Câu chuyện không nằm ở sự thiếu hiếu thảo hay lười biếng. Vấn đề sâu xa hơn là sự khác biệt trong cách cảm nhận về “quan tâm”, về không gian riêng tư và cả cách định nghĩa một kỳ nghỉ đúng nghĩa.
Khi Tết không còn là khoảng lặng để 'sạc pin'
Sau 365 ngày quay cuồng với deadline, KPI và áp lực công việc, điều nhiều gen Z mong mỏi nhất dịp đầu năm chỉ đơn giản là được nghỉ ngơi. Một buổi sáng thong thả nghe tiếng chim, hít mùi hương trầm nơi gian thờ, hay quây quần bên gia đình nhỏ đã đủ để thấy Tết trọn vẹn.
Thế nhưng thực tế, nhiều bạn trẻ lại phải chuẩn bị cho chuỗi ngày thăm hỏi họ hàng liên tục từ mùng 1 đến mùng 5. Việc thay trang phục chỉnh tề, giữ nụ cười xã giao và lặp lại những câu trả lời quen thuộc từ nhà này sang nhà khác khiến “pin” tinh thần vốn đã cạn kiệt lại càng hao hụt.
Với thế hệ lớn lên cùng khái niệm chăm sóc sức khỏe tinh thần, Tết được kỳ vọng là thời gian tái tạo năng lượng. Khi kỳ nghỉ biến thành lịch trình bắt buộc, cảm giác mệt mỏi là điều khó tránh.
Sự lệch pha trong định nghĩa về 'quan tâm'
Một trong những nguyên nhân lớn nhất khiến gen Z e ngại đi chúc Tết họ hàng là những câu hỏi riêng tư. Với thế hệ trước, việc hỏi han tường tận về lương thưởng, công việc, chuyện yêu đương hay kế hoạch kết hôn đơn giản là cách thể hiện sự sát sao, quan tâm.
Nhưng với người trẻ – những người được giáo dục về ranh giới cá nhân và quyền riêng tư – các câu hỏi như “Thưởng Tết được bao nhiêu?”, “Lương cao không?”, “Bao giờ cưới?”, “Năm nay cho bố mẹ được bao nhiêu tiền?”… lại dễ tạo cảm giác bị soi xét.
Thay vì thấy được yêu thương, nhiều bạn trẻ cảm nhận mình đang bước vào một “phiên chất vấn” đầu năm. Điều này vô tình khiến những cuộc gặp gỡ mang tính sum vầy trở nên căng thẳng.
Áp lực so sánh và 'con nhà người ta'
Nếu ngày xưa, niềm vui Tết chỉ đơn giản là bộ quần áo mới hay chiếc bánh chưng xanh, thì nay các buổi gặp mặt gia đình đôi khi trở thành nơi diễn ra những cuộc so sánh ngầm.
Ai mua được nhà, ai sắm xe, ai thu nhập cao, ai biếu bố mẹ nhiều tiền, ai đưa gia đình đi du lịch… Những câu chuyện tưởng chừng vô hại lại dễ khiến người trẻ rơi vào thế bị đặt lên bàn cân với “con nhà người ta”.
Trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động, thị trường lao động cạnh tranh khốc liệt, không phải ai cũng đạt được những cột mốc như kỳ vọng. Khi Tết trở thành dịp tổng kết thành tích cá nhân, cảm giác thu mình là phản ứng dễ hiểu.
Mệt mỏi vì phải 'đóng vai'
Tết lẽ ra là lúc mỗi người được trở về là chính mình nhất. Nhưng với nhiều gen Z, lịch trình thăm hỏi dày đặc khiến họ phải “đóng vai” đứa cháu ngoan theo chuẩn mực cũ: luôn thành đạt, luôn ổn định, luôn vui vẻ.
Sự khác biệt trong thế giới quan giữa các thế hệ cũng khiến cuộc trò chuyện đôi khi gượng gạo. Công việc tự do, sáng tạo nội dung số, làm việc từ xa… – những điều quen thuộc với người trẻ – không phải lúc nào cũng được người lớn thấu hiểu.
Khi thiếu sự đồng cảm, những buổi gặp mặt dễ trở thành nghĩa vụ hơn là cầu nối tình cảm.
Gen Z không quay lưng với truyền thống
Dù vậy, nói gen Z “không thích Tết” hay “quay lưng với họ hàng” có lẽ là nhận định chưa đầy đủ. Phần lớn người trẻ vẫn trân trọng giá trị sum vầy và tình thân. Họ chỉ mong những cuộc gặp gỡ được xây dựng trên nền tảng thấu hiểu thay vì áp lực.
Thực tế, nhiều bạn trẻ đã chọn cách hóa giải không khí căng thẳng bằng sự hài hước – đúng tinh thần “thế hệ cợt nhả”. Họ trả lời dí dỏm, hỏi ngược vui vẻ để giảm bớt sự nặng nề của câu chuyện. Sự lém lỉnh này không phải thiếu tôn trọng, mà là cách tự bảo vệ mình trước những tình huống khó xử.
Khi Tết là sự sẻ chia, không phải bài kiểm tra
Tết sẽ đẹp hơn rất nhiều nếu các thế hệ có thể ngồi bên nhau, chia sẻ về những trải nghiệm trong năm qua thay vì chỉ xoáy sâu vào thành tích hay kỳ vọng phải đạt được điều gì.
Người trẻ cần được lắng nghe. Người lớn cũng cần được thấu hiểu rằng cách thể hiện quan tâm đã thay đổi theo thời gian. Khi áp lực được gỡ bỏ và thay bằng sự sẻ chia chân thành, những chuyến thăm hỏi sẽ không còn là nghĩa vụ, mà thực sự trở thành dịp kết nối.
Bởi suy cho cùng, dù là thế hệ nào, ai cũng mong Tết là khoảng thời gian ấm áp nhất trong năm. Và tình thân chỉ thực sự bền chặt khi được nuôi dưỡng bằng sự tôn trọng và yêu thương nhẹ nhàng.
