Thẩm phán Richard Leon tại tòa án liên bang ở Washington DC ngày 31/3 chấp thuận yêu cầu từ Tổ chức Bảo tồn Di sản Quốc gia (NTHP), áp dụng biện pháp đình chỉ thi công đối với dự án phòng khiêu vũ tại Nhà Trắng. NTHP ba tháng trước gửi đơn kiện với cáo buộc chính quyền Tổng thống Donald Trump không có thẩm quyền phá dỡ Cánh Đông của Nhà Trắng để xây dựng công trình mới.
"Trừ khi quốc hội cho phép dự án, việc xây dựng phải ngừng lại", thẩm phán Leon viết trong phán quyết dài 35 trang.
Ông nhấn mạnh rằng chính quyền Tổng thống Trump đã không nêu được bất kỳ điều luật nào cho phép họ phá hủy Cánh Đông của Nhà Trắng vào năm ngoái mà không cần xin phép quốc hội. Ông cũng lưu ý rằng "không có bất kỳ điều khoản nào trao cho Tổng thống loại thẩm quyền mà ông ấy tự nhận là mình có".
"Tổng thống Mỹ chỉ là người trông nom Nhà Trắng, gìn giữ cho các thế hệ Gia đình Đệ nhất tiếp theo. Ông ấy không phải là chủ nhân Nhà Trắng", thẩm phán Leon lập luận.
Máy xúc phá dỡ Cánh Đông của Nhà Trắng để xây dựng phòng khiêu vũ ngày 23/10/2025. Ảnh: AP
Thẩm phán Leon cho phép tạm hoãn thi hành quyết định trong 14 ngày để chính quyền Tổng thống Trump kháng cáo, đồng thời nhấn mạnh lệnh này không áp dụng với các hoạt động xây dựng có tính cấp thiết đến an ninh Nhà Trắng. Bộ Tư pháp Mỹ ngay sau đó đã nộp đơn kháng cáo lên tòa phúc thẩm tại Washington.
Phản ứng trên mạng xã hội, ông Trump chỉ trích tổ chức khởi kiện là nhóm "cực đoan cánh tả", khẳng định dự án phòng khiêu vũ đang tiết kiệm chi phí, vượt tiến độ và không tốn ngân sách của người nộp thuế.
Trong khi đó, lãnh đạo NTHP Carol Quillen hoan nghênh phán quyết, gọi đây là "chiến thắng cho người dân Mỹ" trước dự án có tác động lâu dài đến một trong những công trình mang tính biểu tượng bậc nhất của quốc gia.
Chính quyền Trump từng lập luận Tổng thống Mỹ có quyền cải tạo và hiện đại hóa Nhà Trắng mà không cần quốc hội phê chuẩn, đặc biệt khi dự án được tài trợ hoàn toàn bằng nguồn đóng góp tư nhân.
Cánh Đông của Nhà Trắng được xây dựng từ năm 1902 và được mở rộng dưới thời Tổng thống Franklin Roosevelt. Khu vực này bị phá dỡ vào tháng 10/2025 để nhường chỗ cho dự án mới, nhưng NTHP cho rằng cả Tổng thống Trump lẫn Cơ quan Công viên Quốc gia đều không có thẩm quyền thực hiện.
Dự án phòng khiêu vũ được xem là một trong những dấu ấn lớn trong nhiệm kỳ của ông Trump, nhằm tạo không gian tổ chức sự kiện quy mô lớn thay cho các công trình tạm thời ngoài trời. Chính quyền cho rằng dự án sẽ giúp hiện đại hóa hạ tầng và tăng cường an ninh cho Nhà Trắng. Ông Trump tuần trước tiết lộ quân đội Mỹ xây tổ hợp ngầm bên dưới công trình này.
Dù vậy, dự án đã gây tranh cãi về giám sát và minh bạch, đặc biệt liên quan đến nguồn tài trợ từ các doanh nghiệp lớn. Các luật sư của nguyên đơn cho rằng việc huy động tài trợ tư nhân càng đòi hỏi phải có sự phê chuẩn rõ ràng từ quốc hội.
Một ủy ban quy hoạch liên bang dự kiến thảo luận và bỏ phiếu về kế hoạch này trong tuần, do phán quyết của tòa chỉ áp dụng với hoạt động xây dựng, không ảnh hưởng tới quá trình xem xét.
Thanh Danh (Theo Reuters, Washington Post)
