Ẩm thực trong phim hấp dẫn đâu chỉ ở mùi vị

Trường Giang đóng vai ông Thạch làm mắm cà trong phim Nhà ba tôi một phòng - Ảnh: ĐPCC

Năm nay, các phim Tết đưa món ăn, ẩm thực Việt vào làm một phần của câu chuyện. Trong những năm trước, các bộ phim có yếu tố ẩm thực vẫn luôn thu hút khán giả.

Những cảnh quay sơ chế, băm chặt, đun nấu nghi ngút khói đến các món ăn đã hoàn thành trên đĩa, ẩm thực trong điện ảnh hấp dẫn cả về nghe và nhìn, khiến người xem thèm thuồng đến mức "ra về phải đi ăn ngay".

Phở của hồn cốt văn hóa, mắm của thời nghèo khó

Trong phim Nhà ba tôi một phòng, người cha làm nghề ủ mắm cà để kiếm sống. Đạo diễn Trường Giang nói về món ăn mắm cà: "Mắm trộn là món nhà quê, bây giờ thành đặc sản. Đó là món của những ngày nghèo khó ở quê tôi.

Vì không có gì ăn nên ra vườn hái đu đủ vào trộn với mắm. Mắm ngày xưa mặn lắm, không ngọt ngào như loại mắm bây giờ. Chỉ cần một chén mắm đó, cả gia đình sống sót nguyên một mùa không đi biển ở miền Trung. Đó là ký ức đẹp không chỉ của gia đình Trường Giang mà là của bà con miền Trung".

Phim Mùi phở kể về nghề nấu phở gia truyền, cuộc đối đầu phở bò - phở gà và một cảnh cả gia đình quây quần gói bánh chưng, bánh tét, có cả bánh tét lá cẩm miền Nam. Trong bữa ăn của một gia đình miền Bắc có cô con dâu miền Nam, người cha nấu nhiều món cả Nam lẫn Bắc, thể hiện sự hòa quyện văn hóa.

NSND Xuân Hinh chia sẻ: "Tôi rất phấn khởi khi làm bộ phim về văn hóa liên quan đến phở, văn hóa và hồn cốt các cụ để lại". Khi làm phim, đoàn phim đã liên hệ với Chi hội phở Vân Cù, cái nôi của nghề phở và nhận sự tư vấn tận tình về giá trị của nghề phở.

Báu vật trời cho lấy bối cảnh làng quê miền biển, gia đình nhân vật chính có nghề gia truyền là xưởng nước mắm truyền thống. Vì cuộc sống nhân vật gắn với biển, phim có những cảnh ăn cá, ăn hải sản trên biển hấp dẫn.

Trước Tết có Quán Kỳ Nam với những bữa cơm tháng bình dị được trình bày đẹp mắt, chế biến nắn nót bởi một người phụ nữ đảm đang.

Những bữa cơm tháng được giao trong những chiếc cặp lồng, gợi nhớ đến ký ức thời bao cấp. Cô Kỳ Nam vốn được mô tả là người kỹ tính, nên tình tiết bỗng một ngày cô quên bắc nồi cơm là rất tinh tế. Bởi đó là khi cô xao xuyến sau một nụ hôn.

Những suất cơm tháng ngon mắt trong phim Quán Kỳ Nam, gợi nhớ thời bao cấp - Ảnh: ĐPCC

Các phim Việt như Ai thương ai mến và Chị dâu tô đậm bầu không khí miền Tây với các món ăn trong bữa giỗ miền Tây; Nụ hôn bạc tỉ với nhân vật là chủ lò bánh mì Việt Nam; Nhà gia tiên đưa bánh xèo miền Tây làm nghề gia truyền trong phim gắn với nhiều thế hệ từ ông, cha đến con trai, con gái.

Với món phở, không thể không kể đến Đào, phở và piano với hình tượng phở như món ăn mơ ước của một thời khốn khó, mang đến những khoảnh khắc xúc động.

Đạo diễn đẩy hình tượng này lên thành biểu tượng khi người lính đi xuyên thủ đô để hái được đám hành lá thật ngon cho nồi phở mùa đông năm 1946. Giữa bom rơi đạn lạc, ông chủ quán vẫn gánh phở đi bán lần cuối để cho những ai không kịp đi sơ tán vẫn được ăn bát phở ngon.

Ẩm thực trong điện ảnh và gia đình Việt sum vầy

Nhà bà Nữ của Trấn Thành từng mang lên màn ảnh rộng món bánh canh cua giá hàng trăm ngàn đồng có thật ở TP.HCM với nhiều ngụ ý liên quan tính cách, số phận nhân vật.

Giao lộ 8675, bộ phim kết hợp giữa điện ảnh và quảng bá du lịch, có những cảnh quay hấp dẫn về các món ăn như bún tôm, tré Bình Định; bánh ống lá dứa, cơm tấm, ốc Sài Gòn; gỏi cá nhệch Ninh Bình...

Dù không làm về ẩm thực nhưng bộ phim phiêu lưu có yếu tố lịch sử Đất rừng phương Nam cũng có cảnh nấu lẩu mắm miền Tây ngay trên ghe thuyền, ăn với bông điên điển và các loại rau đặc trưng. Đây là bữa ăn ngon lành hiếm hoi của An, Cò, Xinh trên hành trình xuôi phương Nam.

Lâu nay nhiều phim điện ảnh Việt chọn một món ăn chủ đạo và đưa lên màn ảnh rộng, vừa thu hút khán giả vừa là yếu tố kể chuyện xuyên suốt, thường gắn với phim về đề tài gia đình.

Nhà bà Nữ và món bánh canh cua đắt tiền, nói lên tính cách của chủ quán - Ảnh: ĐPCC

Gia đình có nghề làm nước mắm trong Báu vật trời cho gặp mâu thuẫn chính về việc "cha truyền nhưng con có nối?", người cha lưỡng lự trong việc để lại gia sản cho con cái khi thấy chúng chưa sẵn sàng tiếp quản. Đây cũng là nỗi băn khoăn chung của nhiều gia đình Việt Nam.

Trong Mùi phở, những cảnh đấu khẩu giữa ông Mùi (chủ quán phở bò) và ông Dần (chủ quán phở gà) cũng rất thú vị và mang đặc trưng của quan niệm về phở ở miền Bắc. Có người cho rằng phở bò đậm đà mới đúng chất, có người thích ăn phở gà thanh đạm. Và việc ông Mùi giữ kín bí quyết nấu phở, quyết không truyền cho con rể cũng là chi tiết rất "đời", phản ánh cuộc sống thực.

Dù tình tiết khác biệt, các bữa ăn và món ăn trong phim điện ảnh Việt thường gắn với cảnh sum vầy, thể hiện tầm quan trọng của miếng ăn trong văn hóa Việt: đó là khi chúng ta biết chia sẻ và yêu thương.