Một thập kỷ trước, tiền số là một thị trường khá đơn giản: khi Bitcoin (BTC) tăng giá, khoảng 500 altcoin khác cũng tăng theo; khi bitcoin lao dốc, toàn bộ thị trường cùng sụp đổ. Các danh mục đầu tư được phân bổ vào những "token đa dạng" với các trường hợp sử dụng khác nhau trông có vẻ được đa dạng hóa về mặt lý thuyết, nhưng vẫn lao dốc mạnh mỗi khi BTC đi lùi. Đến nay, thị trường được đánh giá đã trưởng thành hơn nhưng rất ít điều đã thay đổi, dù số lượng altcoin đã tăng lên đến vài nghìn đại diện.
Bất chấp việc các tổ chức tài chính mô tả tiền số như một loại tài sản đa dạng tương tự cổ phiếu, với mỗi dự án có sức hấp dẫn đầu tư riêng, thực tế lại cho ra kết quả khá ảm đạm. Thị trường vẫn chỉ có "một chiêu duy nhất": lên xuống theo BTC, gần như không mang lại sự đa dạng hóa thực sự.
Diễn biến từ đầu năm đến nay cho thấy rõ điều đó. Giá Bitcoin đã giảm 14% xuống còn 75.000 USD, mức thấp nhất kể từ tháng 4 năm trước, kéo theo hầu hết các token lớn nhỏ khác cũng giảm với mức tương tự, thậm chí sâu hơn. CoinDesk hiện có 16 chỉ số theo dõi hiệu suất của các token khác nhau và gần như tất cả đều giảm 15-19% trong năm nay. Các chỉ số gắn với DeFi (tài chính phi tập trung), hợp đồng thông minh giảm 20-25%.
Điều đáng lo ngại hơn là: các token gắn với những giao thức blockchain tạo ra doanh thu thực cũng giảm theo BTC. Theo nền tảng tổng hợp dữ liệu DefiLlama, các sàn giao dịch phi tập trung và giao thức cho vay - đi vay như Hyperliquid, Pump, Aave, Jupiter, Aerodrome, Ligther, Base... nằm trong nhóm tạo doanh thu hàng đầu trong 30 ngày qua. Điều này tương phản rõ rệt với Bitcoin, vốn gần đây không còn thể hiện tốt vai trò kép là "vàng kỹ thuật số" và hạ tầng thanh toán.
Token gốc của hầu hết giao thức này đều đang "đỏ lửa". Ví dụ như AAVE, token của giao thức cho vay - đi vay hàng đầu trên Ethereum, đã giảm 26%. HYPE của Hyperliquid là trường hợp hiếm hoi tăng 20%, dù đã điều chỉnh từ 34,8 USD xuống 30 USD, nhờ hoạt động giao dịch vàng và bạc được token hóa bùng nổ.
Theo một số quan sát viên, xu hướng này xuất phát từ một câu chuyện phổ biến cho rằng các token vốn hóa lớn như Bitcoin, Ether và Solana là "nơi trú ẩn an toàn" (an toàn trong giai đoạn suy thoái), trong khi các dự án tạo doanh thu lại bị coi là biến động cao. Jeff Dorman, Giám đốc đầu tư của nền tảng Arca, cho rằng: "Những người đứng đầu ngành này sẽ tiếp tục nói rằng BTC, ETH và SOL là các 'đồng vốn hóa lớn an toàn', trong khi trên thực tế, những thứ kiếm được tiền trong giai đoạn suy thoái lại là HYPE, PUMP, AAVE, AERO và một số giao thức DeFi khác".
Ông cho rằng ngành tiền số cần học theo thị trường truyền thống bằng cách xây dựng sự đồng thuận xoay quanh những lĩnh vực thực sự bền vững, như các nền tảng DeFi và liên tục nhấn mạnh vai trò "trú ẩn" của chúng thông qua sàn giao dịch, nhà phân tích và các quỹ.
Biểu trưng của Bitcoin và một số tiền số khác. Ảnh: CNBC
Cũng giống như cách các công ty môi giới và tổ chức nghiên cứu Phố Wall đã khắc sâu hình ảnh "hàng tiêu dùng thiết yếu" hay "trái phiếu xếp hạng đầu tư" là lựa chọn ưa thích trong thời kỳ suy thoái, thị trường tiền số cũng cần chỉ định và quảng bá các "nơi trú ẩn an toàn" của mình để biến chúng thành hiện thực.
Theo Markus Thielen, nhà sáng lập 10x Research, một phần vấn đề nằm ở stablecoin - các token neo giá vào một tham chiếu bên ngoài, chẳng hạn như đồng USD, thường được xem như tiền mặt tương đương. Vì vậy, khi tiền số lớn nhất thế giới giảm giá, nhà giao dịch sẽ giảm rủi ro bằng cách chuyển sang stablecoin.
"Không giống thị trường cổ phiếu, nơi dòng vốn thường phải tiếp tục ở lại thị trường, sự trỗi dậy của stablecoin đã thay đổi căn bản cách định vị trong tiền số. Stablecoin cho phép nhà đầu tư nhanh chóng chuyển từ trạng thái lạc quan sang trung lập, về bản chất đóng vai trò là tài sản phòng thủ trong thị trường tiền số", ông nói.
Ông cho biết thêm, Bitcoin từ trước đến nay luôn là đồng tiền chiếm ưu thế nhất, thường xuyên chiếm hơn 50% tổng giá trị thị trường tài sản số. Điều này khiến việc đa dạng hóa trở nên khó khăn hơn.
Sự tham gia của các tổ chức vào thị trường Bitcoin đã bùng nổ sau khi các ETF giao ngay tại Mỹ ra mắt hai năm trước. Điều này thể hiện rõ qua việc tỷ trọng của BTC trong tổng thị trường tiền số luôn duy trì trên 50% kể từ đó. Xu hướng này khó có khả năng thay đổi, đồng nghĩa với việc triển vọng để thị trường tiền số nói chung "tách nhịp" khỏi Bitcoin là khá ảm đạm.
"Thị trường sẽ tiếp tục tập trung vào BTC, khi đợt suy giảm kéo dài giúp loại bỏ các dự án 'xác sống' (zombie) và những doanh nghiệp không có lợi nhuận", Jimmy Yang, đồng sáng lập Orbit Markets nhận định.
Tiểu Gu (theo CoinDesk)
