Cuộc đua trong lĩnh vực AI khiến nhu cầu bộ nhớ RAM tăng vọt trong suốt năm 2025. Nguồn cung bị cắt giảm, trong khi nhu cầu lên cao và các hãng ưu tiên phân khúc lợi nhuận cao, khiến thị trường bộ nhớ rơi vào trạng thái khan hiếm và giá bán tăng vọt. Tình trạng này được giới chuyên gia gọi là "mùa đông bộ nhớ" đối với thiết bị tiêu dùng.
Theo dữ liệu từ hệ thống Memory Price Tracker của Counterpoint, đến tháng 2, giá bộ nhớ DRAM và NAND nhảy vọt 600% trong mảng tiêu dùng, như máy tính cá nhân và điện thoại thông minh cấp thấp. Xu hướng này được dự báo tiếp tục làm leo thang giá bán thiết bị điện tử trong năm nay.
Smartphone
Phân tích của các công ty nghiên cứu IDC, Omdia và Counterpoint đều cho thấy 2025 là một trong những năm ghi nhận doanh số smartphone cao nhất, với mức tăng trưởng 2% và khoảng 1,25 tỷ máy bán ra thị trường. Tuy nhiên, giới phân tích chỉ ra "mùa đông bộ nhớ" sẽ đảo ngược xu thế này, khiến giá bán tăng cao và số lượng sản phẩm sẵn hàng sụt giảm. "Các nhà sản xuất sẽ chuyển sang ưu tiên lợi nhuận và mở rộng những nguồn doanh thu thay thế", Le Xuan Chiew, Giám đốc nghiên cứu của Omdia, nhận xét.
Qualcomm cũng cảnh báo các công ty sẽ xuất xưởng ít smartphone hơn và sản phẩm tung ra thị trường sẽ đắt hơn. CEO Cristiano Amon khẳng định "chắc chắn 100%" về khả năng hoạt động kinh doanh smartphone lao dốc vì thiếu chip nhớ. Tuy nhiên, hiện chưa rõ người dùng sẽ phải trả thêm bao nhiêu cho smartphone năm nay.
IDC cho biết bộ nhớ chiếm 15-20% chi phí vật tư của điện thoại tầm trung, và khoảng 10-15% với mẫu cao cấp. Hãng dự đoán giá trung bình của smartphone sẽ tăng 8%, trong đó những dòng rẻ tiền tăng giá mạnh hơn do hãng OEM muốn đẩy chi phí sang người dùng cuối. Có nghĩa, smartphone giá 500 USD sẽ được bán giá 600 USD hoặc cao hơn. "Những dòng điện thoại đầu bảng năm 2026 sẽ không được nâng cấp RAM và sẽ duy trì dung lượng 12 GB, thay vì mở rộng lên 16 GB", IDC nhận định.
Ví dụ, Google công bố dòng Pixel 10A mà không có chip xử lý mới, cùng dung lượng RAM 8 GB.
iPhone 17 Pro Max. Ảnh: PhoneArena
Theo WSJ, Apple, vốn có khả năng ép giá các nhà cung cấp, cũng đang chịu áp lực lớn về chuỗi cung ứng khi những công ty AI sẵn sàng bỏ ra lượng tiền khổng lồ để giành đơn hàng chip nhớ và có thể buộc hãng tăng giá bán iPhone để duy trì lợi nhuận. CEO Tim Cook cho biết "sẽ nghiên cứu hàng loạt lựa chọn" để xử lý tình trạng khan hiếm chip nhớ ảnh hưởng tới biên lợi nhuận gộp của công ty.
Trang tin ZDNet Korea dẫn lời nguồn tin giấu tên trong ngành công nghiệp bán dẫn nói Apple có thể phải trả thêm 80-100% chi phí cho chip nhớ trong quý này, sau khi đàm phán với Samsung và SK Hynix. Con số có thể còn tiếp tục tăng lên trong nửa sau năm 2026.
Máy chơi game
Giai đoạn trợ giá máy game console, trong đó nhà sản xuất bán lỗ và thu lời nhờ các game độc quyền, đã kết thúc từ trước khi mùa đông chip nhớ bắt đầu. Một trong những nguyên nhân là biện pháp áp thuế của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump khiến giới chuyên gia cho rằng mẫu Xbox tiếp theo sẽ là "chiếc PC giá 1.000 USD" thay vì máy console truyền thống.
