Vệ tinh Luch/Olymp, phóng năm 2014, là một trong hai vệ tinh quân sự bí mật của Nga giúp theo dõi phương tiện vũ trụ của Mỹ và những nước khác trong vành đai địa tĩnh (GEO), nằm ở độ cao khoảng 35.786 km phía trên xích đạo. Luch/Olymp đã ngừng hoạt động và được đưa vào quỹ đạo "nghĩa địa" cách GEO vài trăm dặm vào tháng 10 năm ngoái.
Tuy nhiên, hình ảnh từ mặt đất của công ty giám sát không gian s2a Systems (Thụy Sĩ) cho thấy dường như vệ tinh này đã vỡ và bắt đầu quay mất kiểm soát hôm 30/1. Công ty cho biết trên X, họ phát hiện thêm nhiều vật thể xung quanh vệ tinh sau sự kiện.
Quá trình vệ tinh Nga vỡ trên quỹ đạo. Video: s2a Systems
Theo Jonathan McDowell, nhà vật lý thiên văn kiêm chuyên gia theo dõi vệ tinh tại Trung tâm Vật lý Thiên văn Harvard-Smithsonian, Luch/Olymp vỡ tung nhiều khả năng do va chạm với rác bên ngoài vì các nguồn năng lượng bên trong như nhiên liệu và pin thường đã được xả hết khi vệ tinh ngừng hoạt động.
Dù không thể loại trừ hoàn toàn khả năng Luch/Olymp chưa xả năng lượng đúng cách, McDowell lưu ý rằng nếu giả thuyết va chạm là đúng, tình hình rất đáng lo ngại. Điều này cho thấy môi trường rác vũ trụ ở GEO và quỹ đạo nghĩa địa phía trên tệ hơn so với nhận định trước đây.
Minh họa rác vũ trụ bay quanh Trái Đất. Ảnh: NASA
Theo Telegraph, hiện có hơn 10.000 tấn rác vũ trụ xung quanh Trái Đất và tình hình có thể còn tệ hơn khi các công ty ngày càng phóng thêm nhiều vệ tinh. Rác vũ trụ, thường là bộ phận của vệ tinh hoặc tên lửa, rơi trở lại khí quyển trung bình hơn ba lần một ngày, trong đó những mảnh lớn hơn xuống tới mặt đất khoảng một lần mỗi ngày. Một nghiên cứu năm 2023 cho thấy, có 2,3% nguy cơ một mảnh rác vũ trụ rơi xuống lấy mạng hoặc làm bị thương ít nhất một người, và nguy cơ này tăng lên mỗi năm.
Dù vệ tinh Luch/Olymp thứ nhất đã ngừng hoạt động, Nga vẫn còn vệ tinh theo dõi thứ hai phóng vào năm 2023. Vài năm qua, Nga, Mỹ và Trung Quốc đều sử dụng các vệ tinh quanh quỹ đạo địa tĩnh để tiếp cận và điều tra vệ tinh của quốc gia khác.
Thu Thảo (Theo Space, Telegraph)
