Monterey Bay Whale Watch, công ty chuyên tổ chức những chuyến quan sát cá voi và động vật biển, chia sẻ trên mạng xã hội video ghi lại hành vi đi bộ bằng đuôi độc đáo của cá heo lưng thẳng phương Bắc (Lissodelphis borealis) ở vùng biển gần California cuối tháng 1.
Trong video, hướng dẫn viên nói: "Tôi không thể diễn tả hết mức độ hiếm gặp của hành vi này". Công ty thành lập năm 1992 cũng cho biết, họ mới chỉ ghi nhận hành vi đi bộ bằng đuôi vài lần. Để thực hiện, cá heo lao lên khỏi mặt nước với tư thế dựng thẳng đứng, sau đó duy trì tư thế bằng cách quẫy đuôi thật nhanh, cho phép chúng lướt trên mặt nước trong thời gian ngắn.
Cá heo lưng thẳng phương Bắc đi bộ bằng đuôi ở vùng biển gần California. Video: Monterey Bay Whale Watch
Cá heo lưng thẳng phương Bắc tương đối phổ biến ở Bắc Thái Bình Dương. Đặc trưng của chúng là không có vây lưng, cơ thể chủ yếu màu đen với một mảng trắng bên dưới. Chúng nổi tiếng với những pha nhào lộn ấn tượng, có thể nhảy vọt khỏi mặt nước 6 m.
"Cá heo lưng thẳng phương Bắc thường xuyên nhảy lặp đi lặp lại để giải trí hoặc giao tiếp trong đàn. Chúng tôi hay bắt gặp chúng ở Vịnh Monterey, California, vì có một hẻm núi ngầm sâu rất gần bờ. Do đó, tại khu vực này, những loài cá voi và cá heo vốn sống ở vùng nước sâu có thể đến gần bờ hơn", nhà sinh vật biển Nancy Black, chủ sở hữu Monterey Bay Whale Watch, giải thích, thêm rằng hiếm khi chúng được bắt gặp đi bộ bằng đuôi.
Một trong những trường hợp đáng chú ý về cá heo hoang dã đi bộ từng ghi nhận là quần thể cá heo mũi chai Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (Tursiops aduncus) sống ở cửa sông Port (Australia). Nguồn gốc của hành vi này được tiết lộ trong nghiên cứu do nhóm chuyên gia từ tổ chức Bảo tồn Cá voi và Cá heo (WDC) của Anh thực hiện, xuất bản trên tạp chí The Royal Society: Biology Letters.
Cụ thể, đàn cá heo hoang dã có thể đã học hỏi hành vi này từ cá heo cái Billie. Con vật chào đời năm 1987 trong môi trường tự nhiên. Tháng 12 cùng năm, nó mắc kẹt trong một bến cảng và được đưa đến thủy cung gần đó chăm sóc. Tại đây, nó sống cùng 5 cá thể khác đã được huấn luyện đi bộ bằng đuôi để biểu diễn trước công chúng.
Sau khi trở về tự nhiên 7 năm, Billie được bắt gặp đi bộ bằng đuôi. Hành vi cũng lan rộng sang những con cá heo khác trong quần thể ở cửa sông, nhưng dần giảm sau khi Billie chết vào năm 2009. Các nhà khoa học cho rằng dù không được huấn luyện tại thủy cung, Billie đã bắt chước bầy cá heo chuyên biểu diễn, sau đó cá heo hoang dã lại bắt chước nó. Với trường hợp đàn cá heo lưng thẳng phương Bắc ở California, họ chưa rõ chính xác chúng đã học hành vi này như thế nào.
Thu Thảo (Theo IFL Science, BBC Wildlife)
