Cây rau từng bị coi là cỏ dại, nay 'lên đời' thành 'đặc sản': Chuyên gia nói gì về loại rau này?

Hiện nay, rau tầm bóp (hay còn gọi là thù lù, cây lồng đèn) không còn xa lạ trên mâm cơm gia đình với các cách chế biến đa dạng như nấu canh, xào tỏi hay nhúng lẩu. Loại rau này chinh phục thực khách bởi vị đắng nhẹ đặc trưng, nhưng lại để lại hậu vị ngọt thanh và tính giải nhiệt rất tốt.

Giá trị của rau tầm bóp trong y học cổ truyền và hiện đại

Theo bác sĩ Bùi Thanh Hoài (Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện 19-8) cho biết, trong Đông y, tầm bóp được đánh giá là vị thuốc có tính mát, vị đắng, không độc. Mọi bộ phận của cây từ lá, thân đến quả đều có thể tận dụng để làm thuốc nhờ công dụng thanh nhiệt, tiêu đờm, hỗ trợ giảm ho và tiêu viêm hiệu quả.

Bác sĩ Hoài chia sẻ thêm: "Từ lâu, kinh nghiệm dân gian đã dùng tầm bóp để hỗ trợ điều trị các triệu chứng viêm họng, ho kéo dài hoặc dùng ngoài da để xử lý mụn nhọt nhờ khả năng giải độc cơ thể".

Cây rau tầm bóp hiện nay là món ăn được 'săn lùng' trên mâm cơm gia đình Việt. (Ảnh minh hoạ)

Không chỉ dừng lại ở y học cổ truyền, y khoa hiện đại cũng dành sự quan tâm lớn đến loài cây này. Các nghiên cứu quốc tế từ Đại học Houston (Mỹ) và Đại học Quốc gia Cheng Kung (Đài Loan) đã phát hiện trong tầm bóp chứa nhiều hoạt chất quý như physalin (A-D, F, L-O) và physagulin (A-G). Những chất này được ghi nhận có tiềm năng trong việc tăng cường hệ miễn dịch và hỗ trợ ức chế một số loại tế bào ung thư như ung thư gan, phổi, tử cung hay vòm họng. Ngoài ra, nó còn hỗ trợ tích cực trong việc kiểm soát đường huyết cho bệnh nhân tiểu đường.

Nhiều người thường 'săn lùng' rau tầm bóp để làm món nộm, vừa dễ ăn lại được nhiều người yêu thích.

Cảnh báo nguy cơ ngộ độc do nhầm lẫn

Một trong những vấn đề nguy hiểm nhất mà bác sĩ Hoài lưu ý là việc nhầm lẫn giữa rau tầm bóp và cây lu lu đực. Đây là hai loài có hình dáng tương đối giống nhau và cùng mọc hoang. Tuy nhiên, cây lu lu đực lại chứa solanin – một loại độc chất có thể gây ngộ độc nghiêm trọng nếu ăn phải. Người dân cần quan sát kỹ đặc điểm hoa và quả để phân biệt chính xác trước khi hái về sử dụng.

Cây rau tầm bóp hay còn được gọi là cây rau lồng đèn vì quả của chúng có hình dáng như lồng đèn (Ảnh 1), khác với loại rau lu lu đực (Ảnh 2).

Dù là thực phẩm lành tính, nhưng do có tính dược lý cao, việc sử dụng tầm bóp cần có chừng mực. Theo lời khuyên của bác sĩ Hoài, các nhóm đối tượng sau đây cần đặc biệt lưu ý:

1. Phụ nữ đang mang thai và cho con bú: Cần tránh sử dụng hoặc phải tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi dùng để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.

2. Người có cơ địa dị ứng: Nếu sau khi ăn thấy xuất hiện các triệu chứng như ngứa ngáy, nổi mẩn, buồn nôn hoặc tức ngực, cần dừng lại ngay lập tức và đến cơ sở y tế gần nhất.

3. Người đang sử dụng thuốc điều trị: Các hoạt chất trong tầm bóp có thể tương tác với một số loại thuốc nhất định, do đó không nên tự ý dùng tầm bóp như một phương thuốc thay thế nếu chưa có chỉ định từ thầy thuốc.

Rau tầm bóp thực sự là một nguồn thực phẩm và dược liệu quý, nhưng để "đặc sản" này mang lại lợi ích sức khỏe cao nhất, người tiêu dùng cần trang bị đầy đủ kiến thức và sử dụng một cách khoa học.