BS.CK1 Cao Thanh Vinh, Khoa Nội tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Hạnh Phúc, tại hội thảo ngày 17/1, cho biết ung thư dạ dày là bệnh phổ biến nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa. Quá trình hình thành ung thư thường kéo dài nhiều năm, đi từ viêm dạ dày cấp tính, chuyển sang viêm mạn tính rồi xuất hiện các tổn thương tiền ung thư.
Theo bác sĩ Vinh, tổn thương tiền ung thư dạ dày là những thay đổi bất thường ở niêm mạc làm tăng nguy cơ tiến triển thành ung thư. Ba dạng phổ biến nhất gồm viêm teo niêm mạc dạ dày, dị sản ruột và loạn sản.
Viêm teo niêm mạc xảy ra khi niêm mạc dạ dày tiếp xúc kéo dài với môi trường acid bất thường, khiến lớp bảo vệ bị bào mòn, mỏng dần và lộ mạch máu bên dưới. Bước tiếp theo là dị sản ruột, khi các tế bào dạ dày biến đổi thành tế bào giống ruột để thích nghi với môi trường acid. Sự biến đổi này làm tăng nguy cơ xuất hiện loạn sản - tổn thương có liên quan trực tiếp đến ung thư dạ dày.
"Ung thư dạ dày hầu như không xuất hiện ngay từ đầu mà luôn trải qua chuỗi biến đổi này, nếu phát hiện và can thiệp sớm, nguy cơ tiến triển ác tính có thể giảm đáng kể", bác sĩ nói.
Ai thuộc nhóm nguy cơ cao?
Người có tiền sử gia đình mắc ung thư đường tiêu hóa, đặc biệt là người thân trực hệ như cha mẹ, anh chị em ruột, có nguy cơ mắc bệnh cao hơn người bình thường. Một số nghiên cứu tại Hàn Quốc cho thấy nguy cơ này có thể tăng gấp 3 lần so với người bình thường.
Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) cũng là yếu tố nguy cơ quan trọng. Các phương pháp chẩn đoán HP hiện nay gồm nội soi dạ dày, test hơi thở và xét nghiệm phân. Trong đó, nội soi và test hơi thở được sử dụng phổ biến tại Việt Nam.
Ngoài ra, người đã có tổn thương tiền ung thư, mắc viêm dạ dày tự miễn, hút thuốc lá hoặc tuổi càng cao cũng có nguy cơ ung thư dạ dày tăng lên.
Bác sĩ Cao Thanh Vinh bên cạnh hệ thống nội soi tiêu hóa. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Tầm soát phát hiện sớm
Theo bác sĩ Vinh, nội soi dạ dày vẫn là phương pháp quan trọng nhất và được xem là "tiêu chuẩn vàng" trong chẩn đoán ung thư dạ dày. Một cuộc nội soi chất lượng cao cần quan sát đầy đủ các vị trí trong dạ dày, kết hợp công nghệ tăng cường hình ảnh như NBI hoặc BLI để phát hiện những tổn thương nhỏ, khó thấy bằng nội soi thông thường.
"Nhiều tổn thương tiền ung thư chỉ biểu hiện bằng thay đổi vi mạch rất nhỏ, nếu không sử dụng nội soi tăng cường hình ảnh, các tổn thương này dễ bị bỏ sót và chỉ được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn", bác sĩ nói.
Mục tiêu của nội soi dạ dày là phát hiện tổn thương, đánh giá giai đoạn bệnh và sinh thiết để xác định bản chất tổn thương, từ đó quyết định phương pháp điều trị phù hợp. Khuyến nghị chung là bắt đầu tầm soát ung thư dạ dày từ 40-60 tuổi và độ tuổi có thể được hạ thấp hơn ở những người có nhiều yếu tố nguy cơ. Lịch nội soi lại phụ thuộc vào kết quả lần nội soi trước.
Người có tổn thương tiền ung thư cần nội soi lại sau khoảng 3 năm. Trường hợp vừa có tổn thương tiền ung thư vừa có tiền sử gia đình mắc ung thư dạ dày, thời gian theo dõi nên rút ngắn còn 1-2 năm. Sau can thiệp điều trị tổn thương, người bệnh có thể cần nội soi lại sau 6-12 tháng.
Dữ liệu tại châu Á cho thấy nội soi tầm soát sớm có thể giúp giảm khoảng 40% nguy cơ tử vong do ung thư dạ dày. "Điều quan trọng là người dân không nên chờ đến khi có triệu chứng rõ ràng mới đi khám", bác sĩ Vinh nhấn mạnh.
Lê Phương
