Trong rất nhiều gia đình, chuyện chi tiêu chưa bao giờ chỉ là bài toán tiền bạc, mà còn là sự va chạm âm thầm giữa hai thế hệ lớn lên trong những điều kiện hoàn toàn khác. Người già quen thắt lưng buộc bụng, coi tiết kiệm là thước đo của nề nếp gia đình; người trẻ lại phải xoay xở trong một đời sống mà từ bữa ăn, việc học của con đến những nhu cầu tối thiểu đều gắn với tiền. Khi hai cách nhìn ấy đặt cạnh nhau, chỉ cần vài con số chênh lệch mỗi tháng cũng đủ trở thành câu chuyện để bàn ra tán vào.
Con dâu tiêu gấp 4 lần mẹ chồng
Nhà Lan ở trong một con ngõ nhỏ, cách nhà bố mẹ chồng chưa đầy 1 km. Khoảng cách ấy đủ gần để cuối tuần tiện qua lại ăn cơm, đủ xa để mỗi gia đình có một cuộc sống riêng. Lan và chồng sống cùng 2 đứa con đang tuổi ăn học, đứa lớn lớp 6, đứa nhỏ mẫu giáo. Tổng thu nhập của hai vợ chồng mỗi tháng dao động hơn 30 triệu, không quá dư dả nhưng cũng không thuộc diện thiếu thốn. Vậy mà tháng nào cộng sổ lại, chi tiêu cũng vượt hơn 20 triệu, có tháng chạm 23–24 triệu mà Lan không hiểu vì sao tiền đi nhanh đến vậy.
Tiền nhà là 6 triệu vì căn nhà đang ở vẫn còn vay ngân hàng. Tiền học của hai con hơn 4 triệu, chưa kể tiền học thêm, tiền bán trú, tiền hoạt động ngoại khóa. Tiền ăn uống trong tháng khoảng 6–7 triệu, vì nhà có trẻ con nên Lan luôn ưu tiên thực phẩm sạch, sữa, hoa quả. Điện nước, mạng, điện thoại thêm gần 2 triệu. Chưa tính những khoản lặt vặt như thuốc thang khi con ốm, quần áo thay theo mùa, sinh nhật bạn bè của con, đám giỗ họ hàng. Tất cả cộng lại, con số hơn 20 triệu trở nên rất “hợp lý” nếu nhìn trên giấy.
Ảnh minh họa
Nhưng bố mẹ chồng Lan thì không nhìn như vậy. Hai ông bà đã về hưu, sống bằng lương hưu và tiền con trai gửi thêm mỗi tháng. Tổng chi tiêu của ông bà chỉ quanh quẩn 5 triệu, tháng nào nhiều lắm là 6 triệu. Rau trồng sau nhà, cá mua ở chợ đầu mối, quần áo mặc vài năm chưa thay. Với ông bà, tiêu 20 triệu một tháng là chuyện không tưởng.
Mỗi lần Lan ghé qua, mẹ chồng lại buông vài câu than thở, không hẳn là mắng nhưng đủ để Lan thấy chạnh lòng. Nào là “nhà có 4 miệng ăn mà tiêu bằng cả chục miệng ngày xưa”, nào là “đàn bà không biết giữ tiền thì mấy cũng hết”. Có lần, bà ngồi cộng nhẩm rồi kết luận rằng nếu biết vun vén, mỗi tháng nhà Lan phải dư được 7–8 triệu. Lan nghe mà chỉ cười trừ, không biết giải thích từ đâu.
Bố mẹ chồng Lan vẫn giữ nếp sinh hoạt cũ từ mấy chục năm trước. Sáng đi bộ ra chợ, mua mớ rau, con cá nhỏ. Trưa nấu đơn giản, tối ăn nốt chỗ thức ăn trưa hâm lại. Điện ít bật, điều hòa hầu như không dùng. Quần áo chỉ mua khi thật sự rách. Ốm đau thì uống thuốc nam hoặc ra trạm y tế xã. Với ông bà, tiền là để dành cho lúc đau yếu, còn hiện tại sống sao cho tiết kiệm nhất có thể.
Cách chi tiêu phản ánh kinh nghiệm sống
Chính vì thế, mỗi lần nghe Lan than hết tiền, ông bà lại thấy không hợp lý. Trong suy nghĩ của họ, trẻ con ngày xưa ăn cơm với cà pháo vẫn lớn, cần gì sữa ngoại với trái cây nhập khẩu. Học hành thì chỉ cần học trên lớp, không cần học thêm. Quần áo mặc sạch sẽ là được, đâu cần theo mốt. Những khoản Lan cho là cần thiết, với ông bà lại là xa xỉ.
Lan từng thử ghi chép chi tiêu rất chi tiết, định mang sang cho mẹ chồng xem để bà hiểu nhưng rồi lại thôi. Cô biết dù có đưa ra con số cụ thể, khoảng cách trong tư duy vẫn còn đó. Ông bà đã quen với việc 5 triệu là đủ cho một tháng, nên khó chấp nhận chuyện một gia đình trẻ cần gấp 4 lần con số ấy.
Mẹ chồng Lan không chỉ than thở suông mà còn bày ra hẳn một “kế hoạch chi tiêu” theo cách của bà, mỗi lần Lan sang chơi là lại được nghe nhắc đi nhắc lại.
Ảnh minh họa
Theo bà, đầu tiên là tiền ăn phải giảm xuống còn 3-4 triệu/tháng, vì “4 miệng ăn thì mỗi bữa nấu vừa đủ, rau mua ngoài chợ sáng nào cũng rẻ, cá thịt không cần ngày nào cũng có”. Bà bảo Lan nên bỏ thói quen vào siêu thị, chỉ cần dậy sớm ra chợ, mua đồ theo mùa thì vừa tươi vừa rẻ, trẻ con ăn thế vẫn lớn, không thiếu chất như người ta hay dọa.
Đến tiền học của con, bà cho rằng không nên cho học thêm nhiều. Theo bà, học trên lớp là đủ, về nhà bố mẹ kèm thêm, vừa tiết kiệm vừa gắn kết gia đình. Những khoản như học kỹ năng, ngoại khóa, bà cho là “vẽ chuyện cho tốn tiền”, trẻ con chỉ cần ngoan và học hết chương trình là được.
Với tiền điện nước, mẹ chồng Lan khuyên nên hạn chế điều hòa, chỉ bật khi quá nóng, ban ngày mở cửa cho thoáng. Tivi, đèn không dùng thì tắt ngay, nóng lạnh cả nhà tắm xong thì cũng nên tắt, không để cả ngày cả đêm.
Đến quần áo và đồ dùng, bà nói thẳng là “không cần mua mới liên tục”. Quần áo trẻ con còn tốt thì giữ lại cho em mặc, đồ người lớn chỉ cần vài bộ đi làm, vài bộ ở nhà. Đồ gia dụng hỏng nhẹ thì sửa, không nên thấy cũ là thay.
Cuối cùng, bà kết luận nếu con dâu làm được như vậy thì mỗi tháng dư ra ít nhất 7 triệu, vài năm là có một khoản kha khá, không phải lo nghĩ nhiều.
