Thông tin trên được đưa ra tại hội thảo thường niên lần thứ 28 của Liên hiệp các Học viện Công nghệ thời trang quốc tế (IFFTI), do Đại học RMIT Việt Nam đăng cai, ngày 22/4. Sự kiện thu hút hơn 100 bài tham luận và phiên thảo luận chuyên đề kéo dài trong 5 ngày, với sự tham gia của hơn 180 đại biểu từ hơn 50 cơ sở đào tạo trong lĩnh vực thời trang, dệt may và công nghệ đến từ 19 quốc gia.
Toàn cảnh phiên thảo luận ngày 22/4. Ảnh: RMIT
Tại phiên thảo luận "Tái thiết, đổi mới, tái sinh: thời trang tại giao điểm của văn hóa, cộng đồng và thương mại", khách mời đã chia sẻ các góc nhìn từ thiết kế, truyền thông và chuỗi cung ứng toàn cầu để bàn về những hướng chuyển đổi cho ngành thời trang.
Từ góc độ truyền thông, bà Nguyễn Liên Chi, Giám đốc nội dung tạp chí ELLE Việt Nam, chỉ ra sự lệch pha của thời trang Việt Nam giữa năng lực sản xuất cho các thương hiệu quốc tế và sự phát triển của thương hiệu nội địa.
Trong khi Việt Nam là một trung tâm sản xuất lớn, nhiều thương hiệu trong nước vẫn phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu giá rẻ và chưa chuyên nghiệp hóa quy trình sản xuất.
Bà Nguyễn Liên Chi, Giám đốc nội dung tạp chí ELLE Việt Nam. Ảnh: RMIT
Bà Chi nhấn mạnh đến nhu cầu cần tăng cường phối hợp trong ngành. "Việt Nam vẫn thiếu một nền tảng mà nhà thiết kế, nhà cung ứng và chuyên gia có thể cùng nhau trao đổi. Đây là điều chúng ta cần hướng tới xây dựng", Giám đốc nội dung tạp chí ELLE Việt Nam nói.
Mang đến một góc nhìn khác, bà Vũ Thảo, nhà thiết kế và sáng lập Kilomet109, chia sẻ về quá trình làm việc trực tiếp với các cộng đồng nghệ nhân trên khắp Việt Nam. Bà Thảo cho biết, không nhiều thương hiệu Việt làm việc trực tiếp với nghệ nhân địa phương. Điều này cũng tạo ra đứt gãy trong việc tạo ra bản sắc văn hóa riêng trong ngành. Các kỹ thuật dệt may truyền thống không được gìn giữ khi không thể kết nối được với lĩnh vực sản xuất.
Bà Vũ Thảo, nhà sáng lập Kilomet109 (trái). Ảnh: RMIT
Kể từ khi ra mắt thương hiệu thời trang riêng, bà Vũ Thảo đã xây dựng mạng lưới hợp tác với nhiều nhóm đồng bào dân tộc, sử dụng sợi và thuốc nhuộm tự nhiên, đồng thời bảo tồn các kỹ thuật truyền thống. Ở một số vùng, chỉ còn một hoặc hai gia đình tiếp tục duy trì nghề dệt may truyền thống. "Chúng tôi không chỉ tạo ra thời trang, mà còn góp phần duy trì truyền thống và cải thiện sinh kế", bà Thảo nói.
Bà Thảo cho biết, việc kết nối nghề thủ công với ngành thời trang nhiều khó khăn nhưng có triển vọng phát triển trong tương lai. Thời trang ngày nay không còn đơn thuần chạy theo xu hướng, mà hướng tới những giá trị sâu sắc và bền vững hơn.
"Các giá trị truyền thống trở thành thế mạnh của chúng tôi, chứ không phải rào cản", nhà sáng lập Kilomet109 nhấn mạnh. Với bà Thảo, các thay đổi này cần thời gian, niềm tin và cam kết dài hạn.
Phiên thảo luận cũng cho thấy sự thay đổi của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Ông Haluk Demirtel, Phó chủ tịch Vận hành tại Li & Fung, cho biết Việt Nam đã chuyển từ mô hình gia công cắt may sang mô hình xuất khẩu FOB (Free On Board, doanh nghiệp chủ động từ khâu nguyên phụ liệu, sản xuất đến giao hàng lên tàu).
Sự chuyển dịch này phản ánh trong dòng chảy thương mại toàn cầu khi có thời điểm Việt Nam vượt Trung Quốc về thị phần xuất khẩu hàng may mặc vào Mỹ. Quá trình chuyển đổi này được thúc đẩy bởi các hiệp định thương mại tự do và nhu cầu thị trường. Khi nguồn cung toàn cầu chuyển sang các mô hình sản xuất nhỏ và linh hoạt hơn, cơ hội mới đang mở ra cho các nhà thiết kế và sản xuất trong nước. "Chuyển dịch sang đơn hàng nhỏ hơn và sản xuất linh hoạt hơn sẽ mở ra cơ hội cho các nhà thiết kế địa phương", ông Demirtel nhận định.
Ông Haluk Demirtel, Phó chủ tịch Vận hành tại Li & Fung, phát biểu tại buổi thảo luận. Ảnh: RMIT
Tuy vậy, Việt Nam vẫn lệ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, với khoảng 70% nguồn cung từ nước ngoài, chủ yếu từ Trung Quốc. Ở một số doanh nghiệp, con số này còn cao hơn. Ngoài ra, vốn đầu tư cũng là một thách thức với nhà sản xuất. Các đơn vị phải chịu áp lực cạnh tranh về giá dù muốn chuyển đổi theo hướng bền vững. Ông Demirtel nhận định rằng người tiêu dùng hiện nay vẫn ưu tiên giá rẻ hơn là sống xanh; với họ, "bền vững" mới chỉ là tiêu chí phụ chứ chưa phải là ưu tiên hàng đầu.
Giáo sư Donna Cleveland, Trưởng khoa Truyền thông và Thiết kế tại Đại học RMIT Việt Nam, cho biết việc RMIT Việt Nam đăng cai Hội thảo thường niên IFFTI thể hiện vai trò của Việt Nam với sự phát triển của ngành thời trang thế giới.
"Việt Nam không chỉ là trung tâm sản xuất, mà còn có văn hóa riêng và sự phát triển nhanh chóng. Chính sự kết hợp này khiến Việt Nam trở thành địa điểm phù hợp để thảo luận về tương lai của thời trang", bà nói.
Bà Corinna Joyce, Trưởng nhóm dự án Hội thảo IFFTI 2026 (Đại học RMIT Việt Nam), nhận định IFFTI giúp kết nối các thành phần trong hệ sinh thái thời trang. Theo bà, hội thảo không chỉ dừng lại ở việc trao đổi kiến thức mà còn thúc đẩy những hành động thực tế để tạo ra sự thay đổi.
Đặc biệt, sự kiện này góp phần khẳng định vị thế mới của Việt Nam. Thay vì chỉ được biết đến như một "công xưởng" gia công, Việt Nam đang trở thành nhân tố quan trọng, trực tiếp tham gia dẫn dắt và định hình tương lai của ngành thời trang bền vững.
Yên Chi
