Ngày 17/4, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araqchi thông báo tạm thời mở lại eo biển Hormuz trong thời gian Israel và Lebanon ngừng bắn. Tuy nhiên, các tàu phải đi theo "tuyến đường được điều phối" do cơ quan hàng hải của Iran thông báo.
Theo hãng dữ liệu Kpler, từ khi chiến sự nổ ra cuối tháng 2, hơn 500 triệu thùng dầu thô và khí ngưng tụ đã không thể tham gia thị trường toàn cầu khi eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa. Đây là đợt gián đoạn nguồn cung năng lượng lớn nhất lịch sử.
Johannes Rauball - nhà phân tích tại Kpler tính toán với giá dầu trung bình quanh 100 USD một thùng, việc 500 triệu thùng bị kẹt lại đã khiến ngành năng lượng thiệt hại khoảng 50 tỷ USD doanh thu. Con số này tương đương GDP các nước như Latvia hay Estonia.
500 triệu thùng này cũng tương đương gần một tháng nhu cầu của Mỹ, hoặc hơn một tháng nhu cầu của toàn châu Âu. Đây cũng là lượng nhiên liệu đủ cho ngành vận tải biển quốc tế trong khoảng 4 tháng.
Video cho thấy tàu biển quay đầu khi đến eo biển Hormuz, dù Iran tuyên bố mở lại, ngày 17/4. Nguồn: CNBC
Theo Iain Mowat - nhà phân tích tại Wood Mackenzie, nếu muốn dư ra số dầu này, ngành hàng không toàn cầu sẽ phải cắt giảm nhu cầu trong 10 tuần, hoạt động giao thông đường bộ phải ngừng lại 11 ngày, hoặc thế giới dừng tiêu thụ dầu trong 5 ngày.
Trong tháng 3, chỉ riêng sản lượng của các nước Arab ở vùng Vịnh đã giảm 8 triệu thùng một ngày. Con số này tương đương tổng sản lượng của Exxon Mobil và Chevron - hai hãng dầu hàng đầu thế giới.
Xuất khẩu nhiên liệu máy bay của Arab Saudi, Qatar, UAE, Kuwait, Bahrain và Oman giảm từ 19,6 triệu thùng trong tháng 2 xuống còn 4,1 triệu thùng vào tháng 3 và 4, theo dữ liệu của Kpler. Mức giảm này đủ cho 20.000 chuyến bay khứ hồi giữa sân bay JFK (New York) và Heathrow (London), Reuters ước tính.
Tàu dầu Agios Fanourios I đi qua eo biển Hormuz để đến Iraq ngày 17/4/2026. Ảnh: Reuters
Dù vậy, kể cả khi Bộ trưởng Araqchi cho biết eo biển Hormuz đã mở lại, sự phục hồi về sản lượng và giao thông cũng được dự báo vẫn chậm chạp. Dữ liệu hãng tư vấn an ninh hàng hải Control Risks thu thập được cho thấy tình hình ở eo biển Hormuz" gần như không có gì thay đổi" sau thông báo của Iran. Một video đăng tải trên CNBC cho thấy hàng loạt tàu hàng và tàu dầu đã quay đầu khi đến eo biển Hormuz ngày 17/4.
Các lãnh đạo ngành vận tải muốn đảm bảo chắc chắn rằng tàu của họ không gặp nguy hiểm, đồng thời họ có thể không muốn tuân thủ yêu cầu từ phía Iran về việc đi theo lộ trình sát bờ biển nước này. Giới chức Iran cảnh báo các tàu vẫn cần được cho phép nếu muốn đi qua eo biển.
Tồn kho dầu thô trên đất liền của toàn cầu đã giảm 45 triệu thùng trong tháng 4. Kể từ cuối tháng 3, sản lượng bị gián đoạn đã lên tới 12 triệu thùng một ngày.
Bên cạnh đó, các mỏ dầu nặng tại Kuwait và Iraq có thể mất 4-5 tháng để trở lại mức vận hành bình thường, khiến việc tồn kho giảm kéo dài qua mùa hè, Rauball dự báo. Thiệt hại từ các vụ tập kích nhằm vào các nhà máy lọc dầu và tổ hợp khí hóa lỏng Ras Laffan (Qatar) sẽ khiến quá trình khôi phục hạ tầng năng lượng khu vực kéo dài nhiều năm.
Hà Thu (theo Reuters, CNBC)
