Tên lửa Ấn Độ gặp sự cố khi phóng vệ tinh
Ngày 17/5/2025, tên lửa PSLV-XL phóng từ Trung tâm Vũ trụ Satish Dhawan, mang theo vệ tinh radar quan sát Trái Đất EOS-09 cho Tổ chức Nghiên cứu Vũ trụ Ấn Độ (ISRO). Tuy nhiên, EOS-09 đã không thể đến đích khi PSLV-XL gặp sự cố ở tầng thứ ba khoảng 6 phút sau khi phóng.
Đây là lần phóng thứ 101 của ISRO và là lần phóng thứ 63 của tên lửa chủ lực PSLV bốn tầng, cao 44,5 m. Phiên bản ngày 17/5 là XL với 6 động cơ đẩy nhiên liệu rắn. Trong lịch sử 32 năm của tên lửa, đây mới chỉ là lần thất bại thứ ba.
Vụ phóng tên lửa Ấn Độ PSLV-XL ngày 17/5/2025. Ảnh: ISRO
Hai tên lửa của Firefly Aerospace thất bại
Ngày 29/4/2025, tên lửa Alpha của công ty Firefly Aerospace (Mỹ) cất cánh từ California trong nhiệm vụ thứ 6, mang theo thiết bị thử nghiệm công nghệ cho Lockheed Martin lên quỹ đạo Trái Đất thấp. Tầng trên của Alpha lên tới độ cao khoảng 320 km, nhưng không đạt được vận tốc quỹ đạo cần thiết do sự cố xảy ra ngay sau khi tách tầng. Do đó, thiết bị thử nghiệm cũng không thể vận hành theo kế hoạch.
Firefly Aerospace sau đó xác định được vấn đề và chuẩn bị đưa Alpha trở lại hoạt động. Tuy nhiên, tên lửa tiếp tục gặp sự cố ngày 29/9/2025, khi tầng thứ nhất của tên lửa phát nổ trên bệ thử nghiệm. Công ty thông báo sự cố xảy ra do "lỗi quy trình" và đặt mục tiêu thực hiện chuyến bay thứ 7 với tầng thứ nhất khác vào đầu năm 2026.
Tên lửa Zhuque-2 của Landspace gặp sự cố
Tên lửa Zhuque-2 của Landspace - startup Trung Quốc thất bại trong nhiệm vụ diễn ra tại Trung tâm Phóng Vệ tinh Tửu Tuyền ngày 14/8/2025. Công ty không tiết lộ những hàng hóa mà nó mang theo. Đây là thất bại thứ hai của Zhuque-2, tên lửa hai tầng dùng nhiên liệu methane-oxy lỏng.
Landspace là công ty đầu tiên trên thế giới phóng thành công tên lửa sử dụng nhiên liệu này vào tháng 7/2023, đi trước các đối thủ Mỹ như SpaceX của Elon Musk và Blue Origin của Jeff Bezos. Kể từ đó, LandSpace đã thử nghiệm nhiều phiên bản Zhuque-2 khác nhau, bao gồm một chuyến bay thử nghiệm thành công tháng 5/2025.
Tên lửa Ceres-1 của Galactic Energy thất bại
Gần ba tháng sau sự cố của Zhuque-2, Ceres-1, một tên lửa khác của Trung Quốc, cũng không thể hoàn thành nhiệm vụ. Ceres-1, do công ty Galactic Energy chế tạo, cất cánh từ Trung tâm Phóng Vệ tinh Tửu Tuyền ngày 9/11/2025, mang theo hai vệ tinh quan sát Trái Đất thương mại và tàu vũ trụ do một trường đại học Trung Quốc thiết kế. Ba tầng đầu tiên của tên lửa hoạt động tốt, nhưng tầng cuối cùng gặp trục trặc, làm hỏng chuyến bay.
