Người Việt mình trọng cái tình, cái nghĩa, nên mỗi dịp Tết đến xuân về, đặc biệt là ngày tiễn Táo quân về trời, nhà nào cũng tất bật ngược xuôi lo toan cho chu toàn nhất. Căn bếp - nơi giữ lửa yêu thương của cả gia đình cũng là nơi ngự trị của các vị Thần Bếp, chứng kiến mọi buồn vui, thăng trầm của gia chủ suốt một năm ròng. Bởi thế, mâm cơm cúng ngày 23 tháng Chạp không chỉ là lễ vật, mà còn là lời cảm tạ, là sự gửi gắm mong cầu cho một năm mới vạn sự hanh thông.
Thế nhưng, trong sự hối hả của những ngày cuối năm, không ít người vì chưa hiểu thấu đáo hoặc lỡ tay mà bày biện những món kiêng kỵ lên mâm cúng. Hãy cùng ngồi lại, điểm qua những thứ tuyệt đối nên tránh để lễ tiễn Táo quân được trọn vẹn, trang nghiêm và ấm cúng nhất.
Những món thịt mang nặng tính sát sinh hoặc xui xẻo
Trong tâm thức dân gian của người Việt, sự thanh tịnh là yếu tố hàng đầu khi dâng lễ lên các vị thần linh. Mâm cúng Táo Quân tuy là cúng mặn, nhưng phải là những món ăn mang ý nghĩa tốt lành, sạch sẽ và trang trọng. Điều đầu tiên mà các bà, các mẹ thường rỉ tai nhau chính là tuyệt đối không dâng cúng các loại thịt như thịt chó, thịt vịt, thịt trâu hay thịt dê.
Chúng ta vẫn thường nghe câu "đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi" hay những kiêng kỵ về việc ăn thịt vịt, thịt chó vào những dịp quan trọng. Thịt chó, dù là món ăn khoái khẩu của nhiều người trong đời sống thường nhật, nhưng lại bị coi là món ăn "tạp", mang năng lượng không sạch sẽ, tuyệt đối cấm kỵ nơi cửa đình, chùa, miếu mạo và dĩ nhiên là cả ban thờ Táo Quân. Còn thịt vịt, với đặc tính hay bơi lội, tiếng kêu "cạp cạp", người xưa quan niệm rằng dâng cúng món này sẽ mang lại sự "tan đàn xẻ nghé", công việc làm ăn trong năm mới sẽ lẹt đẹt, kém may mắn.
Tương tự, thịt trâu hay dê cũng được liệt vào danh sách hạn chế bởi mùi gây đặc trưng và tính chất "nặng nề" của chúng, không phù hợp với sự thanh thoát cần có khi các Táo cưỡi cá chép về chầu trời. Thay vào đó, một đĩa gà trống luộc ngậm hoa hồng, dáng đẹp, da vàng óng ả hoặc đĩa thịt lợn luộc vuông vức mới là lựa chọn chuẩn mực, thể hiện sự tôn nghiêm và cầu mong sự khởi đầu suôn sẻ.
Những món ăn nặng mùi và đồ sống
Sự tinh tế trong văn hóa thờ cúng còn thể hiện ở việc lựa chọn hương vị. Các vị thần linh vốn ưa sự thanh khiết, thơm tho, nên những loại gia vị hay món ăn có mùi quá nồng như tỏi, hành sống, mắm tôm, mắm tép... là những thứ cần được loại bỏ ngay khỏi thực đơn cúng Táo.
Hãy tưởng tượng một mâm cúng trang trọng, khói hương trầm mặc lại bị lấn át bởi mùi mắm tôm hay mùi tỏi nồng nặc thì thật là thiếu sót và có phần thất lễ. Dân gian quan niệm mùi hôi của những loại thực phẩm này sẽ làm ô uế nơi thờ tự, khiến các vị thần phật quở trách, từ đó mà phước lành của gia chủ cũng bị giảm sút.
Bên cạnh đó, các món gỏi sống, tiết canh cũng nằm trong danh sách "cấm cửa". Dù ngon miệng đến đâu, chúng vẫn là đồ sống, mang tính "sát" cao và chứa nhiều nguy cơ về vệ sinh. Việc dâng cúng đồ sống lên bàn thờ Táo Quân – những vị thần cai quản bếp lửa, biểu tượng của sự ấm áp và chín chắn là điều hoàn toàn trái ngược với đạo lý. Mâm cơm cúng cần sự chỉn chu, nấu chín uống sôi, bày biện gọn gàng, sạch sẽ mới thể hiện được tấm lòng thành kính của con cháu.
Hoa quả có gai nhọn, mùi hắc và tiền âm phủ
Không chỉ món mặn, đĩa hoa quả dâng lên các Táo cũng cần được lựa chọn kỹ càng. Nhiều gia đình vì quá bận rộn hoặc xuề xòa mà tiện đâu mua đó, vô tình đặt lên ban thờ những loại quả có gai nhọn như sầu riêng, mít hay những quả có mùi quá hắc.
Theo phong thủy và quan niệm tâm linh, những vật nhọn mang sát khí, chông gai, báo hiệu một năm mới nhiều trắc trở, gập ghềnh, gia đạo bất an. Hơn nữa, mùi hương quá mạnh của sầu riêng hay mít cũng lấn át mùi hương hoa, hương trầm thanh khiết cần có. Hãy ưu tiên những loại quả tròn đầy, căng mọng, màu sắc tươi sáng, có mùi thơm dịu nhẹ như táo, bưởi, cam, phật thủ... tượng trưng cho sự viên mãn, sung túc.
Một điểm cực kỳ quan trọng nữa mà rất nhiều người nhầm lẫn, đó là việc đốt tiền vàng mã (tiền âm phủ) cho Táo Quân. Táo Quân là Thần, là Tiên, không phải là vong hồn người đã khuất, nên các Ngài không dùng tiền âm phủ. Việc đốt quá nhiều tiền vàng, đặc biệt là tiền âm phủ, vừa lãng phí, gây ô nhiễm môi trường, lại vừa sai lệch về ý nghĩa tâm linh. Thay vào đó, bộ mũ áo, hài Táo quân và cá chép (giấy hoặc thật) là những lễ vật đặc trưng và cần thiết nhất. Đừng biến lễ tiễn đưa trang trọng thành một nghi thức rườm rà, mê tín và thiếu hiểu biết. Sự chân thành, giản dị nhưng đúng đạo lý mới là điều cốt lõi giúp gia chủ nhận được sự che chở.
Ngày 23 tháng Chạp không chỉ là một nghi lễ, nó là dịp để chúng ta soi lại chính mình, dọn dẹp lại căn bếp, dọn dẹp lại tâm hồn để đón chào những điều mới mẻ. Một mâm cúng thanh tịnh, đúng mực, tránh xa những điều kiêng kỵ kể trên chính là cách tốt nhất để chúng ta bày tỏ lòng biết ơn và gửi gắm những ước vọng tốt đẹp cho năm mới.
