Rạng sáng 3/1 (giờ Mỹ), Washington mở chiến dịch kéo dài 2 giờ 20 phút tại thủ đô Caracas của Venezuela, tấn công các căn cứ quân sự trọng yếu và bắt Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro cùng phu nhân, bà Cilia Flores. Bộ trưởng Tư pháp Mỹ thông báo hành động được thực hiện theo quyết định truy tố của tòa án liên bang New York với ông Maduro về tội danh ma túy.
Venezuela được biết đến là quốc gia sở hữu trữ lượng dầu lớn nhất thế giới, khoảng 303 tỷ thùng dầu thô - tương đương gần 20% trữ lượng toàn cầu, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA). Vì vậy, biến động chính trị tại nước này khiến tương lai thị trường dầu mỏ thành tâm điểm dự báo của giới chuyên gia.
Thị trường dầu có kỳ hạn không giao dịch vào cuối tuần nên các dự báo đưa ra hiện mang tính dự đoán và phụ thuộc nhiều vào diễn biến trong vài ngày tới. Trong đó, một số chuyên gia tỏ ra lạc quan. Theo họ, ngay cả kịch bản nguồn cung dầu của Venezuela bị cắt hoàn toàn khỏi thị trường thế giới sau cuộc tấn công, giá dầu và các sản phẩm liên quan nhiều khả năng cũng khó tăng mất kiểm soát.
Nguyên nhân bởi Venezuela hiện chỉ sản xuất khoảng 1 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương 0,8% sản lượng toàn cầu, tức không đủ để tạo ra cú sốc lớn. Giá dầu Brent hiện duy trì mức thấp, quanh 60 USD mỗi thùng vì dư cung. OPEC đã tăng sản lượng trong khi nhu cầu thế giới yếu do kinh tế bất ổn.
"Về mặt tâm lý, có thể xuất hiện cú hích nhỏ nhưng dầu Venezuela hoàn toàn có thể thay bằng nguồn cung từ nhiều nhà sản xuất khác trên thế giới", Phil Flynn, chuyên gia phân tích thị trường cấp cao tại Price Futures Group, nhận định.
Diễn biến thị trường tháng trước cũng cho thấy căng thẳng địa chính trị tác động không đáng kể đến giá dầu. Dầu WTI lên trên 60 USD một thùng khi chính quyền ông Trump tịch thu dầu từ các tàu của Venezuela, nhưng sau đó vẫn giảm về khoảng 57 USD.
Tàu chở dầu Evana neo đậu ở cảng El Palito tại Puerto Cabello, Venezuela ngày 21/12/2025. Ảnh: AP
Tuy nhiên, diễn biến trong vòng 24 đến 48 giờ tới tại Venezuela là biến số khó dự đoán với thị trường dầu. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết hành động của Mỹ tại Venezuela đã kết thúc sau khi ông Maduro bị bắt.
Phó tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez nắm quyền từ năm 1999. Nếu bà lên thay ông Maduro, nhiều khả năng tình hình trước mắt sẽ không có nhiều thay đổi. Theo ông Flynn, trường hợp xuất hiện dấu hiệu cho thấy quân đội nước này ủng hộ phe đối lập, đó sẽ là chiến thắng lớn với các thị trường giao dịch toàn cầu. Ngược lại, xung đột nội bộ leo thang có thể ảnh hưởng tiêu cực.
Nhưng ngay cả kịch bản rủi ro, Brian Jacobsen, chuyên gia kinh tế trưởng tại Annex Wealth Management, vẫn lo lắng. Ông chỉ ra thị trường đôi khi bất an vào thời điểm lo ngại sẽ xung đột. Nhưng một khi xung đột thực sự bắt đầu, các thị trường lại nhanh chóng xoay sang chấp nhận rủi ro.
"Với tốc độ diễn biến nhanh của vụ bắt giữ, có lẽ thị trường dầu mỏ sẽ phản ứng rõ nhất. Đã có rất nhiều dự báo về tình trạng dư cung trên thị trường dầu và điều này chỉ càng làm gia tăng xu hướng đó", ông nhận định.
Khả năng sản lượng dầu mỏ càng dư cung về dài hạn được nhiều chuyên gia đồng thuận. Venezuela từng sản xuất đến 3,5 triệu thùng dầu mỗi ngày, trước khi của ông Hugo Chavez và Maduro điều hành đất nước.
Nhưng những năm qua, việc thiếu đầu tư, bảo dưỡng, cùng các lệnh trừng phạt quốc tế và khủng hoảng kinh tế đã đẩy ngành dầu khí nước này vào suy thoái, năng lực khai thác giảm đáng kể.
Cùng với đó, dầu mỏ tại Venezuela là loại nặng, hàm lượng lưu huỳnh cao, đòi hỏi thiết bị chuyên dụng và trình độ kỹ thuật cao để khai thác. Các tập đoàn dầu khí quốc tế có đủ năng lực để khai thác và tinh chế dầu nặng thì bị hạn chế hoạt động.
Sau vụ bắt giữ ông Maduro, chuyên gia Tina Fordham tại Fordham Global Foresight cho rằng ngành dầu mỏ lâu nay ngoài tầm với của các nhà đầu tư quốc tế đã có khả năng được mở cửa. "Tôi cảm thấy lạc quan về một Venezuela hậu Maduro, hậu Chavez dù thực tế có thể sẽ phức tạp hơn", bà nhận định.
Phát biểu tại họp báo vào trưa 3/1 (giờ Mỹ), Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng Mỹ sẽ đưa những tập đoàn dầu khí lớn nhất thế giới, đầu tư hàng tỷ USD vào Venezuela.
"Các tập đoàn này sẽ đầu tư hàng tỷ USD, sửa chữa cơ sở hạ tầng dầu mỏ đang xuống cấp nghiêm trọng và bắt đầu tạo ra lợi nhuận cho đất nước này", ông Trump nói.
Ông Phil Flynn tại Price Futures Group cho rằng biến động là "sự kiện mang tính lịch sử" của ngành dầu mỏ. "Nếu mọi việc tiếp tục diễn ra suôn sẻ và các công ty Mỹ được quay lại tái thiết ngành dầu khí Venezuela, đây có thể là yếu tố làm thay đổi cục diện của thị trường dầu mỏ toàn cầu", ông nói.
Phiên An (theo CNBC, Reuters)
