Anime Nhật Bản đang có những cú chuyển mình mạnh mẽ, nhưng với những nhà sản xuất kỳ cựu như Tomohiko Ito, điều này tiềm ẩn không ít nỗi lo - Ảnh: AnimeNewsNetwork
Trong bối cảnh anime Nhật Bản đang bước vào giai đoạn bùng nổ chưa từng có trên thị trường quốc tế, đạo diễn Tomohiko Ito - người từng tham gia chỉ đạo Death Note, Sword Art Online và nhiều dự án lớn - mới đây đã lên tiếng bày tỏ lo ngại về xu hướng "toàn cầu hóa anime", cho rằng việc chạy theo thị hiếu phương Tây có thể làm xói mòn bản sắc vốn có của hoạt hình Nhật Bản.
Góc nhìn không của riêng đạo diễn Death Note
Chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn với tờ Daily Shincho, ông Tomohiko Ito thừa nhận anime đang đạt được vị thế đáng mơ ước trên phạm vi toàn cầu.
Doanh thu phòng vé của nhiều phim điện ảnh anime như Thanh gươm diệt quỷ hay Chainsaw Man - The Movie: Reze Arc đã tiệm cận, thậm chí vượt qua không ít bom tấn Hollywood.
Bên cạnh đó, theo số liệu từ Netflix, khoảng một nửa số thuê bao của nền tảng này thường xuyên xem anime - một con số cho thấy sức hút mạnh mẽ của hoạt hình Nhật trong đời sống giải trí đương đại - Ảnh: Madhouse
Tuy nhiên chính sự lan tỏa nhanh chóng ấy lại khiến Tomohiko Ito cảm thấy bất an. Ông cho rằng nhiều nhà làm phim và hãng sản xuất Nhật Bản đang cố "đoán trước" gu thưởng thức của khán giả phương Tây, từ đó điều chỉnh nội dung, hình ảnh và cách kể chuyện sao cho "phù hợp toàn cầu". Theo Ito, đây là một cách tiếp cận tiềm ẩn nhiều rủi ro.
"Tôi nghĩ rằng cách người Nhật hình dung về những gì thế giới thích thường không trùng khớp với những gì khán giả nước ngoài thực sự thích", ông Tomohiko Ito nhận định.
Ông nhấn mạnh việc cố gắng làm hài lòng tất cả các bộ phận khán giả có thể dẫn đến những sản phẩm mất phương hướng, không còn giữ được tinh thần nguyên bản.
Đạo diễn này đặc biệt lưu ý đến ảnh hưởng của các chuẩn mực văn hóa và chính trị phương Tây, nhất là tại thị trường Bắc Mỹ.
Theo ông, sự chi phối mạnh mẽ của tính "đúng đắn chính trị" có thể khiến anime buộc phải tự kiểm duyệt hoặc điều chỉnh những yếu tố vốn là đặc trưng của mình.
Hideaki Anno - cha đẻ của series kinh điển Evangelion - cũng từng bày tỏ lo ngại về vấn đề này - Ảnh: ScreenRant
"Ở Mỹ, tính đúng đắn chính trị rất mạnh. Người ta có thể nghĩ rằng Nhật Bản gần như là quốc gia duy nhất vẫn sản xuất những tác phẩm có hình ảnh các cô gái ăn mặc hở hang trong những cảnh chiến đấu. Với Bắc Mỹ, những chi tiết như vậy có thể bị xem là kỳ lạ", ông Tomohiko Ito nói.
Quan điểm của Tomohiko Ito không phải là cá biệt trong giới sáng tạo anime. Trước đó, Hideaki Anno - cha đẻ của Neon Genesis Evangelion - cũng từng nhiều lần khẳng định ưu tiên hàng đầu của ông luôn là khán giả trong nước.
Theo Hideaki Anno, một tác phẩm trước hết phải được đón nhận và tạo được sự cộng hưởng tại Nhật Bản. Việc nó được khán giả quốc tế yêu thích là điều đáng trân trọng, nhưng không nên trở thành mục tiêu chi phối quá trình sáng tác.
Khi ngành công nghiệp điện ảnh phương Tây chững lại, anime với nhịp độ sản xuất ổn định và cá tính sáng tạo rõ nét đã trở thành lựa chọn thay thế hấp dẫn đối với khán giả toàn cầu - Ảnh: Ufotables
Tomohiko Ito cũng cho rằng sự trỗi dậy của anime trong những năm gần đây phần nào đến từ khoảng trống mà Hollywood để lại, đặc biệt trong giai đoạn đại dịch COVID-19 và các cuộc đình công của Hiệp hội Biên kịch Mỹ.
Tuy nhiên, theo ông, chính bản sắc độc đáo, mang đậm dấu ấn tác giả của các nhà làm phim Nhật mới là yếu tố cốt lõi tạo nên sức hút này.
"Nếu anime cố gắng trở nên 'dễ hiểu với tất cả mọi người', rất có thể nó sẽ đánh mất điều làm nên giá trị của mình", ông Tomohiko Ito cảnh báo, đồng thời nhấn mạnh rằng sự khác biệt mới là thứ khiến anime được yêu thích, chứ không phải sự thỏa hiệp.
Với những người như Tomohiko Ito, câu hỏi cốt lõi không nằm ở việc anime có vươn ra thế giới hay không, mà là liệu trong hành trình đó, hoạt hình Nhật Bản có giữ được linh hồn và bản sắc đã làm nên vị thế của mình suốt nhiều thập kỷ qua.
