Chúng ta đang sống trong thời đại tiện nghi nhất, nhưng nghịch lý thay, cũng là lúc chúng ta lo âu về tiền bạc nhiều nhất. Giữa những cơn sóng lạm phát và áp lực tài chính đè nặng lên vai người "tay hòm chìa khóa", có lẽ đã đến lúc chúng ta cần một nốt lặng. Hãy thử quay ngược thời gian, nhìn về những căn bếp ám khói, những chiếc áo sờn vai nhưng ấm áp của thập niên 80, thời kỳ mà sự thiếu thốn vật chất lại hun đúc nên những tâm hồn biết trân trọng và lối sống chắt chiu đầy trí tuệ.
Những thói quen tưởng chừng như lạc hậu ấy, hóa ra lại là "chiếc phao cứu sinh" tuyệt vời nhất cho các gia đình hiện đại, không chỉ giúp ví tiền dày lên mà còn khiến tình thân thêm bền chặt.
Bếp lửa đỏ lửa, cơm nhà là nhất: Sự trở lại của những bữa ăn "không vội vã"
Chúng ta thường ngụy biện rằng mình quá bận rộn để vào bếp, rằng đặt đồ ăn ngoài nhanh gọn hơn nhiều. Nhưng hãy nhớ lại xem, vào những năm 80, dù khó khăn đến mấy, bếp của mẹ vẫn luôn đỏ lửa. Bài học đầu tiên và quan trọng nhất từ quá khứ chính là việc tự tay nấu nướng . Không chỉ là câu chuyện tiết kiệm được một khoản tiền khổng lồ so với việc ăn hàng hay gọi ship, nấu ăn tại nhà còn là liệu pháp tâm lý tuyệt vời.
Đó là việc lên kế hoạch cho thực đơn cả tuần, tận dụng triệt để những nguyên liệu còn sót lại trong tủ lạnh để sáng tạo món mới, một kỹ năng mà các bà nội trợ xưa gọi là "khéo co thì ấm". Một con gà luộc hôm trước có thể biến thành nồi cháo hay món gỏi xé phay cho hôm sau, rau củ già có thể đem muối chua hoặc nấu canh ngọt lừ. Sự tỉ mỉ, chắt chiu từng hạt gạo, cọng rau ấy không phải là bần tiện, mà là sự trân trọng công sức lao động và mẹ thiên nhiên. Khi cả gia đình quây quần bên mâm cơm nóng hổi, không chỉ dạ dày được lấp đầy mà trái tim cũng được sưởi ấm, giúp ta quên đi những áp lực cơm áo gạo tiền ngoài kia.
Đồ đạc có linh hồn: Học cách sửa chữa thay vì vứt bỏ
Thập niên 80 là kỷ nguyên của sự bền bỉ. Khi một chiếc quạt máy hỏng, người ta sửa nó. Khi một chiếc áo rách, người ta vá nó lại khéo léo hoặc biến tấu thành chiếc khăn lau, chiếc túi vải. Còn ngày nay, văn hóa "dùng một lần" khiến chúng ta dễ dàng ném mọi thứ vào sọt rác chỉ vì một lỗi nhỏ. Tư duy này không chỉ tàn phá ví tiền mà còn làm nghèo đi đời sống tinh thần.
Hãy thử học lại thói quen "bảo trì cuộc sống" của thế hệ trước. Trước khi định vứt bỏ một món đồ nội thất cũ hay một bộ quần áo lỗi mốt, hãy tự hỏi: "Mình có thể làm gì để hồi sinh nó?". Một lớp sơn mới cho cái tủ gỗ, vài đường kim mũi chỉ cho chiếc áo len... Hành động sửa chữa ấy mang lại cảm giác thành tựu rất lớn. Nó nhắc nhở chúng ta rằng mọi thứ trên đời đều cần được chăm chút và gìn giữ, kể cả đồ vật lẫn các mối quan hệ. Hơn nữa, việc hạn chế mua mới và tận dụng đồ cũ (thậm chí là xin đồ cũ "lấy vía" cho con cái như các cụ ngày xưa) là cách giáo dục con trẻ tuyệt vời về giá trị của đồng tiền và ý thức bảo vệ môi trường - một lối sống xanh mộc mạc nhưng đầy ý nghĩa.
Niềm vui không cần tốn tiền: Kết nối thật trong thế giới ảo
Một trong những khoản chi tiêu "vô hình" nhưng ngốn ngân sách nhất của các gia đình hiện đại là chi phí giải trí: Vé xem phim, khu vui chơi, cà phê sang chảnh, những chuyến du lịch check-in hào nhoáng. Chúng ta quên mất rằng, niềm vui thực sự đôi khi lại miễn phí. Những năm 80, giải trí của một gia đình đơn giản chỉ là những buổi tối tắt đèn kể chuyện, là cùng nhau trồng lại luống rau trước sân, hay đơn giản là đi dạo công viên hóng mát.
Đã đến lúc chúng ta cần tái định nghĩa về sự hưởng thụ. Thay vì đưa con vào trung tâm thương mại mỗi cuối tuần để rồi ra về với chiếc ví rỗng và sự mệt mỏi, hãy thử tổ chức những buổi picnic tại gia, cùng con làm đồ thủ công, hay mượn sách thư viện về đọc. Thói quen tự tạo niềm vui tại nhà (DIY entertainment) không chỉ tiết kiệm hàng triệu đồng mỗi tháng mà còn giúp cai nghiện thiết bị điện tử, kéo các thành viên lại gần nhau hơn. Hạnh phúc của một đứa trẻ không nằm ở món đồ chơi đắt tiền, mà nằm ở thời gian chất lượng cha mẹ dành cho chúng.
Sống chậm với tiền mặt và tư duy "liệu cơm gắp mắm"
Công nghệ thanh toán một chạm, thẻ tín dụng trả góp khiến việc tiêu tiền trở nên quá dễ dàng, và "nỗi đau" khi mất tiền dường như biến mất. Nhưng thế hệ ông bà chúng ta ngày xưa chỉ tiêu những gì mình có trong tay. Họ dùng tiền mặt, họ chia tiền vào từng chiếc lọ hoặc phong bì cho các mục đích khác nhau. Thói quen này tạo ra một rào cản tâm lý cần thiết, buộc ta phải suy nghĩ kỹ trước khi rút ví.
Học lại cách dùng tiền mặt, hoặc ít nhất là tư duy kỷ luật của việc dùng tiền mặt, là chìa khóa để kiểm soát tài chính. Trước khi mua một món đồ gì đó, hãy áp dụng quy tắc "trì hoãn 24h" – một phiên bản hiện đại của sự kiên nhẫn ngày xưa. Nếu sau một ngày, một tuần mà bạn vẫn muốn nó, hãy mua. Nhưng đa phần, bạn sẽ nhận ra đó chỉ là ham muốn nhất thời.
Sự chắt chiu, tính toán kỹ lưỡng không làm cuộc sống khắc khổ đi, mà ngược lại, nó mang đến sự an tâm tuyệt đối. Bạn sẽ ngủ ngon hơn khi biết mình không có khoản nợ nào treo lơ lửng trên đầu, và luôn có một khoản dự phòng cho những ngày mưa gió, đó mới chính là sự giàu có đích thực mà những thói quen từ thập niên 80 để lại cho chúng ta.
