Gần đây, một đoạn clip ngắn, trích từ tập 8 talkshow Chuyện Của Trấn Thành 9 năm trước, bất ngờ viral trở lại. Khi đó, Trấn Thành nhận lời chuốt kịch bản bài thi nhóm cho một người bạn và Ninh Dương Lan Ngọc, khi đó mới là sinh viên năm nhất. Sự chú ý của Trấn Thành hướng về Lan Ngọc, và khi đó nam nghệ sĩ đã nhìn ra cô có lối diễn của người nổi tiếng, có tố chất của một ngôi sao. "Vài năm sau đó, tôi thấy cô bé đó xuất hiện trên màn ảnh rộng, trong những bộ phim rất nổi tiếng và đó chính là Ninh Dương Lan Ngọc".
Thời điểm ấy, có lẽ ít ai nghĩ lời nhận xét đó lại chính xác đến vậy. Nhưng nhìn lại hành trình gần 15 năm qua, có thể khẳng định: Trấn Thành đã đúng.
Sinh năm 1990, Ninh Dương Lan Ngọc bước vào điện ảnh khi còn rất trẻ. Năm 2010, khi mới 20 tuổi, cô được chọn vào vai Nương trong Cánh Đồng Bất Tận, bộ phim chuyển thể từ truyện ngắn của Nguyễn Ngọc Tư. Đây không chỉ là vai chính đầu tay, mà còn là một thử thách tâm lý nặng ký với bất kỳ diễn viên nào, huống chi một sinh viên năm nhất. Nương là cô gái lớn lên trong tổn thương, khắc nghiệt, sống giữa cánh đồng mênh mông và những bi kịch gia đình chồng chất. Vai diễn đòi hỏi nội tâm dày, ánh mắt biết nói và khả năng tiết chế cảm xúc ở mức cao nhất. Lan Ngọc khi đó không có kỹ xảo, không có hào quang sẵn có, chỉ có bản năng và sự nhập vai đến tận cùng.
Kết quả là một màn trình diễn khiến giới chuyên môn lẫn khán giả bất ngờ. Lan Ngọc giành giải Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 17, một cột mốc quá sớm nhưng cũng quá xứng đáng. Không phải diễn viên trẻ nào cũng có được một vai diễn định mệnh như vậy ngay khi bắt đầu. Chiến thắng tại Liên hoan phim Việt Nam với giải Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất đã trở thành bước ngoặt lớn trong sự nghiệp của Lan Ngọc. Không chỉ là một chiếc cúp danh giá, đó còn là tấm “chứng nhận” đầu tiên cho thực lực của một gương mặt mới toanh vừa chạm ngõ điện ảnh.
Sau Cánh Đồng Bất Tận, Lan Ngọc không vội vàng chạy theo hình ảnh “nàng thơ bi kịch” để an toàn trong vùng quen thuộc. Ngược lại, cô thử sức ở nhiều màu sắc khác nhau: từ điện ảnh thương mại, phim Tết, hài tình cảm đến những vai diễn nặng tâm lý, liên tục làm mới hình ảnh qua nhiều dự án khác nhau như Tấm Cám: Chuyện Chưa Kể, Cô Ba Sài Gòn, Gái Già Lắm Chiêu, 1990... Danh xưng “ngọc nữ màn ảnh Việt” không chỉ đến từ vẻ ngoài trong trẻo, mà còn đến từ hành trình nghề nghiệp tương đối sạch scandal và sự chuyên tâm với công việc.
Lan Ngọc có lợi thế về gương mặt điện ảnh: ánh mắt to, biểu cảm đa dạng, dễ tạo thiện cảm. Nhưng nếu chỉ có nhan sắc, cô đã không thể trụ vững qua nhiều giai đoạn biến động của thị trường phim Việt. Điều giữ cô ở lại là khả năng thích nghi. Không phải ngẫu nhiên mà suốt nhiều năm, mỗi khi nhắc đến thế hệ diễn viên nữ 9x của điện ảnh Việt, Lan Ngọc luôn là cái tên được đặt ở vị trí trung tâm.
Ở thời điểm hiện tại, Lan Ngọc không còn xuất hiện dày đặc trên màn ảnh rộng như giai đoạn 2015–2020. Cô dành nhiều thời gian hơn cho gameshow, truyền hình thực tế và các hoạt động giải trí đa dạng khác. Sự thay đổi này khiến không ít người đặt câu hỏi: phải chăng “ngọc nữ” đang chững lại, hay điện ảnh không còn là ưu tiên số một?
Nhưng thực tế, khoảng lặng ở địa hạt phim ảnh không hề làm suy giảm vị thế của cô. Ngược lại, nó cho thấy dấu ấn mà Lan Ngọc từng tạo dựng đủ lớn để không cần xuất hiện liên tục vẫn giữ được độ nhận diện mạnh mẽ. Những vai diễn cô để lại trong suốt hơn một thập kỷ qua vẫn thường xuyên được nhắc lại như những cột mốc tiêu biểu của điện ảnh Việt đương đại. Và cho đến lúc này, vẫn chưa có một gương mặt nữ nào ở thế hệ sau thực sự vượt qua được cái bóng của Lan Ngọc về cả độ phủ sóng, thành tích phòng vé lẫn vai diễn mang tính biểu tượng.
Việc tham gia gameshow nhiều hơn, ở một góc nhìn khác, có thể xem là lựa chọn khôn ngoan. Lan Ngọc dường như hiểu rất rõ vị trí của mình trên bản đồ giải trí: cô không cần nhận phim bằng mọi giá để duy trì sự hiện diện. Thay vào đó, sự chọn lọc kỹ càng kịch bản và thời điểm tái xuất giúp cô giữ được giá trị thương hiệu của một ngôi sao điện ảnh.
