Xóm chưa điện giữa miền du lịch
Nhắc đến hồ Ba Bể, người ta nghĩ ngay đến thắng cảnh nổi tiếng của vùng Đông Bắc, nơi mặt nước xanh thẳm soi bóng những dãy núi đá vôi, nơi du khách từng tìm đến để chèo thuyền, khám phá hang động, thưởng thức đặc sản và trải nghiệm đời sống bản địa.
Từ trung tâm xã Ba Bể đi theo đường Quốc lộ 279, xuôi theo con dốc uốn lượn về phía hồ, con đường bê tông rộng chừng 5m dẫn vào thôn Bản Cám hiện ra giữa màu xanh của núi rừng. Con đường ấy mới nhìn qua tưởng đã “ổn”, nhưng càng đi sâu càng thấy hết những quanh co, dốc đứng và khúc cua gắt khiến việc đi lại không hề dễ dàng. Và ở cuối con dốc ấy, xóm Đầu Đẳng, một cụm dân cư nhỏ thuộc thôn Bản Cám, xã Ba Bể, tỉnh Thái Nguyên vẫn chưa có điện lưới quốc gia.
Giữa vùng đất được thiên nhiên ưu đãi, nơi chỉ cách mặt nước hồ vài trăm mét, ánh điện vẫn là điều xa xỉ.
Người dân ở khu vực thác Đầu Đẳng mong chờ một ngày có điện lưới sử dụng.
Không điện lưới quốc gia, nhiều hộ dân phải dùng điện năng lượng, máy phát điện mini hoặc chạy máy nổ khi có việc cần. Những tấm pin, máy phát điện mini,... chỉ đủ thắp sáng vài bóng đèn và sạc điện thoại. Trẻ em học bài dưới ánh đèn vàng leo lét, người già quen với cảnh “ăn cơm sớm, ngủ sớm” vì không có gì để làm khi màn đêm phủ kín núi rừng.
Điện không chỉ là ánh sáng. Điện còn là điều kiện để phát triển sản xuất, để bảo quản nông sản, để làm du lịch, để bắt kịp nhịp sống chung của xã hội. Khi chưa có điện lưới, mọi ý tưởng mở Homestay, làm dịch vụ ăn uống, đầu tư tủ đông, tủ mát… đều trở nên chông chênh.
Thác Đầu Đẳng từ lâu đã là điểm dừng chân của nhiều du khách khi đến Ba Bể. Tuy nhiên, khu vực dân cư nằm gần đó – trong đó có xóm Đầu Đẳng – vẫn còn không ít khó khăn về hạ tầng. Điều đó tạo nên một nghịch lý: giữa không gian thiên nhiên đặc sắc, giàu tiềm năng phát triển du lịch, đời sống người dân vẫn còn những khoảng trống cần được lấp đầy bằng điện lưới, giao thông thuận tiện và sự đầu tư đồng bộ hơn.
Thác Đầu Đẳng một địa điểm dụ lịch nổi tiếng ở Ba Bể, tỉnh Thái Nguyên.
“Khách xuống đây thích lắm, nhưng hỏi có điện ổn định không thì mình cũng ngại” - anh Lường Hựu một người dân chia sẻ. Câu nói mộc mạc ấy chứa đựng cả nỗi băn khoăn của những người sống giữa tiềm năng mà chưa thể chạm tay tới cơ hội.
Trăm hộ dân bên “mỏ vàng xanh”
Thôn Bản Cám có hơn 100 hộ dân sinh sống ngay cửa hồ Ba Bể. Vị trí ấy, nếu nhìn trên bản đồ du lịch, là một “điểm vàng”. Từ đây có thể xuống thuyền khám phá lòng hồ, ngược lên rừng Trekking, hoặc chỉ đơn giản là ngồi bên hiên nhà nhìn sương sớm bảng lảng trên mặt nước. Trong chiến lược phát triển du lịch sinh thái, cộng đồng, những bản làng ven hồ như Bản Cám có thể trở thành điểm dừng chân lý tưởng, góp phần giãn bớt áp lực cho khu trung tâm và tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.
Nhưng thực tế, con đường dẫn vào thôn vẫn là "rào cản" lớn. Tuyến đường bê tông rộng khoảng 5m, đủ cho hai xe con tránh nhau trong điều kiện thuận lợi. Song vì địa hình đồi núi, mặt đường dốc, nhiều đoạn cua gắt, tầm nhìn hạn chế, việc lưu thông vẫn khá vất vả.
Một góc thôn Bản Cám, xã Ba Bể có tiềm năng phát triển du lịch nhìn từ trên cao.
Du lịch cần sự thuận tiện. Một cung đường đẹp thôi chưa đủ; nó phải an toàn, dễ tiếp cận và tạo cảm giác yên tâm cho du khách. Với Bản Cám, hành trình đến nơi đôi khi trở thành thử thách khiến nhiều người chùn bước.
Người dân cho biết, “đi xuống thì tốt” nghĩa là từ trên cao đổ dốc về phía hồ, cảm giác nhẹ nhàng hơn. Nhưng chiều ngược lại, leo dốc dài và quanh co khiến xe máy ì ạch, xe ô tô phải lấy đà, nhất là khi chở đủ người. Chính vì thế, dù phong cảnh đẹp, ít người biết đến, mà nếu biết thì cũng e dè.
