Đại tá, TS.BS Phan Đình Mừng, Phó giám đốc Bệnh viện Quân y 175, bên lề hội thảo khoa học về thay lại khớp háng nhân tạo ngày 14/4, cho biết tình trạng hoại tử chỏm xương đùi đang có xu hướng gia tăng và trẻ hóa rõ rệt. Thống kê từ các đợt phẫu thuật tại viện, người trẻ chiếm khoảng 25-30%, độ tuổi trung bình chỉ từ 30 đến 32. Có những bệnh nhân phải lên bàn mổ thay khớp lần đầu khi mới 25-28 tuổi.
Nguyên nhân chính dẫn đến gia tăng bệnh nhân trẻ tuổi chủ yếu đến từ thói quen hút thuốc lá, uống rượu, ít vận động và đặc biệt là lạm dụng thuốc steroid. Những điều này dễ làm tắc các mao mạch nuôi chỏm xương đùi, từ đó gây thiếu máu và hoại tử. Việc ngại đi khám, khi uống một toa thuốc thấy bớt đau đã tự ý giữ lại toa cũ để mua uống nhiều lần, cũng khiến bệnh âm thầm tiến triển nặng.
Hệ quả tất yếu của việc trẻ hóa độ tuổi mổ lần đầu là sự gia tăng nhu cầu phẫu thuật lần hai. Do tuổi thọ của khớp nhân tạo có giới hạn, những bệnh nhân trẻ tuổi này sẽ phải thay lại khớp háng trong 15-20 năm sau đó. Cùng với yếu tố tuổi thọ trung bình của người Việt đang tăng, bác sĩ dự báo khoảng 10 đến 15 năm tới, số ca có nhu cầu phẫu thuật thay lại khớp háng tại Việt Nam tăng cao.
Theo bác sĩ Mừng, phẫu thuật thay lại khớp háng vẫn là thách thức lớn. Quá trình này khó khăn và phức tạp hơn rất nhiều so với mổ lần đầu, đòi hỏi bệnh nhân phải có thể trạng tốt, phẫu thuật viên nhiều kinh nghiệm, cùng hệ thống phòng mổ, trang thiết bị, gây mê hồi sức và nguồn máu truyền được chuẩn bị kỹ.
Trình độ thay khớp háng tại Việt Nam đã tiệm cận quốc tế, xử lý tốt biến chứng như nhiễm trùng, gãy hoặc lỏng chuôi, trật khớp... Tại Bệnh viện Quân y 175, kỹ thuật tiến bộ nhanh, công nghệ in 3D được áp dụng, mô phỏng chính xác khớp và cá thể hóa điều trị, nhiều bệnh nhân trẻ có thể mổ và xuất viện trong 24 giờ.
Quá trình chăm sóc hậu phẫu cũng ghi nhận những bước tiến. Nhiều ca thay khớp không cần đặt ống dẫn lưu, rất hiếm khi phải truyền máu và người bệnh có thể đứng dậy tập đi ngay trong ngày đầu tiên sau mổ. Đặc biệt, nhờ kỹ thuật khâu bao khớp phía sau tiến bộ, người bệnh có thể bắt chéo chân, ngồi xổm và sinh hoạt bình thường sau 6 tuần, thay vì khuyến cáo cấm ngồi xổm suốt đời như trước đây.
Bác sĩ Bệnh viện Quân y 175 và Tổ chức Operation Walk Chicago kiểm tra phim chụp trước mổ thay khớp háng. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Để phòng ngừa thoái hóa và bảo vệ khớp háng tự nhiên, bác sĩ khuyến cáo người dân cần có chế độ ăn uống đủ chất dinh dưỡng, bổ sung vitamin A, E và điều chỉnh cường độ vận động theo độ tuổi. Bước sang tuổi trung niên, người dân nên chuyển từ các môn thể thao tỳ đè mạnh như bóng đá, pickleball sang các bộ môn nhẹ nhàng hơn như bơi lội hay đạp xe.
Khi có dấu hiệu đau khớp háng ở giai đoạn sớm, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa. Các can thiệp nhẹ nhàng như khoan giảm áp kết hợp thay đổi sinh hoạt có thể làm chậm quá trình hoại tử chỏm xương đùi, kéo dài thời gian trước khi bắt buộc phải thay khớp lần đầu.
Thiếu tướng, TS.BS Trần Quốc Việt, Giám đốc Bệnh viện Quân y 175, cho biết từ ngày 9 đến 15/4, nơi này phối hợp Tổ chức Operation Walk Chicago từ Mỹ mổ thay khớp háng miễn phí cho gần 40 bệnh nhân, chủ yếu bị hoại tử chỏm xương đùi, thoái hóa khớp háng - những bệnh lý gây suy giảm vận động nghiêm trọng. Chương trình triển khai thường niên những năm qua, sau 5 đợt đã phẫu thuật miễn phí khoảng 200 bệnh nhân khó khăn, giúp họ phục hồi vận động và cải thiện chất lượng sống.
Lê Phương
