Tại hội nghị triển khai công tác khám chữa bệnh 2026 ngày 2/2, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan nhận định, sau giai đoạn phục hồi hậu Covid-19, năm nay ngành y tế xác định trọng tâm là nâng cao chất lượng điều trị và chỉ số hài lòng của người bệnh. Để thực hiện điều này, ngành y tập trung vào 7 nhóm thay đổi cốt lõi, từ chuyên môn, thái độ phục vụ đến tính minh bạch trong quản lý.
Dưới đây là những thay đổi đáng chú ý dự kiến tác động trực tiếp đến trải nghiệm đi bệnh viện của người dân:
Thí điểm "Khám trước - trả sau"
Một trong những điểm nghẽn lớn nhất tại các bệnh viện công hiện nay là quy trình đóng tạm ứng (đặt cọc) và hoàn ứng, khiến người nhà phải xếp hàng nhiều lần, gây chậm trễ trong các tình huống cấp bách.
Để giải quyết, ngành y tế bắt đầu thí điểm mô hình "bảo lãnh viện phí". Giải pháp này liên kết với các đơn vị bảo hiểm và ngân hàng, cho phép người bệnh được thực hiện dịch vụ y tế trước và thanh toán sau. Mục tiêu là giải tỏa gánh nặng tài chính tức thời cho người dân cũng như giảm tải áp lực xếp hàng tại các quầy thu ngân.
Bệnh viện Đa khoa Hà Đông (Hà Nội) là đơn vị đầu tiên trong 15 cơ sở y tế thí điểm hoàn tất kết nối và đưa vào sử dụng. Ngành y tế sẽ sớm triển khai tại Bệnh viện Đa khoa Nông nghiệp và mở rộng 13 bệnh viện còn lại trong thời gian tới.
Tuy nhiên, giới chuyên môn cũng nhìn nhận đây là thách thức lớn về quản trị rủi ro tài chính cho các bệnh viện trong bối cảnh tự chủ, đòi hỏi hệ thống xác minh tín dụng phải hoạt động tức thời và chính xác.
Bệnh nhân chờ khám bệnh tại Bệnh viện Ung Bướu TP HCM. Ảnh: Quỳnh Trần
Cắt giảm mạnh thủ tục hành chính
Theo báo cáo rà soát, ngành y tế dự kiến cắt giảm từ 106 thủ tục hành chính xuống còn 19 thủ tục (tương đương mức giảm khoảng 82%). Việc cắt giảm này chủ yếu đến từ việc bãi bỏ các giấy tờ trung gian, gộp các quy trình thừa và số hóa các mẫu đơn từ giấy sang điện tử.
Việc tinh gọn bộ máy hành chính được kỳ vọng giúp tiết kiệm thời gian, chi phí cho xã hội và tăng tính minh bạch, hạn chế cơ chế "xin - cho" trong bệnh viện.
Dữ liệu sức khỏe liên thông, hạn chế xét nghiệm trùng lặp
Năm 2026 được xác định là giai đoạn bản lề trong tiến trình số hóa và liên thông dữ liệu y tế trên phạm vi toàn quốc. Hiện khoảng 1.200 bệnh viện, chiếm gần 70% các cơ sở khám chữa bệnh đã triển khai hồ sơ bệnh án điện tử ở các mức độ khác nhau. Khoảng 30 triệu người dân đã có sổ sức khỏe điện tử, cho phép lưu trữ lịch sử khám chữa bệnh, tiêm chủng, xét nghiệm...
Khi dữ liệu được đồng bộ, bác sĩ tại các tuyến có thể truy cập lịch sử khám, đơn thuốc, kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh của bệnh nhân, từ đó hạn chế một phần tình trạng chỉ định trùng lặp, giảm lãng phí chi phí cho người bệnh và quỹ bảo hiểm. Người dân khi chuyển tuyến, về nguyên tắc sẽ giảm dần nhu cầu mang theo sổ khám bệnh, giấy chuyển tuyến, kết quả xét nghiệm bản giấy như trước kia.
Tuy nhiên, để việc "không mang giấy tờ" trở thành thực tế phổ biến, hệ thống công nghệ thông tin phải vận hành ổn định, bảo mật tốt, có phương án dự phòng khi xảy ra nghẽn mạng, mất điện hoặc sự cố kỹ thuật. Bên cạnh đó, sự chênh lệch về chất lượng trang thiết bị và tiêu chuẩn xét nghiệm giữa các tuyến, các vùng cũng là lý do khiến nhiều bác sĩ vẫn cần làm lại một số xét nghiệm quan trọng để đảm bảo an toàn cho người bệnh, dù có thể tham khảo kết quả cũ trên hệ thống.
Chuẩn hóa xe cứu thương và cấp cứu ngoại viện
Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh Hà Anh Đức cho biết, thực tế khoảng 70% xe cứu thương hiện nay chưa đạt chuẩn đầy đủ về trang thiết bị và nhân lực chuyên sâu, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho người bệnh trên đường vận chuyển.
Để khắc phục, Đề án cấp cứu ngoại viện đang được thí điểm tại 6 địa phương nhằm chuẩn hóa hoạt động này, đảm bảo tận dụng "thời gian vàng" cứu sống người bệnh, đặc biệt với các ca đột quỵ hay đa chấn thương.
Tuy nhiên, ngoài chất lượng xe và nhân lực, các yếu tố như tắc đường, ý thức nhường đường cho xe cấp cứu, quy hoạch trạm cấp cứu vệ tinh... vẫn là những "nút thắt" lớn quyết định người bệnh có được tiếp cận điều trị kịp thời hay không. Việc chuẩn hóa chuyên môn ngành y cần đi kèm cải thiện hạ tầng giao thông và nâng cao nhận thức cộng đồng.
Hướng tới tiêu chuẩn quốc tế
Song song với phục vụ nhu cầu trong nước, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển du lịch y tế dựa trên lợi thế chi phí hợp lý và khả năng đáp ứng dịch vụ nhanh hơn so với thời gian chờ 3-6 tháng tại một số nước phát triển. Bộ Y tế đang xây dựng bộ tiêu chuẩn chất lượng tiệm cận các chuẩn quốc tế như JCI (Mỹ) hay ACHS (Australia).
Với tổng chi cho y tế toàn xã hội năm 2025 ước đạt 27 tỷ USD, các cải cách trong năm 2026 được kỳ vọng tạo nền tảng để ngành y tế phát triển bền vững. Để hiện thực hóa bức tranh này, ngành y tế vẫn cần giải bài toán khó về sự đồng bộ hạ tầng công nghệ và áp lực quá tải cục bộ tại các bệnh viện tuyến cuối.
Lê Phương
