HỎI (Chị N.A.T, 32 tuổi ở Hà Nội):
Tôi lấy chồng được 5 năm, có một con nhỏ 3 tuổi. Từ ngày cưới đến nay, Tết nào tôi cũng về nhà nội, từ 27 tháng Chạp đến hết mùng 4, mùng 5. Nhà ngoại tôi ở tỉnh khác, mỗi năm chỉ được về đúng… một bữa cơm chiều mùng 2, ăn vội vàng rồi lại cuốn gói quay về.
Những năm trước, tôi tự an ủi mình: Thôi thì mới cưới, thôi thì nhà chồng đông việc, thôi thì mình là dâu...
Nhưng năm nay, mọi thứ khác đi. Mẹ tôi mới mổ tim hồi đầu năm. Bác sĩ dặn phải giữ tinh thần ổn định, hạn chế đi lại. Đầu tháng âm, mẹ gọi cho tôi, giọng nhẹ tênh nhưng nghe mà nghèn nghẹn: "Tết này con về ngoại sớm hơn được không, mẹ không chắc sang năm còn khỏe để đợi con nữa…".
Tôi suy nghĩ mấy đêm liền rồi nói chuyện với chồng. Tôi đề xuất: Tết năm nay chia đôi: Nội 3 ngày, ngoại 3 ngày.
Tôi nghĩ đó là một phương án công bằng, không ai thiệt. Nhưng không ngờ, chỉ hai ngày sau, mẹ chồng nhắn cả nhà "tối nay họp gia đình".
Trong bữa cơm đó, tôi được nghe đủ mọi câu: "Từ xưa đến nay có nhà nào chia Tết như chia tài sản không?", "Lấy chồng là phải theo nếp nhà chồng"...
Không ai quát mắng tôi nhưng tất cả đều nhìn tôi như thể tôi vừa làm điều gì đó rất sai.
Chồng tôi im lặng. Tôi thì vừa xấu hổ, vừa tủi thân, vừa hoang mang.
Tôi không hiểu: Đòi chia Tết, có thật sự là vô ơn không? Hay chỉ vì tôi là con dâu nên ngay từ đầu đã không có quyền lựa chọn?
CHỊ H HIỂU CHUYỆN TRẢ LỜI:
Câu chuyện bạn chia sẻ vào thời điểm mà nhiều gia đình bắt đầu bước vào "mùa căng thẳng" vì Tết. Đây cũng là lúc những mâu thuẫn âm ỉ quanh vấn đề Tết nội – Tết ngoại dễ dàng bùng phát.
Trước hết, cần khẳng định rõ: Đề xuất chia thời gian về Tết cho hai bên gia đình không phải là hành vi vô ơn.
Khúc mắc của bạn không nằm ở việc 3 ngày nội – 3 ngày ngoại, mà nằm ở xung đột giữa hai cách nhìn: Một bên coi Tết là nghĩa vụ truyền thống, nơi nhà nội luôn được ưu tiên; bên còn lại nhìn Tết như quỹ thời gian hữu hạn, cần được sắp xếp dựa trên hoàn cảnh thực tế và nhu cầu tình cảm của các thành viên.
Trong nhiều gia đình, khi con dâu chủ động đề xuất thay đổi lịch Tết, điều đó không chỉ là thay đổi kế hoạch đi lại, mà còn chạm vào trật tự quen thuộc đã tồn tại nhiều năm – nơi sự hy sinh của phụ nữ sau hôn nhân được mặc định là điều hiển nhiên. Vì vậy, những quy chụp như "vô ơn" hay "không nghĩ cho nhà chồng" thực chất là phản ứng bảo vệ trật tự cũ, hơn là đánh giá công bằng bản chất vấn đề.
Điểm then chốt trong câu chuyện này nằm ở vai trò của người chồng. Trong các mâu thuẫn liên quan đến Tết nội – Tết ngoại, người có khả năng điều tiết tình huống không phải là con dâu hay mẹ chồng, mà là người chồng. Sự im lặng của anh ấy vô tình đẩy bạn vào thế đối diện trực tiếp với cả gia đình nhà chồng, thay vì cùng bạn chia sẻ trách nhiệm giải thích và lựa chọn.
Ở thời điểm hiện tại, điều cần thiết không phải là tiếp tục tranh luận đúng – sai với gia đình chồng, mà là một cuộc trao đổi rõ ràng, bình tĩnh với chồng về những điểm cốt lõi: bạn không phủ nhận trách nhiệm với gia đình bên nội, không có ý định tách mình khỏi Tết nhà chồng, nhưng cũng không thể tiếp tục đánh đổi hoàn toàn vai trò làm con gái, nhất là khi cha mẹ ruột đang ở giai đoạn sức khỏe nhạy cảm.
Tết là phong tục nhưng đồng thời cũng là thời gian thực.Và thời gian dành cho cha mẹ khi họ đã yếu đi không thể được trì hoãn mãi bằng lời hứa "để năm sau".
Một gia đình bền vững không phải là gia đình không có mâu thuẫn, mà là gia đình không duy trì sự yên ổn bằng sự chịu đựng đơn phương của một người. Khi sự cân bằng chỉ tồn tại nhờ hy sinh lặng lẽ, thì sự lệch pha ấy đã hình thành từ rất lâu trước đó. Chúc bạn vững vàng!
