'Chúng ta là thế hệ cuối làm việc trong môi trường do con người vận hành'

Salesforce là tập đoàn phần mềm toàn cầu, thành lập năm 1999 tại San Francisco, cung cấp nền tảng quản lý cho hàng triệu doanh nghiệp. Cuối năm 2025, công ty gây xôn xao khi thay thế 4.000 nhân viên hỗ trợ khách hàng bằng AI để nâng cao hiệu suất. Nhân việc Luật Trí tuệ nhân tạo sẽ có hiệu lực tại Việt Nam từ 1/3, bà Quý Nguyễn, Giám đốc quốc gia Salesforce Việt Nam, chia sẻ về cơ hội hiếm có với AI của Việt Nam, cũng như cho rằng chỉ những người sẵn sàng thích nghi mới tận dụng được thời cơ.

- Nhiều người lo "rỗng não" nếu phụ thuộc vào AI. Theo bà, đây là cảnh báo đáng sợ hay phản ứng tự nhiên trước công nghệ mới?

- Những quan ngại về rủi ro tiềm ẩn của AI có cơ sở, giống như bất kỳ công nghệ mới nổi nào. Tuy nhiên, trong quá trình thử nghiệm và triển khai các công nghệ mới, chúng ta không thể chỉ "chờ đợi và quan sát".

AI đang phát triển rất nhanh, tạo ra những chuẩn mực mới trong công việc. Nếu đứng ngoài, người lao động mới thực sự đối diện rủi ro. Thay vì lo ngại về hệ quả, điều quan trọng là duy trì tinh thần cởi mở nhằm theo kịp sự thay đổi và học cách tích hợp AI một cách có trách nhiệm vào công việc.

Điều đó đòi hỏi tư duy phản biện và khả năng đánh giá kết quả do AI tạo ra. Người dùng cần trang bị năng lực làm việc cùng trợ lý AI, biết đặt câu hỏi đúng, nhận diện các sai lệch tiềm ẩn.

Bà Quý Nguyễn, Giám đốc quốc gia Salesforce Việt Nam. Ảnh: Ngọc Tân

Thế hệ trẻ cần trau dồi kỹ năng mềm như khả năng thích ứng, tinh thần trách nhiệm và hợp tác - những phẩm chất đặc thù của con người, tạo lợi thế cạnh tranh trong môi trường làm việc kết hợp giữa con người và AI.

Có thể nói, chúng ta là thế hệ cuối cùng làm việc trong môi trường hoàn toàn do con người vận hành. Trong tương lai, quy trình làm việc sẽ được tái định nghĩa khi trợ lý AI sẽ cùng đảm nhận công việc.

- Nhìn rộng hơn, Việt Nam đang ở đâu trong cuộc đua AI?

- Việt Nam là một trong những nền kinh tế số phát triển nhanh nhất Đông Nam Á với thị trường dịch vụ AI tăng trưởng mạnh. Sự hỗ trợ từ Chính phủ, các khoản đầu tư ở cả khu vực công - tư và quá trình chuyển đổi số diễn ra trên nhiều lĩnh vực là động lực thúc đẩy cho điều này.

Theo Chỉ số AI thế giới 2025 do Mạng lưới Nghiên cứu thị trường độc lập toàn cầu (WIN) công bố, Việt Nam nằm trong top 10 về mức độ nhận thức và sẵn sàng với AI. Việt Nam cũng đứng trước cơ hội chưa từng có để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhờ AI. Đến năm 2040, AI được kỳ vọng đóng góp 130 tỷ USD cho GDP, tương đương 25% quy mô nền kinh tế hiện tại.

Với lực lượng lao động trẻ, am hiểu công nghệ và đầy khát vọng, đồng thời không bị ràng buộc bởi hạ tầng công nghệ lỗi thời, doanh nghiệp Việt sở hữu tiềm năng rất lớn để "nhảy vọt vào kỷ nguyên agentic" (tác nhân AI). Doanh nghiệp Việt có thể đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp ứng dụng tác nhân AI, mở ra mô hình lao động mới, nơi con người và tác nhân cùng phối hợp thực thi công việc.

Thông qua khai thác một lực lượng lao động số không giới hạn là tác nhân AI, doanh nghiệp Việt Nam có thể mở khóa mức năng suất chưa từng có, nâng cao trải nghiệm khách hàng và mở rộng quy mô mà không bị giới hạn bởi số lượng nhân sự.

Thực tế tại Việt Nam, Vietcombank đã ứng dụng AI xây dựng bức tranh tổng thể về khách hàng, hay Đại học Fulbright Việt Nam dùng tác nhân AI nhằm cung cấp một trợ lý có khả năng giải đáp thắc mắc của sinh viên.

- Nhưng không ít doanh nghiệp vẫn loay hoay khi triển khai AI. Vậy vấn đề nằm ở đâu?

- Rào cản lớn nhất là độ sẵn sàng về dữ liệu. Nhiều doanh nghiệp có hệ thống phân mảnh, dữ liệu không tập trung, khiến AI khó phát huy hết tiềm năng. Để thành công, doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược dữ liệu chuẩn ngay từ đầu. Điều này bắt đầu từ việc tạo một nền tảng dữ liệu hợp nhất, đáng tin cậy, có thể kích hoạt theo thời gian thực. Khi dữ liệu đủ tốt, AI mới tạo ra kết quả có độ chính xác cao.

