Những ngày cận Tết và trong Tết, không ít bệnh nhân ung thư rơi vào tình trạng mệt mỏi, biến chứng nặng chỉ vì những hoạt động tưởng là "lấy may”. Theo PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, đây là thời điểm người bệnh dễ mắc sai lầm nhất do tâm lý kiêng kỵ đầu năm và niềm tin mù mờ vào các phương pháp truyền miệng.
Sai lầm phổ biến và nguy hiểm nhất là kiêng đi bệnh viện, kiêng uống thuốc trong ngày mùng Một, mùng Hai để tránh “dông”.
Theo bác sỹ Phương, ung thư không có khái niệm nghỉ lễ. Việc tự ý ngắt quãng điều trị, trì hoãn truyền hóa chất hay uống thuốc không đúng lịch có thể làm mất “thời cơ vàng” để kiểm soát tế bào ác tính, khiến bệnh tiến triển nhanh hơn.
Các hướng dẫn điều trị ung thư đều nhấn mạnh, người bệnh phải tuân thủ phác đồ liên tục, kể cả trong kỳ nghỉ. Trước Tết, gia đình nên trao đổi với bác sỹ điều trị để được tư vấn cụ thể, chuẩn bị sẵn thuốc chống nôn, giảm đau, hỗ trợ tiêu hóa nhằm xử trí kịp thời những tác dụng phụ nhẹ tại nhà.
Sai lầm thứ hai đến từ chế độ ăn uống. Nhiều người quan niệm Tết là dịp bồi bổ, ăn uống thả cửa. Ngược lại, có người kiêng khem cực đoan vì lo sợ “nuôi khối u”. Chuyên gia ung bướu cho rằng cả hai thái cực này đều gây hại.
PGS.TS Phạm Cẩm Phương thăm khám cho người bệnh
Người bệnh không được để cơ thể thiếu năng lượng, đặc biệt trong giai đoạn đang hóa trị hoặc xạ trị. Thay vì ép ăn ba bữa lớn, bệnh nhân nên chia nhỏ thành 5–6 bữa mỗi ngày, ưu tiên thực phẩm tươi, nấu chín kỹ, dễ tiêu.
Các món lên men nhiều muối như dưa hành, cà pháo dễ gây đầy bụng, trong khi giò chả, lạp xưởng, đồ chế biến sẵn làm tăng gánh nặng cho gan. Đặc biệt, rượu bia cần được loại bỏ hoàn toàn vì có thể làm giảm hiệu quả của thuốc và gây tổn thương các cơ quan nội tạng vốn đã chịu áp lực từ hóa chất.
Sai lầm thứ ba là tin vào các loại “thần dược” quảng cáo tràn lan dịp Tết. Lợi dụng tâm lý muốn ăn ngon, khỏe nhanh, nhiều trang mạng mạo danh bệnh viện lớn rao bán thảo dược, thực phẩm chức năng “thải độc”, “tiêu u”.
Bác sỹ Phương cảnh báo, mọi phương pháp điều trị ung thư đều phải dựa trên bằng chứng khoa học. Việc dùng thuốc không rõ nguồn gốc không chỉ tốn kém mà còn tiềm ẩn nguy cơ suy gan, suy thận cấp, làm gián đoạn hoặc phá hỏng phác đồ điều trị chính thống.
Ngoài ba sai lầm trên, việc di chuyển liên tục, dự tiệc dày đặc trong những ngày Tết cũng khiến người bệnh nhanh suy kiệt do hệ miễn dịch vốn đã yếu. Bệnh nhân nên lắng nghe cơ thể, hạn chế đến nơi đông người, đeo khẩu trang để phòng nhiễm khuẩn hô hấp. Việc nghỉ ngơi đầy đủ, ngủ sâu và giữ nhịp sinh hoạt ổn định quan trọng hơn là cố gắng tham gia mọi cuộc vui.
Khi gặp các tác dụng phụ phổ biến như buồn nôn, người bệnh có thể dùng trà gừng ấm, cháo loãng thay cho đồ nhiều dầu mỡ. Nếu tiêu chảy do thay đổi chế độ ăn, cần bù nước và điện giải đúng cách. Trường hợp táo bón, tăng uống nước và bổ sung các loại quả mềm như đu đủ, thanh long có thể giúp cải thiện. Gia đình nên lưu sẵn số điện thoại của khoa điều trị để liên hệ ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, thay vì tự xử trí theo kinh nghiệm truyền miệng.
Theo các chuyên gia, Tết với bệnh nhân ung thư không phải là thời điểm để thử nghiệm những niềm tin may rủi, mà là lúc cần giữ kỷ luật điều trị và chăm sóc sức khỏe chặt chẽ hơn bao giờ hết.
