trong phòng ngủ nhân vật chính, tái hiện bối cảnh lễ hội Trung thu đông đúc, ấm cúng. Cùng với đó, MV OST "Chầu Văn Cô Bé" sử dụng phần đồ họa lấy cảm hứng từ tranh dân gian Đông Hồ. Khu phố cổ hiện lên với những nét sinh hoạt lâu đời như mua bán, trang trí nhà cửa,... cùng màu sắc tươi vui, sáng sủa. Việc mượn chất liệu hội họa dân gian làm ngôn ngữ kể chuyện đã giúp quá khứ và hiện tại song hành, tô đậm cảm xúc hoài niệm cho khán giả.
Bối cảnh phố cổ đủ sức "chạm" mọi trái tim khán giả của "Mùi Phở". Nguồn ảnh: NSX.
Bộ phim còn tiên phong khai thác tục thờ Mẫu, với sự góp mặt của ông Mùi (NS Xuân Hinh) cùng với bà Tuất (NSƯT Thanh Thanh Hiền). Cảnh này được thực hiện hoành tráng, với kinh phí lớn và với hàng chục người tham gia. Nam nghệ sĩ gạo cội chơi đàn Nguyệt, hòa giọng hát chầu văn với bạn diễn lâu năm. Đại cảnh này cho thấy sự nghiên cứu kỹ lưỡng về văn hóa dân tộc của ê-kíp, cùng tâm huyết "Làm cho lớp trẻ yêu văn hóa dân tộc" của NS Xuân Hinh và đội ngũ "Mùi Phở".
"Mùi Phở" tiên phong khai thác tục thờ Mẫu. Nguồn ảnh: NSX.
Điện ảnh là cầu nối đưa bản sắc Việt ra thế giới
Chất liệu văn hóa của "Mùi Phở" không chỉ sống trên màn ảnh rộng Việt Nam mà còn được lan tỏa ở thị trường quốc tế. Phim đang chiếu tại rạp ở Mỹ, Canada, UK, Đức, Na Uy, Czech và Slovakia. Trong khi đó, Ba Lan sẽ khởi chiếu vào 20/3, Úc vào ngày 26/3, Nhật ngày 17/4 thông qua đối tác 3388 Films. Lotte Entertainment phụ trách phát hành tại các thị trường quốc tế còn lại.
Trong thời gian công chiếu trong nước, bộ phim nhận được nhiều ý kiến trao đổi từ khán giả và giới chuyên môn với những góc nhìn đa chiều. Sự đa dạng này phản ánh đời sống điện ảnh ngày càng sôi động, đồng thời cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của công chúng đối với các tác phẩm khai thác đề tài gia đình và bản sắc văn hóa trong bối cảnh đương đại. Khi được phát hành tại nhiều quốc gia trong thời gian tới, tác phẩm đồng thời mang theo hình ảnh đời sống và văn hóa Việt Nam đến không gian giao lưu quốc tế. Một bộ phim Việt bước ra thế giới không chỉ là một sản phẩm nghệ thuật được nhìn nhận trên góc độ cá nhân, mà còn là một lát cắt về văn hóa Việt Nam hôm nay.
Các bước đi của "Mùi Phở" được nhận định góp phần quảng bá tốt văn hóa Việt Nam hôm nay. Nguồn ảnh: NSX.
Song song đó, chiến lược phát hành của "Mùi Phở" ghi dấu ấn khi tập trung vào việc nghiên cứu và chuyển đổi hành vi tiêu dùng của khán giả. Tác phẩm đã thành công trong việc huy động tệp khách hàng đại gia đình, đặc biệt là nhóm khán giả lớn tuổi – đối tượng vốn có tiêu chuẩn khắt khe và ít chịu ảnh hưởng từ các xu hướng mạng xã hội – trực tiếp đến rạp. Điểm tựa lớn nhất giúp phim kết nối với nhóm công chúng này chính là niềm tin vào những giá trị văn hóa cốt lõi được lồng ghép xuyên suốt.
Giới chuyên môn đánh giá đây là bước đi táo bạo, kết hợp giữa tham vọng nghệ thuật và tư duy khai phá những phân khúc thị trường còn bỏ ngỏ. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của một đạo diễn kiêm doanh nhân, chiến lược này lại được xem là lựa chọn tất yếu để kiến tạo một lộ trình riêng biệt cho điện ảnh Việt.
Trao đổi về kế hoạch sắp tới, đạo diễn Minh Beta tiết lộ dự án tiếp theo sẽ là một thể nghiệm hoàn toàn khác biệt so với "Mùi Phở". Động thái này khẳng định tư duy đổi mới liên tục: Dù kiên định với "trục" di sản, song cách tiếp cận và ngôn ngữ điện ảnh của anh sẽ được làm mới để tránh đi vào lối mòn. Với nền tảng là sự tín nhiệm từ nhóm khán giả trân trọng bản sắc, các bước đi kế tiếp của Minh Beta được kỳ vọng sẽ tạo ra những chuyển động thực chất, góp phần đưa câu chuyện văn hóa Việt lan tỏa bền bỉ hơn trong dòng chảy giải trí hiện đại.