Một rào cản khác là khoảng cách kỹ năng. Theo Báo cáo tương lai việc làm của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, 62% doanh nghiệp Việt Nam cho biết thiếu hụt kỹ năng là trở ngại lớn nhất trong chuyển đổi. Trong khi đó, 59% người lao động Việt cần được đào tạo lại hoặc nâng cao kỹ năng vào năm 2030. Điều này cho thấy đầu tư cho con người là yếu tố không thể thiếu.

Một phóng viên dùng công cụ AI hỗ trợ chuyển từ giọng nói sang văn bản và tổng hợp nội dung. Ảnh: Lưu Quý

- Có ý kiến rằng AI đang bị "thổi phồng", có thể dẫn đến khủng hoảng thừa khi đổ xô đầu tư. Bà nhìn nhận điều này thế nào?

- Nếu doanh nghiệp đầu tư AI dựa trên nhu cầu thực tiễn và gắn với chiến lược, mục tiêu kinh doanh, nguy cơ dư thừa, theo tôi, tương đối thấp. Chúng tôi thường khuyến nghị khách hàng bắt đầu từ khoản đầu tư mang lại giá trị rõ ràng nhất, sau đó mới mở rộng triển khai. Đặc biệt, doanh nghiệp không nên tự phát triển AI mà cần hợp tác với các đối tác công nghệ nhằm tối ưu giá trị mang lại.

Việc tự phát triển AI đôi khi khiến dự án khó đi vào vận hành thực tế, dù đã đầu tư lớn cho hạ tầng và kỹ thuật. Nguyên nhân chủ yếu do công nghệ này thường chỉ được bổ sung vào hệ thống hiện có, thay vì được thiết kế để tích hợp trực tiếp vào các quy trình hoạt động.

- Bà đánh giá gì về Luật Trí tuệ nhân tạo của Việt Nam, sẽ có hiệu lực từ 1/3?

- Luật Trí tuệ nhân tạo được xây dựng theo hướng cân bằng giữa kiểm soát rủi ro và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phù hợp với thông lệ quốc tế. Các khung pháp lý dựa trên đánh giá rủi ro, có tính thực tiễn và khả năng tương thích cao, sẽ tác động tích cực đến quá trình phát triển và ứng dụng AI.

Với doanh nghiệp, đây là cơ hội phát triển sản phẩm trong khuôn khổ những chuẩn mực đạo đức đã được xác lập, ưu tiên phát triển công nghệ có trách nhiệm. Cách tiếp cận này cũng giúp nhiều tổ chức, kể cả lĩnh vực chịu quản lý chặt, rút ngắn thời gian triển khai giải pháp AI, thay vì mất nhiều tháng tự xây dựng khung quản trị riêng.

Camera AI theo dõi giao thông tại Hà Nội. Ảnh: Phạm Chiểu

Đổi mới sáng tạo và niềm tin không hề đối lập. Ngược lại, quản trị và cơ chế kiểm soát, đảm bảo an toàn không phải rào cản, mà là chất xúc tác thúc đẩy sự phát triển của tác nhân AI.

Việc sớm ban hành quy định về AI giúp doanh nghiệp có định hướng rõ ràng để ứng dụng công nghệ một cách an toàn, có trách nhiệm và phù hợp với chuẩn mực đạo đức, nâng cao tốc độ và chất lượng triển khai AI trên phạm vi quốc gia. Tuy nhiên, các khung pháp lý và hướng dẫn về AI cần xây dựng trên nền tảng hợp tác giữa Chính phủ, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức xã hội.

- Theo bà, AI sẽ tác động thế nào tới Việt Nam năm 2026?

- AI đang chuyển dịch từ các chatbot mang tính phỏng đoán sang tác nhân có khả năng tạo ra kết quả ổn định, đáng tin cậy và bảo mật hơn.

Theo thời gian, doanh nghiệp sẽ nhận ra rằng trí thông minh của các mô hình ngôn ngữ lớn là chưa đủ. Để biến trí thông minh đó thành những kết quả có thể dự đoán và đáng tin cậy, AI cần kết nối với dữ liệu chính xác, logic kinh doanh và cơ chế quản trị. Những doanh nghiệp Việt có tầm nhìn dài hạn và biết tận dụng cơ hội sẽ có khả năng mở khóa tăng trưởng ở quy mô chưa từng có.

Với Việt Nam, đây là cơ hội để doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME), chiếm 98% tổng số doanh nghiệp, giải bài toán hạn chế về nguồn lực, mở rộng quy mô nhờ nguồn "lao động số" là tác nhân AI. Doanh nghiệp nhỏ nhờ AI có thể nâng cao năng lực và quy mô phục vụ khách hàng, tiệm cận với khả năng và tiêu chuẩn của doanh nghiệp lớn.

Tác nhân AI còn thúc đẩy đổi mới sáng tạo, cho phép các doanh nhân theo đuổi ý tưởng và triển khai mô hình kinh doanh mới với mức đầu tư tối thiểu, nhưng vẫn có khả năng mở rộng quy mô lớn. AI có thể trở thành động lực cho một quá trình chuyển đổi từ dưới lên của nền kinh tế, khi ngày càng nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa ứng dụng AI. Sự xuất hiện của các mô hình và ứng dụng bản địa hóa cũng sẽ mở ra cơ hội, giúp giải quyết hiệu quả các vấn đề đặc thù trong nước.

Trong bối cảnh đó, AI không chỉ là công nghệ, mà trở thành phép thử về năng lực thích nghi của doanh nghiệp và người lao động Việt Nam.

Trọng Đạt