Nhóm Quả Dưa Hấu hiện tại - Ảnh: NVCC
Nhân live concert Bản ghi nhớ, đánh dấu màn tái hợp của nhóm nhạc nam Quả Dưa Hấu diễn ra ngày 14 và 15-3 tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội), nhìn lại chặng đường phát triển đó cũng có nhiều điều để kể.
Làn gió rất khác của thập niên
Tháng 3-1998, Quả Dưa Hấu ra đời gồm bốn thành viên: Anh Tú (Tú Dưa), Bằng Kiều, Tuấn Hưng, Tường Văn.
Sau khi Bằng Kiều tách ra hoạt động solo vào năm 2000, nhóm cũng tan rã không lâu sau đó. Dù vậy trong hai năm hoạt động ngắn ngủi, nhóm đã kịp để lại nhiều bản hit như Mặt trời dịu êm, Trái tim không ngủ yên, Hè muộn, Get down…
Nhóm Quả Dưa Hấu ngày ấy - Ảnh: NVCC
Trước thập niên 1990, Việt Nam không phải không có ban/nhóm nhạc song chủ yếu cover nhạc ngoại là chính, ngoại trừ ban nhạc Phượng Hoàng.
Quả Dưa Hấu chính là nhóm nhạc tiên phong của V-pop thời điểm đó hoạt động theo mô hình boyband hiện đại (nhóm nhạc nam thần tượng, kết hợp giữa âm nhạc, ngoại hình và phong cách sống) dẫu còn sơ khai.
Ở đó họ thường không chơi nhạc cụ trên sân khấu mà tập trung vào giọng hát và vũ đạo, tạo những bè phối chuyên nghiệp, phân vai giọng hát và bọc lót với nhau cũng như bước đầu xây dựng hình ảnh thần tượng đời đầu tại Hà Nội.
Như lời một khán giả: "Lúc mới ra đời, Quả Dưa Hấu ngay lập tức trở thành biểu tượng của những chàng trai phố văn minh, trẻ trung, hiện đại". Đó cũng là ấn tượng mà nhóm nhạc này "ghim" vào ký ức của khán giả 7X, 8X một thời.
Ca sĩ, nhạc sĩ Anh Tú kể với Tuổi Trẻ, Quả Dưa Hấu ra đời trong một giai đoạn chuyển giao quan trọng của âm nhạc Việt Nam.
Anh Tú, Bằng Kiều, Tuấn Hưng, Tường Văn vốn là những sinh viên đam mê âm nhạc, hay đi diễn ở các vũ trường tại Hà Nội, gần gũi với nhau về phong cách, có ngoại hình nên quyết định tập hợp lại thành nhóm nhạc tự phát.
Ban đầu nhóm chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ các boyband phương Tây, thường xuyên hát nhạc tiếng Anh.
"Tuy nhiên cùng với sự lên ngôi của Làn sóng xanh những năm 1997-1998, nhóm bắt đầu hát những ca khúc tiếng Việt tự sáng tác. Những Hè muộn hay Chỉ còn mưa rơi… đã góp phần định hình dòng nhạc nhẹ Việt Nam giai đoạn đầu đó", Anh Tú nhớ lại.
Công nghiệp biểu diễn đã đi một chặng rất dài
Theo lời Anh Tú, lúc ấy nhóm không có stylist, không có bầu show, không có đội ngũ sản xuất âm nhạc riêng và cũng không biết gì về công nghệ lăng xê.
Để xuất hiện như mơ trên sân khấu, cả nhóm sang chợ Ninh Hiệp mua vải và may đo theo xu hướng thời trang của Hong Kong, nhuộm tóc xanh, vàng đủ cả. Tuấn Hưng là thành viên phụ trách vũ đạo cho cả nhóm.
Nhiều khó khăn và ngô nghê là thế; song nhờ năng khiếu lẫn nền tảng và nỗ lực tự thân, họ đã vượt qua được những khó khăn đó.
Khi Quả Dưa Hấu được biết đến nhiều hơn, đắt sô hơn, họ được các hãng băng đĩa ở TP.HCM mời vào thu âm cho các chương trình tổng hợp. Tới lúc ấy cả nhóm mới biết đến thế nào là băng đĩa và công nghệ sản xuất đĩa nhạc.
Trình độ tổ chức biểu diễn của Việt Nam cũng đã khác xa so với thập niên 1990 - Ảnh: FBNV
Hai năm ngắn ngủi của Quả Dưa Hấu đã truyền cảm hứng cho những nhóm nhạc nam sau đó mà 1088 ra đời năm 2000 là ví dụ điển hình nhất.
Đến 1088, Việt Nam đã có một nhóm nhạc được đào tạo bài bản theo công nghệ giải trí chuyên nghiệp (có bầu show, tập luyện vũ đạo, xây dựng hình ảnh) tương tự mô hình nhóm nhạc quốc tế.
Sau 1088, có thêm MTV, AC&M, GMC… tuy nhiên thị trường âm nhạc lúc đó còn manh mún, thiếu hệ thống quản lý, đào tạo idol như sau này. Công nghiệp âm nhạc là một khái niệm xa vời.
Từ năm 2000 đó đến nay, V-pop đã bước thêm những nấc thang mới. Những cụm từ "fan cuồng", "đu idol", "văn hóa fandom"… không còn lạ lẫm.
Nghệ sĩ trẻ Việt Nam ngày nay năng động, giờ có cả nhóm nhạc thế hệ mới như UPRIZE - Ảnh: NSX
Vài năm trở lại đây công nghiệp thần tượng, công nghiệp biểu diễn đang trở thành những "cỗ máy" thực sự của công nghiệp văn hóa. Chúng ta có những concert hàng chục ngàn khán giả, có một thế hệ nghệ sĩ trẻ, năng động.
Giữa hai mốc tan rã vào năm 2000 và tái hợp vào năm 2026, Anh Tú nói trong gần 30 năm đó, V-pop đã đi một chặng đường dài.
Anh cho rằng các bạn trẻ hiện rất giỏi và đa năng, họ vừa biết chơi nhạc cụ vừa biết sản xuất âm nhạc và sáng tác. Việc sản xuất âm nhạc cũng trở nên dễ dàng hơn nhờ Internet và sự hỗ trợ của các ê kíp chuyên nghiệp, giúp nghệ sĩ có thể tập trung hoàn toàn vào vai trò biểu diễn.
Còn công nghiệp biểu diễn hiện tại đã bắt đầu tiệm cận với xu hướng quốc tế. Ở Việt Nam, khán giả cũng có cơ hội thưởng thức một show nhạc đẳng cấp mà chẳng cần phải xách vali đi nước ngoài.