Tên lửa H3 của Nhật Bản làm mất vệ tinh
Chỉ 10 ngày trước khi năm 2025 kết thúc, tên lửa H3 gặp vấn đề với tầng thứ hai trong quá trình phóng vệ tinh điều hướng Michibiki 5. "Quá trình khai hỏa lần hai của động cơ tầng thứ hai đã không diễn ra bình thường và tắt sớm hơn dự kiến. Do đó, QZS-5 không được đưa vào đúng quỹ đạo chỉ định và vụ phóng thất bại", đại diện Cơ quan Thám hiểm Hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA) giải thích, đồng thời tuyên bố đã mất vệ tinh.
Tên lửa hai tầng H3 do JAXA và Mitsubishi Heavy Industries phát triển. Đây là phiên bản kế nhiệm của H-2A, tên lửa "nghỉ hưu" vào tháng 6/2025 sau 25 năm phục vụ. Tên lửa H3 thất bại trong lần phóng đầu tiên vào tháng 3/2023, nhưng sau đó phóng thành công 5 lần liên tiếp trước khi gặp sự cố.
Tên lửa đầu tiên phóng từ châu Âu nổ tung
Ngày 30/3/2025, công ty Isar Aerospace của Đức phóng tên lửa Spectrum từ sân bay vũ trụ Andoya ở Na Uy. Đây là lần phóng đầu tiên của Spectrum và cũng là chuyến bay quỹ đạo đầu tiên từ lãnh thổ châu Âu. Tuy nhiên, tên lửa gặp sự cố chỉ 18 giây sau khi phóng, rơi trở lại Trái Đất và phát nổ, tạo ra quả cầu lửa màu cam sáng rực giữa khung cảnh băng tuyết trắng xóa của mùa đông.
Tên lửa Spectrum nổ tung sau khi phóng. Video: Space
Gần 9 tháng sau, Isar Aerospace thông báo hoàn tất thử nghiệm các tầng tên lửa Spectrum và đang chuẩn bị cho lần phóng thứ hai tại Andoya. Cả hai tầng đều vượt qua các bài kiểm tra lửa tĩnh tích hợp kéo dài 30 giây, xác nhận tên lửa sẵn sàng phóng.
Tên lửa quỹ đạo đầu tiên của Australia thất bại
Ngày 29/7/2025, công ty Gilmour Space ra mắt tên lửa Eris tại sân bay vũ trụ quỹ đạo Bowen ở vùng ven biển Queensland. Đây là lần phóng thử lên quỹ đạo đầu tiên của một tên lửa do Australia chế tạo, đánh dấu bước tiến mới cho lĩnh vực hàng không vũ trụ của nước này. Tuy nhiên, Eris gặp số phận tương tự tên lửa Spectrum của châu Âu. Nó bay lệch ngang và rơi xuống đất chỉ 14 giây sau khi cất cánh.
Tên lửa quỹ đạo tư nhân đầu tiên của Hàn Quốc
Startup Innospace đạt cột mốc mới trong năm 2025 khi phóng Hanbit-Nano, tên lửa quỹ đạo tư nhân đầu tiên của Hàn Quốc, từ Trung tâm Vũ trụ Alcantara (Brazil) ngày 22/12. Đây là tên lửa hai tầng cao 17,3 m, được thiết kế để chở tối đa 90 kg hàng hóa lên quỹ đạo đồng bộ Mặt Trời. Trong lần phóng đầu tiên, Hanbit-Nano mang theo 5 vệ tinh nhỏ cho khách hàng từ Brazil và Ấn Độ cùng 5 thiết bị thử nghiệm công nghệ. Tuy nhiên, tên lửa gặp sự cố khoảng một phút sau khi cất cánh và rơi trở lại Trái Đất.
Loạt tên lửa tái sử dụng không thu hồi được tầng đẩy
Năm 2025 có 4 lần tầng đẩy của tên lửa tái sử dụng hạ cánh thất bại trong các vụ phóng quỹ đạo, gồm vụ phóng tên lửa New Glenn của Blue Origin (ngày 15/1), Falcon 9 của SpaceX (ngày 3/3), Zhuque-3 của Landspace (ngày 3/12) và Trường Chinh 12A của Trung Quốc (ngày 22/12).
