* Bài viết tiết lộ nội dung phim
Ở Oscar lần thứ 98, dù ra về tay trắng trước những tác phẩm quy mô lớn, Train Dreams - dự án kinh phí 10 triệu USD của Netflix - nổi bật nhờ cách kể chuyện mang tiết tấu trầm lắng.
Tác phẩm chuyển thể từ tiểu thuyết của Denis Johnson, theo chân Robert Grainier (Joel Edgerton đóng) - một người lao động sống giữa vùng Tây Bắc nước Mỹ vào đầu thế kỷ 20, mưu sinh bằng nghề đốn gỗ và làm đường sắt. Cuộc đời Robert là những chuỗi ngày lao động nặng nhọc, đi kèm những mất mát lớn, trong đó có thảm họa cháy rừng tàn phá quê hương, cướp đi vợ và con gái của ông.
Trailer "Train Dreams". Video: Netflix
Thay vì xây dựng cốt truyện với những bước ngoặt kịch tính, phim chọn cách kể về cuộc đời một con người gắn với rừng núi. Đạo diễn không né tránh những khía cạnh tăm tối trong quá trình hình thành nước Mỹ hiện đại. Cuộc sống của những người đốn gỗ đầu thế kỷ 20 đầy rẫy nguy hiểm. Chỉ một sai lầm nhỏ có thể khiến cả nhóm công nhân thiệt mạng.
Trong một cảnh, Robert chứng kiến đồng nghiệp ném một công nhân người Hoa khỏi cây cầu. Sự việc khiến ông ám ảnh suốt cuộc đời, xuất hiện trong những giấc mơ như lời nhắc nhở về tội lỗi, trách nhiệm cá nhân.
Bên cạnh sự khắc nghiệt của công việc, bộ phim dành nhiều thời lượng cho đời sống cá nhân của Grainier. Tình yêu của ông với Gladys (Felicity Jones) được khắc họa bằng những cảnh quay mang sắc thái dịu dàng. Những chi tiết này góp phần lý giải việc Grainier trở lại khu rừng để làm việc dù biết đối mặt nhiều rủi ro, bởi ông cần kiếm tiền nuôi gia đình.
Kịch bản của Clint Bentley và Greg Kwedar gợi mở những thảm họa môi trường ngày nay không phải là sự kiện bất ngờ mà bắt nguồn từ lịch sử khai thác tài nguyên kéo dài hàng thế kỷ. Bằng cách kết hợp câu chuyện của nhân vật chính với bối cảnh lịch sử rộng lớn, tác phẩm mang đến thông điệp về mối quan hệ giữa con người và tự nhiên.
Cảnh phim "Train Dreams". Ảnh: Netflix
Một trong những điểm sáng là phần hình ảnh do nhà quay phim người Brazil Adolpho Veloso đảm nhận. Bộ phim tận dụng ánh sáng ngoài trời, quay với khung hình 4:3, tỷ lệ chuẩn của điện ảnh cổ điển do Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ quy định năm 1932, gợi cảm giác hoài cổ.
Screen Daily nhận xét nhiều phân cảnh tựa như những bức ảnh cũ của nhiếp ảnh gia Dorothea Lange - một trong những người đặt nền móng cho dòng nhiếp ảnh tư liệu - ở thời kỳ Đại suy thoái. Các khung hình mang tông màu trầm, tập trung vào những người lao động giữa thiên nhiên, tạo cảm giác như đang theo dõi những bức ảnh lịch sử trên màn hình. Ngoài việc tận dụng làm công cụ kể chuyện, việc lựa chọn khung hình vuông để nhấn mạnh sự nhỏ bé của con người trước vũ trụ. Đồng thời, Veloso kết hợp những cú máy dài để khán giả cảm nhận nhịp điệu chậm rãi của cánh rừng già.
Nếu phần hình ảnh tạo nên tính thẩm mỹ cho Train Dreams, diễn xuất của Joel Edgerton góp phần định hình chiều sâu tác phẩm. Tài tử không chọn cách bộc lộ cảm xúc bằng những cảnh phô trương hay bùng nổ mà dồn toàn bộ bi kịch của Robert Grainier vào ánh mắt, sự im lặng và ngôn ngữ cơ thể.
Sự tiết chế trong diễn xuất giúp nhân vật trở nên thuyết phục. Robert hiện lên như người đàn ông ít nói, sống giữa môi trường lao động khắc nghiệt với tâm hồn cô độc. Trang Guardian đánh giá màn thể hiện của Edgerton truyền tải trọn vẹn tâm lý nhân vật. Còn Hollywood Reporter cho rằng tài tử thể hiện được chiều sâu, vẻ đẹp và nỗi buồn trong một người tưởng chừng rất bình dị.
Đạo diễn Clint Bentley (trái) và tài tử Joel Edgerton trên phim trường "Train Dreams". Ảnh: Netflix
Felicity Jones, trong vai Gladys - vợ của Grainier, mang đến năng lượng ấm áp ở phần đầu phim. Tương tác giữa Edgerton và Jones tạo nên sự gắn kết, khiến cho mất mát của nhân vật Robert được khán giả đồng cảm. William H. Macy trong vai công nhân nổ mìn Arn Peeples có nét hài hước, cân bằng lại không khí u buồn của tác phẩm.
Theo nhận định của các chuyên trang điện ảnh, Train Dreams là ứng viên mang đậm tinh thần nghệ thuật ở hạng mục Phim xuất sắc. Trang Roger Ebert cho rằng dự án là một trong những phim hay nhất năm, khen cách đạo diễn Clint Bentley dung hòa giữa bối cảnh hiện thực và chất thơ.
Guardian nhận định tác phẩm của Clint Bentley lồng ghép nhiều trăn trở về giá trị đạo đức, mang dáng dấp phim Hollywood cổ điển hiếm gặp hiện nay. Tuy nhiên, tạp chí TheNew Yorker nhận định bộ phim đi theo hướng duy mỹ, do đó không lột tả được hết phần gai góc, nỗi bất an trong nguyên tác của Denis Johnson.
Nhân Ái
