Khi các gia đình Trung Quốc quây quần đón năm mới Bính Ngọ, những món ăn chế biến sẵn trong bữa cơm tất niên đang gây ra nhiều tranh cãi trên khắp nước này.
Các gia đình Trung Quốc, với xu hướng thắt chặt chi tiêu, ngày càng thận trọng sau vụ lùm xùm về tính minh bạch và chất lượng thực phẩm liên quan đến một người nổi tiếng có hàng triệu người theo dõi trên mạng xã hội và một chuỗi nhà hàng lớn.
"Tôi làm thêm giờ quanh năm và thường xuyên ăn đồ chế biến sẵn, nhưng cảm giác chúng luôn rẻ tiền và thiếu tinh tế. Không món chế biến sẵn nào xứng đáng xuất hiện trên mâm cơm tất niên cả", Ma Shuai, quản lý bán hàng tại tỉnh Hà Nam, miền trung Trung Quốc, cho hay.
Một gia đình quây quần trong bữa cơm tất niên tại huyện Chính An, thành phố Tuân Nghĩa, tỉnh Quý Châu, tây nam Trung Quốc, hồi năm 2024. Ảnh: Xinhua
Bữa cơm tất niên đối với người Trung Quốc được coi là bữa ăn quan trọng nhất năm, dịp mà họ sẵn sàng chi tiêu mạnh tay hơn.
Su Yu, biên dịch viên tại Quảng Châu, cũng đồng tình với quan điểm của Ma và cho biết cô vừa ăn thử vài món chế biến sẵn kiểu mới, nhưng cảm thấy không hài lòng.
"Chất lượng so với giá tiền, cũng như cách trình bày, đều không đáp ứng được kỳ vọng cho một bữa cơm tất niên, chứ chưa nói đến đãi khách. Nếu nhà hàng dùng đồ chế biến sẵn, tôi sẽ lập tức đánh giá nơi đó là rẻ tiền và kém sang", Su nói.
Một cuộc khảo sát trực tuyến mới đây của Yicai, trang web về tin tức tài chính tại Thượng Hải, cho thấy 39% người được hỏi sẵn sàng chấp nhận những món chế biến sẵn trong bữa cơm tất niên, số còn lại phản đối hoặc giữ thái độ dè chừng.
Kết quả cho thấy thay đổi rõ rệt trong quan điểm của công chúng theo hướng thận trọng hơn so với cuộc khảo sát tương tự vào năm 2024, khi hơn 50% gia đình được hỏi cho biết họ có sử dụng món chế biến sẵn trong bữa cơm ngày Tết.
Thay đổi trong tâm lý người tiêu dùng Trung Quốc liên quan mật thiết đến làn sóng tranh cãi bùng lên từ cuối năm ngoái.
Sự việc bắt đầu ngày 10/9/2025 khi La Vĩnh Hạo, người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội với những lời nhận xét thẳng thắn, cáo buộc chuỗi nhà hàng Xibei phục vụ "những bữa ăn kinh khủng" với đồ chế biến sẵn nhưng lại bán với giá quá cao.
La Vĩnh Hạo kêu gọi các nhà hàng phải công khai phương pháp chế biến trên thực đơn. Đề xuất nhanh chóng gây bão trên mạng xã hội, thu hút hàng triệu người vào cuộc tranh luận gay gắt về tính minh bạch và chất lượng thực phẩm trong ngành dịch vụ ăn uống.
Giả Quốc Long, người sáng lập Xibei, lập tức phản pháo và khẳng định món ăn của họ chỉ sử dụng "nguyên liệu sơ chế", đồng thời mở cửa cho thực khách tham quan nhà bếp tại gần 400 chi nhánh.
Tuy nhiên, khi sự việc trở thành tâm điểm chú ý, những video quay cảnh sử dụng thực phẩm đóng gói và đồ đông lạnh đã lan truyền trên mạng, càng làm tăng thêm tâm lý hoài nghi của công chúng và chứng minh những cáo buộc của La Vĩnh Hạo là có cơ sở.
Ngày 15/1, Giả Quốc Long cho biết chuỗi nhà hàng Xibei sẽ đóng cửa 102 chi nhánh tại 30 thành phố trên toàn quốc trong quý I năm nay, tương đương khoảng 30% tổng số nhà hàng, làm ảnh hưởng đến khoảng 4.000 việc làm.
Theo khảo sát từ Yicai, 60,48% người được hỏi cho biết vụ lùm xùm liên quan đến Xibei đã ảnh hưởng đến quyết định chọn món ăn cho bữa cơm tất niên của họ.
Khảo trích dẫn ý kiến từ những người trong ngành tiết lộ doanh số thực đơn tất niên chế biến sẵn từng bùng nổ những năm trước, với mức tăng trưởng gần như tăng gấp đôi hàng năm, nhưng đã chững lại rõ rệt vào năm nay với mức tăng khiêm tốn khoảng 10%.
Trong báo cáo công bố tháng trước, các chuyên gia tại nhóm nghiên cứu iiMedia Research ở Trung Quốc nhận định tranh luận về Xibei đã vượt ra ngoài phạm vi của mọi thương hiệu đơn lẻ. Giới phân tích lưu ý tính minh bạch, xây dựng lòng tin và đảm bảo trải nghiệm tích cực cho người tiêu dùng đang trở thành những yếu tố cạnh tranh quyết định.
Khách nếm thử món ăn tại triển lãm thực phẩm chế biến sẵn ở Nhật Chiếu, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc, hồi năm 2023. Ảnh: Xinhua
Theo công ty tài chính China Fortune Securities, mức tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn bình quân đầu người tại Trung Quốc đã tăng từ 5,4 kg năm 2013 lên 9,1 kg vào năm 2022, với giá trị thị trường năm ngoái ước đạt 66,8 tỷ USD.
Cuối tháng trước, mạng xã hội Weibo đã ngăn chặn cuộc đấu khẩu công khai giữa La Vĩnh Hạo và Giả Quốc Long bằng cách hạn chế tài khoản cá nhân của hai người.
Văn phòng An toàn Thực phẩm của Quốc vụ Viện, phối hợp với Ủy ban Y tế Quốc gia và Tổng cục Quản lý Thị trường Trung Quốc, đã cùng soạn thảo các tiêu chuẩn quốc gia cho thực phẩm chế biến sẵn, dự kiến lấy ý kiến công chúng vào cuối năm nay.
Dự thảo cấm sử dụng chất bảo quản, quy định thời hạn sử dụng tối đa là 12 tháng và yêu cầu sản phẩm phải dán nhãn hướng dẫn hâm nóng hoặc chế biến thêm trước khi ăn, đồng thời loại trừ các loại lương thực, thực phẩm thiết yếu, đồ ăn sẵn, rau củ sơ chế và những món do bếp ăn trung tâm chuẩn bị ra khỏi danh mục thực phẩm chế biến sẵn.
Vũ Hoàng (Theo SCMP, AFP, Reuters)
