Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, cho biết bắt đầu chặn toàn bộ giao thông hàng hải đến và đi từ các cảng ở Iran từ sáng 13/4. Việc này thực hiện theo lệnh phong tỏa eo biển Hormuz được Tổng thống Donald Trump công bố trước đó.
"Lệnh phong tỏa sẽ được áp công bằng với tàu của tất cả quốc gia ra vào khu vực bờ biển tại Iran, trong đó có mọi cảng của nước này ở vịnh Ba Tư và vịnh Oman", thông báo viết.
Động thái này có thể khiến nguồn cung dầu toàn cầu càng bị siết chặt. Eo biển Hormuz vốn đã tê liệt từ khi xung đột Trung Đông nổ ra, khiến giá năng lượng tăng vọt từ cuối tháng 2. Đây là tuyến hàng hải chuyên chở khoảng 20% dầu thô và khí hóa lỏng toàn cầu trước chiến sự, chủ yếu phục vụ thị trường châu Á.
Một tàu neo đậu cạnh giàn khoan dầu ngoài khơi thành phố Ilam của Iran tại vịnh Ba Tư, tháng 9/2025. Ảnh: Iranintl
Tuy nhiên, khoảng 2 triệu thùng dầu Iran vẫn đang được đưa vào thị trường mỗi ngày qua Hormuz. Theo hãng dữ liệu Kpler, Iran đã xuất khẩu 1,84 triệu thùng một ngày trong tháng 3 và dự kiến 1,71 triệu thùng vào tháng 4. Các số liệu này tăng so với mức trung bình cả năm 2025 là 1,68 triệu thùng.
Việc Iran tăng mạnh sản lượng trước khi xung đột nổ ra ngày 28/2 đã khiến lượng dầu của nước này được chất lên tàu đạt gần mức kỷ lục. Hơn 180 triệu thùng dầu Iran đang nằm trong các tàu biển, tính đến đầu tháng 4, theo Kpler.
Tuy nhiên, kể cả khi Mỹ - Iran công bố lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần vào tuần trước, lưu lượng tàu qua Hormuz cũng không cải thiện nhiều. Theo hãng dữ liệu LSEG, 3 siêu tàu dầu đã đi qua eo biển này ngày 11/4. Mỗi tàu có thể chở tới 2 triệu thùng dầu. Nhưng con số này vẫn thấp hơn nhiều so với giai đoạn trước chiến sự, khi mỗi ngày có hơn 100 tàu qua đây.
Sau khi ông Trump thông báo phong tỏa eo biển Hormuz, một số tàu dầu đã né eo biển này. Agios Fanourios I - một siêu tàu dầu treo cờ Malta vốn định đi qua eo biển này ngày 12/4 để nhận dầu thô Iraq chở tới Việt Nam, nhưng sau đó đã quay đầu và hiện neo gần vịnh Oman. Theo Kpler, tính đến ngày 7/4, khoảng 187 tàu vận chuyển tổng cộng 172 triệu thùng dầu thô và sản phẩm tinh chế, đang ở vịnh Ba Tư.
Việc nguồn cung dầu từ Iran bị siết khiến giá dầu thế giới tăng vọt trong phiên 13/4. Hiện mỗi thùng Brent có giá 102 USD, trong khi WTI lên 104 USD.
Việc này cũng có thể ảnh hưởng đến nhiều quốc gia châu Á phụ thuộc vào nguồn cung dầu từ Trung Đông. Trước khi xung đột nổ ra, phần lớn dầu xuất khẩu của Iran được vận chuyển tới Trung Quốc - nước nhập dầu thô lớn nhất thế giới. Tháng trước, Mỹ cũng công bố một cơ chế miễn trừ trừng phạt, cho phép các nước tạm thời nhập khẩu dầu Iran.
Theo dữ liệu theo dõi tàu biển được LSEG và Kpler công bố ngày 8/4, Ấn Độ dự kiến nhận lô dầu thô đầu tiên từ Iran sau 7 năm trong tuần này. Reuters tháng trước cũng đưa tin nhiều nhà máy lọc dầu châu Á lên kế hoạch mua dầu Iran sau khi Mỹ nới lỏng lệnh trừng phạt.
Xung đột tại Trung Đông đã làm đảo ngược các dự báo về cung - cầu trên thị trường dầu thô năm nay. Các nhà phân tích dự báo nhu cầu dầu sẽ vượt nguồn cung trung bình khoảng 750.000 thùng một ngày trong năm nay. Khảo sát tương tự hồi tháng 9 năm ngoái cho kết quả ngược lại, là dư cung 1,63 triệu thùng một ngày, chủ yếu do OPEC+ dần tăng sản lượng.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ước tính đến cuối tháng 3, xung đột đã khiến nguồn cung dầu giảm khoảng 11 triệu thùng một ngày. Trong báo cáo ngày 9/4, ngân hàng ANZ cho rằng con số này là 9 triệu thùng. Hồi tháng 1, IEA cho biết tổng nguồn cung dầu toàn cầu ở mức khoảng 106,6 triệu thùng một ngày.
Hà Thu (theo Reuters)
