Thông tư 14/2026/TT-BCA, quy định chi tiết Chương trình an ninh hàng không và kiểm soát chất lượng an ninh hàng không Việt Nam, có hiệu lực từ ngày 3/2, xác định rõ trách nhiệm pháp lý trực tiếp của hành khách đối với hành lý mang lên tàu bay và nghĩa vụ tuân thủ đầy đủ các quy định an ninh hàng không.
Bắt buộc nắm rõ nội dung hành lý, xóa lỗ hổng xách đồ thuê
Hành khách phải nắm rõ các nghĩa vụ pháp lý trực tiếp như: biết rõ nội dung hành lý mang theo người hoặc ký gửi; chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành lý do mình mang theo hoặc ký gửi; chấp hành đầy đủ các yêu cầu kiểm tra, giám sát an ninh và các biện pháp kiểm soát tại cảng hàng không, sân bay trong suốt quá trình làm thủ tục và di chuyển.
Quy định này xác lập việc hành khách phải chủ động kiểm soát hành lý, thay vì chỉ thụ động chấp hành khi lực lượng chức năng kiểm tra. Khi trực tiếp mang hoặc ký gửi hành lý, hành khách được xác định là chủ thể chịu trách nhiệm đối với hành lý đó trong hoạt động kiểm soát an ninh hàng không.
Quy định mới của Bộ Công an đối với hành lý mang lên tàu bay và nghĩa vụ tuân thủ đầy đủ các quy định an ninh hàng không có hiệu lực từ ngày 3/2.
Như vậy, trong trường hợp mang hộ hành lý cho người khác nhưng không kiểm tra nội dung, khi cơ quan chức năng phát hiện vật phẩm thuộc danh mục cấm hoặc không đủ điều kiện vận chuyển, hành khách trực tiếp mang/ký gửi vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm.
Việc "không biết" nội dung bên trong sẽ không mặc nhiên loại trừ trách nhiệm, bởi pháp luật đã quy định nghĩa vụ "phải biết" và chịu trách nhiệm đối với hành lý của mình. Tùy vào tính chất vật phẩm, mức độ lỗi và các yếu tố cấu thành vi phạm, việc xử lý cụ thể có thể là nhắc nhở, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật liên quan.
Trách nhiệm tương tự cũng được áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân gửi hàng hóa, bưu gửi qua đường hàng không.
Trách nhiệm xuyên suốt hành trình của người bay
Ngoài việc chịu trách nhiệm về hành lý, hành khách phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về khu vực hạn chế và quy trình kiểm tra an ninh tại cảng hàng không. Trách nhiệm của hành khách không chỉ gói gọn tại cửa an ninh mà phát sinh xuyên suốt quá trình tham gia vận chuyển: từ thời điểm làm thủ tục (check-in), đi qua các khu vực kiểm tra, soi chiếu cho đến khi chính thức lên tàu bay.
Bên cạnh đó, Thông tư cũng quy định chi tiết quy trình xử lý của lực lượng chức năng khi phát hiện vật phẩm nguy hiểm. Tùy vào tính chất và mức độ nguy cơ, đơn vị kiểm soát an ninh sẽ áp dụng các biện pháp nghiệp vụ như: đánh giá mức độ nguy cơ, cô lập, phong tỏa khu vực, phối hợp xử lý theo phương án khẩn nguy hoặc chuyển giao cho cơ quan có thẩm quyền.
Duk Sun
