Ngành khoa học và công nghệ thu gần 500.000 tỷ đồng tháng 1

Theo thống kê của Bộ Khoa học và Công nghệ, đóng góp của ngành vào tăng trưởng GDP tháng 1 ước đạt 124.065 tỷ đồng, tăng 33,3% so với tháng 1/2025.

Doanh thu, đóng góp GDP và quy mô của ngành đều tăng, tạo nền cho kết quả của cả năm. Trước đó, năm 2025, doanh thu toàn ngành đạt 5 triệu 465 nghìn tỷ đồng, tăng 25% so với 2024, đóng góp trực tiếp vào GDP đạt 1 triệu 400 nghìn tỷ đồng.

Phối cảnh nhà máy sản xuất chip đầu tiên của Việt Nam, khởi công tháng 1/2025. Ảnh: Viettel

Mức doanh thu gần 500.000 tỷ đồng trong tháng đầu năm phản ánh quy mô hoạt động ngày càng mở rộng của ngành khoa học và công nghệ. Tổng lao động toàn ngành hiện hơn 2,38 triệu người, lực lượng nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ là 207.838 người.

Xét về cơ cấu, công nghiệp công nghệ số là lĩnh vực có số lượng doanh nghiệp lớn với hơn 80.000 doanh nghiệp đang hoạt động. Trong đó, trên 2.000 doanh nghiệp đã mở rộng ra thị trường nước ngoài. Nhiều doanh nghiệp công nghệ số trong nước cũng từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, từ nghiên cứu, thiết kế đến sản xuất. Một số phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược, thay vì chỉ cung cấp dịch vụ hoặc gia công như giai đoạn trước.

Thực tế, hoạt động khoa học và công nghệ diễn ra dồn dập ngay tháng đầu năm. Giữa tháng 1, Viettel khởi công xây dựng nhà máy chế tạo chip đầu tiên theo tiến trình từ 32 nm tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, theo kế hoạch sẽ sản xuất thử nghiệm từ năm 2028. Hai tuần sau đó, FPT thành lập nhà máy đóng gói kiểm thử tiên tiến chip bán dẫn tại Bắc Ninh, dự kiến hoạt động ngay năm nay.

Tại hội nghị về tăng trưởng kinh tế tháng 7/2025, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng "bộ ba" khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số cần đóng góp ít nhất 50% vào tăng trưởng GDP. Có nghĩa, nếu GDP Việt Nam tăng 10%, thì khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có thể đóng góp 5%.

Theo Bộ trưởng, trong cơ cấu trên, khoa học và công nghệ cần đóng góp khoảng 1%, với cách làm là thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đưa vào doanh nghiệp để tạo ra sản phẩm và doanh thu mới.

Bộ sẽ đổi mới cách phân bổ ngân sách và đánh giá đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu. Theo đó, một đồng chi cho nghiên cứu cần tạo 10 đồng doanh thu gián tiếp. Với 25.000 tỷ đồng chi cho nghiên cứu và phát triển, mục tiêu là tạo ra 250.000 tỷ đồng doanh thu. Tỷ lệ giá trị tăng thêm được đặt ở mức 40-50%. Như vậy, phần giá trị tạo ra cho GDP tương ứng khoảng 100.000-125.000 tỷ đồng, khoảng 1% GDP.

Một mẫu chip do FPT Semiconductor phát triển. Ảnh: FPT

Với đổi mới sáng tạo, mục tiêu là đóng góp 3%. Điều này được thực hiện bằng cách hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng, đổi mới, nhận chuyển giao công nghệ và nâng cao hiệu suất sử dụng công nghệ.

Theo Bộ trưởng, cách làm là Nhà nước sẽ hỗ trợ lãi suất vay cho các khoản đầu tư đổi mới công nghệ, có thể lên tới 50% lãi suất, lấy từ Quỹ Đổi mới công nghệ. Một năm, nhà nước sẽ chi 25.000 tỷ hỗ trợ các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, nhằm tăng năng suất lao động, tăng TFP (năng suất các nhân tố tổng hợp), tăng sản lượng và các mặt hàng mới.

Trong khi đó, chuyển đổi số được xác định đóng góp 1% tăng trưởng GDP. Một trong những giải pháp cụ thể là tăng gấp đôi tốc độ di động. Theo các nghiên cứu quốc tế, khi tốc độ di động tăng, tốc độ tăng trưởng kinh tế, đặc biệt là kinh tế số, cũng gia tăng. Tốc độ di động tăng gấp đôi có thể giúp GDP tăng ít nhất 1%.

Thông điệp khoa học công nghệ cần tạo ra kết quả cụ thể được Bộ trưởng nhắc lại tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ cuối tháng 12/2025. Theo đó, 2026 được xác định là "năm tăng tốc" triển khai Nghị quyết 57, chuyển trọng tâm từ xây dựng thể chế sang "tạo ra kết quả thực chất, có thể đo đếm và lan tỏa", tác động đến tăng trưởng kinh tế, chất lượng cuộc sống của người dân.

Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tập trung nguồn lực cho một số trọng điểm quốc gia, thay vì dàn trải. Mỗi lĩnh vực sẽ lựa chọn nhiệm vụ mũi nhọn, có sản phẩm đầu ra rõ ràng và có cá nhân chịu trách nhiệm. Đồng thời, Bộ sẽ đề xuất Chính phủ chuyển khoa học và công nghệ về khối kinh tế - công nghiệp - công nghệ, thay vì ở khối văn hóa - xã hội như hiện nay. Việc chuyển khối không chỉ là quyết định hành chính mà còn đánh dấu sự thay đổi về tư duy phát triển ngành.

Trọng Đạt