Theo Trung tâm dự báo Khí tượng thủy văn Quốc gia, thời tiết tại miền Bắc gần đây xen kẽ mưa, sáng sớm có sương mù nhẹ, tới đầu tháng 4 có thể nắng nóng. Còn miền Nam và Đông Nam Bộ nắng nóng ban ngày, chiều và đêm có mưa rào và dông vài nơi.
Vi khuẩn ho gà. Ảnh: Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ
BS Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, đánh giá kiểu thời tiết nói trên thuận lợi để tác nhân gây bệnh hô hấp phát triển trong cộng đồng, đặc biệt là ho gà ở trẻ em. Đây là bệnh do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra, lây mạnh qua đường hô hấp. Một em bé mắc bệnh có thể lây cho 12-17 người tiếp xúc gần, nguy cơ lây lan cao khi ở môi trường khép kín hoặc trong gia đình có người nhiễm bệnh.
Giai đoạn đầu, ho gà rất dễ nhầm với cảm lạnh, thường gồm sổ mũi, nghẹt mũi, hắt hơi, chảy nước mắt, đau họng, ho nhẹ; sốt nếu có thường không cao. Sau khoảng 1-2 tuần, bệnh mới chuyển sang giai đoạn điển hình với những cơn ho rũ rượi, dồn dập, kéo dài, có thể kèm tiếng rít như "gà gáy" khi hít vào sau cơn ho, nôn ói sau ho, mệt lả, mặt đỏ hoặc tím tái vì thiếu oxy, có thể tử vong.
"Trẻ lớn và người lớn mắc bệnh có thể chỉ ho kéo dài, dễ bị nhầm với viêm hô hấp thông thường, song mầm bệnh vẫn lây lan mạnh", bác sĩ Tấn nói.
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có hệ miễn dịch non nớt, dễ bị lây ho gà từ người thân trong gia đình. Ảnh minh họa: Vecteezy
Trẻ sơ sinh và trẻ dưới 5 tuổi là nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất do hệ miễn dịch còn non nớt. Nhiều ca ho gà nặng xảy ra ở trẻ chưa đến tuổi tiêm hoặc chưa được tiêm đầy đủ. Một số điều tra dịch tễ cho thấy trẻ mắc bệnh từ người thân trong gia đình, đặc biệt nhóm dưới 2 tháng tuổi, chưa đủ tuổi tiêm vaccine có thành phần ho gà.
Vì vậy, bác sĩ khuyến cáo gia đình chủ động phòng ho gà, không nên có quan niệm "đến khi có dịch bệnh xảy ra mới phòng ngừa". Các biện pháp phòng bệnh gồm che miệng khi ho, hắt hơi; rửa tay thường xuyên bằng xà phòng để giảm lây lan qua đường hô hấp; hạn chế tiếp xúc với người có biểu hiện bệnh như ho, sốt, viêm đường hô hấp; tăng cường thể trạng bằng vận động và dinh dưỡng đầy đủ...
Trẻ được tiêm vaccine 6 trong 1 tại VNVC. Ảnh: Hoàng Dương
Trong đó, tiêm vaccine là biện pháp quan trọng nhất. Tiêm vaccine thai phụ giúp truyền kháng thể qua nhau thai, từ đó bảo vệ trẻ sơ sinh còn quá nhỏ, chưa đến tuổi tiêm. Thai phụ nên tiêm vaccine có thành phần phòng ho gà từ ba tháng giữa hoặc ba tháng cuối thai kỳ.
Đối với trẻ em, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo bắt đầu tiêm từ 6 tuần tuổi, đủ ba mũi cơ bản trong giai đoạn nhũ nhi và có mũi nhắc sau đó. Tiêm không đủ mũi theo phác đồ có thể làm hiệu quả bảo vệ không đạt tối ưu, khiến trẻ vẫn đối mặt nguy cơ mắc bệnh; riêng với ho gà, vaccine chỉ đạt khoảng 30% hiệu quả nếu trẻ mới tiêm một mũi.
Hiện Việt Nam lưu hành hai loại vaccine 6 trong 1 có hiệu quả như nhau, có thể sử dụng cho trẻ sinh non. Vaccine giúp phòng 6 bệnh gồm: ho gà, uốn ván, bạch hầu, bại liệt, viêm gan B và các bệnh do Hib. Lịch tiêm gồm 3 mũi đầu vào các tháng thứ 2, 3 và 4 (sớm nhất từ 6 tuần tuổi), mũi nhắc thứ 4 khi trẻ 16-18 tháng tuổi và hoàn thành 4 mũi trước 2 tuổi.
Nhờ chứa thành phần ho gà vô bào, vaccine ít gây phản ứng phụ như sốt, sưng, đau so với vaccine chứa thành phần ho gà toàn tế bào. Trong đó, một loại cần pha hồi chỉnh với lọ bột Hib đông khô trước khi tiêm. Loại còn lại đóng sẵn trong bơm tiêm, không cần pha hồi chỉnh.
Khánh Hòa
