Giữa những triền núi mờ sương của khu Bằng Phúc, xã Đồng Phúc (Thái Nguyên), quần thể chè Shan Tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi vẫn ngày ngày lặng lẽ vươn mình đón nắng gió đại ngàn. Những thân chè phủ rêu phong, những búp non trắng muốt lông tơ không chỉ tạo nên một cảnh quan độc đáo, mà còn là "báu vật xanh" gắn bó mật thiết với đời sống của đồng bào Dao nơi đây.
Mới đây, 12 cây chè Shan Tuyết cổ thụ tại khu vực Bằng Phúc (xã Bằng Phúc cũ) được công nhận là Cây Di sản Việt Nam, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong công tác bảo tồn nguồn gen quý hiếm, đồng thời mở ra hướng phát triển mới cho vùng chè Shan Tuyết Đồng Phúc.
Theo ghi nhận của phóng viên, trong 12 cây chè Shan Tuyết cổ thụ, tại thôn Phiêng Phung, xã Bằng Phúc chiếm tỉ lệ cao nhất. Đây cũng là bản người Dao có địa hình nằm nép mình giữa những dãy núi trùng điệp, quanh năm mây phủ, khí hậu mát lành - điều kiện lý tưởng cho giống chè Shan Tuyết sinh trưởng.
Tại đây, các cây chè cổ có những gốc thân to, nhiều u bướu, phủ rêu phong, như những “chứng nhân” của thời gian giữa đại ngàn.
Những mảng rêu mềm mại bám dọc thân, quấn quanh cành, không chỉ làm tăng giá trị thẩm mỹ mà còn như minh chứng sống động cho tuổi đời và sức sống bền bỉ của “báu vật xanh” giữa núi rừng Phiêng Phung.
Tán chè rộng, cành lá sum suê, tạo nên không gian sinh thái trong lành, mát mẻ.
Lớp “tuyết” tự nhiên trên búp chè là dấu hiệu đặc trưng, tạo nên hương vị thanh khiết, ngọt hậu đặc biệt.
Theo anh Lý Văn Tịnh (thôn Phiêng Phung) cho biết, trong vườn nhà anh có một số cây chè Shan Tuyết cổ thụ được công nhận và có tuổi đời trăm năm.
Theo vị chủ vườn này chia sẻ, cây chè lớn tuổi nhất 107 tuổi, cao 11m, chu vi 93 hiện vẫn sinh trưởng tốt. Có một hộ gia đình bên cạnh có cây lớn tuổi nhất là 120 tuổi.
Theo anh Tịnh, hiện đang mùa đông lạnh, nên búp chè chưa nở, đến khoảng tháng 3, 4 sẽ mọc lại và được thu hoạch. Hiện gia đình đang nhận giống, trồng ở nhiều khu đồi khác nhau.
Trao đổi với phóng viên Gia đình và Xã hội, ông Triệu Quang Hùng - Chủ tịch UBND xã Đồng Phúc cho biết, ngày 12/12/2025, UBND xã Đồng Phúc đã tổ chức Lễ công bố Quyết định và đón nhận Bằng công nhận cây Di sản Việt Nam, đồng thời thực hiện nghi thức gắn biển cây Di sản đối với các cây chè Shan tuyết cổ thụ trên địa bàn xã.
Theo thống kê, xã Đồng Phúc có trên 300ha chè Shan tuyết, trong đó có nhiều cây chè cổ thụ có tuổi đời hàng trăm năm tuổi. Với đặc tính riêng có, cây chè Shan tuyết được xác định là cây trồng chủ lực của địa phương, có vị trí quan trọng trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp của xã, giúp người dân có thu nhập ổn định, hướng đến mục tiêu giảm nghèo bền vững.
Việc công nhận cây Di sản Việt Nam cho cây chè Shan tuyết Bằng Phúc có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ nguồn gen quý của giống chè vùng cao. Đồng thời, đây cũng là dịp để vinh danh và tiếp tục quảng bá, giới thiệu về sản phẩm chè Thái Nguyên đối với khách hàng trong, ngoài nước.
Việc công nhận 12 cây chè Shan Tuyết cổ thụ là Cây Di sản Việt Nam không chỉ góp phần bảo tồn nguồn gen quý, mà còn tạo nền tảng để Đồng Phúc phát triển chè đặc sản gắn với du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng.