Cả 4 tên lửa đều lên tới quỹ đạo theo đúng kế hoạch và thu hồi tầng đẩy chỉ là mục tiêu phụ. Việc chúng gặp trục trặc không quá bất ngờ vì đây là những vụ phóng quỹ đạo đầu tiên của New Glenn (đã hạ cánh thành công trong lần phóng thứ hai vào tháng 11), Zhuque-3 và Trường Chinh 12A. Trong khi đó, vụ phóng của Falcon 9 vào tháng 3 là lần trục trặc duy nhất trong số hơn 160 vụ phóng của SpaceX năm 2025.
Tàu vũ trụ tư nhân Mỹ đổ nghiêng trên Mặt Trăng
Ngày 6/3/2025, tàu đổ bộ Athena của công ty Intuitive Machines đáp xuống Mặt Trăng, mang theo hàng loạt thiết bị khoa học cho NASA, nhưng bị đổ nghiêng. Tư thế này khiến một số thiết không thể triển khai đúng cách và con tàu cũng không thu thập đủ ánh sáng Mặt Trời để sạc pin. Một ngày sau, Intuitive Machines tuyên bố Athena ngừng hoạt động.
Hai chân của tàu đổ bộ Athena hướng lên trời sau khi con tàu bị đổ trong nỗ lực hạ cánh gần cực nam Mặt Trăng ngày 6/3/2025. Ảnh: Intuitive Machines
Trước đó, công ty đã gặp tình huống tương tự khi tàu Odysseus hạ cánh xuống Mặt Trăng tháng 2/2024. Odysseus cũng bị đổ, dường như do gãy chân trong quá trình hạ cánh, khiến nhiệm vụ kết thúc sớm. Nếu mọi việc diễn ra theo đúng kế hoạch, Intuitive Machines sẽ sớm trở lại Mặt Trăng. Nhiệm vụ thứ ba của công ty cho NASA dự kiến diễn ra vào nửa đầu năm 2026.
Tàu đổ bộ tư nhân Nhật Bản đâm vào Mặt Trăng
Ngày 5/6/2025, công ty ispace cố gắng đưa tàu Resilience đáp xuống Mặt Trăng nhưng không thành công. Con tàu lao mạnh xuống lớp đất xám ở khu vực Mare Frigoris (Biển Lạnh). Đây là thất bại thứ hai của ispace sau lần đổ bộ Mặt Trăng hồi tháng 4/2023. Tuy nhiên, cả hai nhiệm vụ đều có nhiều điểm tích cực, tàu đổ bộ đã lên quỹ đạo Mặt Trăng thành công, đạt nhiều cột mốc quan trọng và chỉ thất bại trong giai đoạn cuối cùng của quá trình hạ cánh. ispace dự định thử lại vào năm 2027.
Starship ba lần phóng thử không thuận lợi
Starship, tên lửa lớn và mạnh nhất từng được chế tạo, 5 lần phóng thử nghiệm cận quỹ đạo từ căn cứ Starbase của SpaceX ở Nam Texas trong năm 2025. Tuy nhiên, ba lần phóng đầu tiên không diễn ra suôn sẻ.
Elon Musk chia sẻ thước phim "cơn mưa" mảnh vỡ từ tên lửa Starship ngày 16/1/2025 trên mạng xã hội X. Video: Elon Musk/X
Ngày 16/1/2025, tầng đầu tiên của Starship mang tên Super Heavy quay trở lại Starbase và được các cánh tay kẹp của tháp phóng tóm lấy, nhưng tầng trên phát nổ chưa đầy 10 phút sau khi cất cánh, tạo ra "cơn mưa" mảnh vỡ trút xuống quần đảo Turks và Caicos. Điều tương tự cũng xảy ra trong chuyến bay thử nghiệm ngày 6/3, trong khi vụ phóng ngày 27/5 là bước thụt lùi với cả hai tầng tên lửa đều thất bại.
SpaceX đã phục hồi mạnh mẽ khi Starship thực hiện thành công hai chuyến bay gần nhất, diễn ra lần lượt vào ngày 26/8 và 13/10/2025. Công ty đang chuẩn bị cho chuyến bay thử nghiệm đầu tiên của V3, phiên bản Starship lớn và mạnh mẽ hơn, trong tương lai gần.
Thu Thảo tổng hợp