Trong khi đó, tình trạng khan hiếm chip nhớ có thể khiến Nintendo Switch 2 phải tăng giá, còn dòng PS6 của Sony có nguy cơ lùi ngày ra mắt đến năm 2028-2029.
Hy vọng lớn nhất của mô hình trợ giá là Valve, khi họ từng bán máy Steam Deck với mức "không thể thấp hơn" là 399 USD. Tuy nhiên, động thái gần đây của Valve cho thấy điều này có thể không được tái hiện. Hãng đã nâng giá khởi điểm của Steam Deck lên 549 USD hồi tháng 12/2025. Đến đầu tháng 2, Valve tuyên bố dòng máy Steam Machine sẽ bị lùi ngày ra mắt do tình trạng khan hiếm RAM và phải nâng giá dự kiến. Ngay cả mẫu Steam Deck OLED giá 549 USD hiện đã cạn hàng do thiếu RAM.
Laptop
PC cần nhiều RAM hơn smartphone và máy console, đồng thời chịu ảnh hưởng nhanh chóng vì nhà sản xuất thường không có nhu cầu tích trữ RAM từ trước. Chúng cũng cần ổ SSD lớn hơn, với giá đã tăng 90% chỉ trong một quý. Đó là lý do hầu hết hãng sản xuất laptop lớn, như Lenovo, Dell, HP, Asus và Acer, đang có kế hoạch tăng giá 10-30%. Chosun Biz cho biết Lenovo, HP, Dell, Samsung và LG hiện cũng xem xét lại lộ trình sản phẩm trong năm 2026.
RAM DDR4 dùng chip nhớ 10 nm của Samsung. Ảnh: Samsung
IDC nhận định toàn bộ thị trường PC có thể suy giảm 4,9-8,9% trong năm 2026, trong khi TrendForce dự báo mức giảm 2,4% ở thị trường laptop, thay vì tăng như ước tính trước đó.
Dell đang nâng giá laptop thêm 55-765 USD, tùy lựa chọn cấu hình. Framework, công ty chế tạo laptop dạng mô-đun, thông báo giá tăng khoảng 10-16 USD mỗi gigabyte, buộc họ bán laptop và bo mạch chủ cao hơn 6-16% so với trước để bù đắp mức tăng của nhà cung cấp.
Lenovo thừa nhận đã tích trữ RAM để tránh cạn kho dự trữ, nhưng vẫn phải trả thêm tiền để bảo đảm nguồn cung năm 2026. CEO Yang Yuanqing tiết lộ chi phí bộ nhớ tăng 40-50% trong quý trước và cảnh báo có thể sớm nâng lên gấp đôi.
Apple chưa công bố ý định điều chỉnh giá MacBook do tình trạng khan hiếm RAM, nhưng giới chuyên gia không loại trừ khả năng thông tin này sẽ được hé lộ trong sự kiện ra mắt ngày 4/3.
Bao giờ mùa đông bộ nhớ chấm dứt?
"Tình trạng này sẽ không kết thúc cho đến năm 2028", CEO Intel Lip-Bu Tan nói hồi đầu tháng, sau khi đối thoại với hai trong ba nhà sản xuất RAM lớn nhất thế giới.
Micron xác nhận nhà máy tại bang Idaho của Mỹ sẽ không mở cửa trước mùa hè 2027 và chỉ có thể xuất xưởng với quy mô đủ lớn vào năm 2028. SK Hynix cũng dự báo tình trạng khan hiếm kéo dài đến cuối 2027.
Micron, SK Hynix và Samsung đang kiểm soát 95% nguồn cung DRAM toàn cầu. Họ có đủ nguồn lực để tăng sản lượng chip nhớ, nhưng vẫn cần thời gian để triển khai thêm nhà máy. Phương án xây dựng hạ tầng chậm rãi, thay vì vội vàng đáp ứng nhu cầu thị trường, được xem là ít rủi ro và mang lại nhiều lợi nhuận hơn.
"Tình trạng khan hiếm RAM sẽ ngày càng tồi tệ và chưa có dấu hiệu kết thúc. Gần như tất cả thiết bị hiện đại đều phụ thuộc vào nguồn cung RAM. Chúng ta sẽ không bao giờ xác định được rõ tác động của mùa đông bộ nhớ, nhưng cần hiểu các nhà sản xuất RAM sẽ tìm mọi cách để thu lời và chi phí bổ sung sẽ bị đẩy sang người tiêu dùng", cây bút Sen Hollister của The Verge cho hay.
Điệp Anh (Theo The Verge, IDC)