Tiềm năng và khoảng cách
Hồ Ba Bể từ lâu đã được nhắc tới như biểu tượng du lịch của vùng Đông Bắc. Vẻ đẹp nguyên sơ của mặt hồ rộng lớn giữa trùng điệp núi đá vôi tạo nên sức hút riêng biệt. Trong xu hướng du lịch xanh, trải nghiệm bản địa, những khu vực như Bản Cám hoàn toàn có thể trở thành “vệ tinh” quan trọng.
Người dân nơi đây có lợi thế về cảnh quan, về văn hóa truyền thống, về ẩm thực đặc trưng. Nhiều gia đình đã nghĩ đến chuyện cải tạo nhà cửa làm Homestay, trồng thêm rau sạch, nuôi cá lồng để phục vụ du khách. Nhưng khi điện chưa ổn định, đường sá còn khó khăn, ý tưởng vẫn chỉ dừng lại ở dự định.
Khoảng cách giữa tiềm năng và hiện thực đôi khi chỉ là vài cây cột điện, vài khúc cua được nắn chỉnh, vài biển chỉ dẫn du lịch được dựng lên đúng chỗ. Thế nhưng với người dân Bản Cám, những điều tưởng như nhỏ ấy lại là bài toán lớn.
Thôn Bản Cám nằm ngay của hồ Ba Bể, một địa điểm tiềm năng phát triển du lịch.
Du khách ngày nay không chỉ tìm đến cảnh đẹp, họ còn cần dịch vụ tốt, kết nối internet, nguồn điện ổn định để làm việc từ xa, để chia sẻ hình ảnh, để đặt phòng trực tuyến. Khi hạ tầng chưa đồng bộ, cơ hội phát triển du lịch cộng đồng khó bứt phá.
Ánh sáng của niềm tin
Dẫu vậy, người dân xóm Đầu Đẳng và thôn Bản Cám không bi quan. Họ vẫn tin vào tương lai của vùng đất mình đang sống. Những buổi chiều, trẻ con vẫn nô đùa bên bờ hồ, người lớn vẫn thả lưới, trồng ngô, trồng lúa, chắt chiu từng mùa vụ.
Nhiều người nói, điều họ mong mỏi nhất là có điện lưới quốc gia kéo về xóm. Có điện, cuộc sống sẽ thay đổi rõ rệt: trẻ em học tập thuận lợi hơn, người dân có thể đầu tư máy móc nhỏ phục vụ sản xuất, dịch vụ du lịch có cơ hội hình thành. Điện không chỉ thắp sáng mái nhà, mà còn thắp sáng niềm tin về một tương lai bớt nhọc nhằn.
Bên cạnh đó, việc nâng cấp, mở rộng, cải tạo tuyến đường vào thôn cũng là mong muốn chính đáng. Không cần những đại lộ rộng lớn, chỉ cần mặt đường an toàn hơn, khúc cua bớt gắt, hệ thống biển báo đầy đủ để xe du lịch có thể vào ra thuận lợi.
Trạm Thủy văn Đầu Đẳng hiện vẫn chưa có điện lưới quốc gia, mọi vận hành ở đây đều dùng máy phát điện.
Khi hạ tầng được đầu tư đúng mức, nơi đây có thể trở thành điểm sáng về du lịch cộng đồng, tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người dân, góp phần giữ chân lao động trẻ ở lại quê hương.
Con đường phía trước
Nhìn từ trên cao, thôn Bản Cám như một dải đất nhỏ nằm bên “mỏ vàng xanh” của tự nhiên. Hồ nước mênh mang kia đã và đang nuôi dưỡng biết bao kỳ vọng. Nhưng để kỳ vọng ấy thành hiện thực, cần thêm những bước đi cụ thể, thiết thực.
Xóm Đầu Đẳng cần ánh điện quốc gia để thoát khỏi cảnh tối tăm mỗi đêm. Thôn Bản Cám cần một tuyến đường an toàn, thuận tiện để kết nối với bên ngoài. Và quan trọng hơn cả, cần một chiến lược phát triển đồng bộ, để tiềm năng du lịch không chỉ nằm trên giấy.
Khi những cột điện được dựng lên, khi con đường được mở rộng và du khách bắt đầu tìm đến nhiều hơn, có lẽ ánh sáng ở Đầu Đẳng sẽ không chỉ là ánh đèn, mà còn là ánh sáng của cơ hội, của hy vọng. Giữa núi rừng Ba Bể, người dân nơi đây vẫn chờ một ngày như thế – ngày mà bóng tối lùi xa, và con đường phát triển không còn quanh co, gập ghềnh như hiện tại.
Theo báo cáo số 227/UBND-KT ngày 2/2/2026, của UBND xã Ba Bể hiện trên địa bàn xã vẫn còn nhiều hộ dân chưa có điện lưới quốc gia, gây khó khăn cho đời sống sinh hoạt người dân và ảnh hưởng đến kinh tế - xã hội của địa phương. Riêng khu vực Đầu Đẳng của thôn Bản Cám có 16 hộ dân, một Trạm Kiểm lâm và Trạm Thủy văn Đầu Đẳng chưa có điện. UBND xã Ba Bể mong muốn được Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và Công nghiệp Thái Nguyên xem xét, quan tâm ưu tiên bố trí nguồn vốn để triển khai dự án nhằm đáp ứng nhu cầu của người dân và ngành du lịch.
