Có rất nhiều loại cây cỏ mọc hoang dại ở khắp bờ mương, bờ ao, đồng ruộng, mọi người thường nhổ vứt đi nhưng thực chất có thể làm thành món ăn ngon. Trong số đó phải kể tới rau bợ, một loại rau dại xưa chỉ người nghèo mới ăn nay "lên đời" thành đặc sản.
Rau bợ nước còn có tên gọi khác là rau cỏ bợ, rau tần, tú diệp thảo, điền tu thảo, dạ hợp thảo. Rau bợ nước có tên khoa học là Marcilea quadrifolia L., thuộc họ Tần Marcileaceae.
Rau bợ nước.
Rau bợ nước có vị ngọt, hơi đắng, tính mát, quy vào hai kinh can và thận; có tác dụng lợi tiểu, thanh nhiệt, giải độc, tiêu sưng, trấn tĩnh, nhuận gan, sáng mắt.
Rau bợ nước phân bố chủ yếu ở các nước nằm trong vùng cận nhiệt đới và nhiệt đới. Tại Việt Nam, rau bợ thích hợp với nơi thổ nhưỡng nhiều nước, ẩm và ít nắng nên xuất hiện nhiều nhất ở các tỉnh miền Tây, khu vực Đông Nam Bộ và một số tỉnh Bắc Bộ.
Về đặc điểm bên ngoài, cây rau bợ có lá và thân rất giống với cây me đất nhưng chúng lại sống thuỷ sinh. Cây rau bợ ra hoa vào tháng 5-6 hàng năm, hoa màu trắng hoặc vàng, trông giống hoa sam nhưng có kích thước nhỏ hơn.
Rau bợ mọc dại ở các miền quê, trông khá đẹp mắt và dễ nhầm lẫn với cây me đất
Trong Y học cổ truyền, rau bợ nước chữa đái tháo đường, đái ra máu, viêm thận gây phù, sỏi tiết niệu, bệnh về thần kinh như điên cuồng sốt cao, suy nhược thần kinh, động kinh, các chứng sưng đau như viêm kết mạc, viêm lợi, viêm gan, đau răng, đinh nhọt, tắc tia sữa, sưng vú, bạch đới, khí hư và rắn độc cắn…
Ngoài ra, rau bợ nước còn thường được nhân dân ta dùng làm rau ăn sống, xào, luộc hoặc nấu canh.
Liều dùng và cách dùng: Cây hái tươi hoặc phơi khô, sao vàng, pha trà uống hoặc sắc với nước; mỗi ngày dùng khoảng 20 - 30g. Có thể dùng đơn độc hoặc phối hợp với các vị thuốc khác; cũng có thể làm rau ăn sống hoặc nấu canh.
Trước đây, người dân thường hái rau bợ ở những vùng đồng ruộng, bờ mương hoặc các vùng đầm lầy để chế biến thành các món ăn ngon. Rau bợ bùi, vị hơi chua chua của me và hơi tanh của giống rau diếp cá. Từ rau bợ có thể ăn sống hoặc nấu canh chua cá.
Theo nhiều người từng được nếm thử loại ra này thì rất ấn tượng ở góc ao hoặc góc mương hay có rau bợ. Giống rau này thân nhỏ nhưng vị hấp dẫn, tạo vị chua cho món ăn. Vì chúng mọc ở dưới nước nên sau khi hái về, thường phải ngâm nước muối cho sạch bùn hoặc các con sinh vật bám trên thân.
Đa số mọi người đều đánh giá rau bợ ngon nhất là nấu cùng cá vặt, gồm các loại cá có kích thước bé. Vị chua thanh của rau bợ làm cho món ăn thêm hấp dẫn, ai ăn thử một lần cũng nhớ mãi không quên.
Thứ rau này làm thành món ăn ngon và có những công dụng với sức khoẻ mà ít người biết.
Hiện nay rau bợ trong tự nhiên khá hiếm, cũng không được trồng để bán như các loại rau khác nên không dễ mua được. Ở các chợ quê thỉnh thoảng vẫn có người mang rau bợ ra bán nhưng cũng chỉ vài bỏ, phải đi chợ sớm mới mua được.
Theo nhiều người đánh giá, nếu nhìn lần đầu, chắc chắn bạn sẽ nhầm rau bợ với chua me đất vì lá đều có hình tim chụm lại nhưng chúng khác nhau. Rau bợ sống dưới nước còn chua me ở trên cạn. Cây này ăn sống với các loại rau ghém khác cũng rất ngon, tạo vị chua hấp dẫn.
Ngày trước đến mùa, mọi người ở quê thường ra bờ ao hái rau bợ về nấu canh chua hoặc xào. Bây giờ rau bợ khó kiếm, mỗi khi về quê thèm rau bợ đều nhờ người nhà đi kiếm khắp nơi.
Lưu ý khi sử dụng rau bợ nước
• Cần thận trọng khi thu hái và lựa chọn dược liệu để tránh nhầm lẫn rau bợ nước với cỏ chua me lá có hình tim chụm lại.
• Cây rau bợ nước thường sống ở nơi có nhiều bùn đất nên trước khi dùng phải rửa thật cẩn thận và sạch sẽ.
• Chỉ nên sử dụng phần thân hoặc lá non để ăn hoặc chữa bệnh.
• Nên ngâm qua nước muối để khử mùi tanh của bùn.
• Nếu có các biểu hiện như lạnh bụng, đi ngoài phân lỏng, khó tiêu thì không nên dùng vì cây rau bợ có tính hàn.
Hương giang (theo suckhoedoisong, thoibaovhnt)
- Tham khảo thêm
Loại rau là "món ăn của Hoàng đế", hương thơm độc đáo, tươi mát
