EV71 là chủng tay chân miệng có nguy cơ gây bệnh nặng cao gấp 3-5 lần so với các tác nhân khác và đang chiếm ưu thế trong các ca bệnh diễn tiến nặng tại TP HCM. Thống kê những tháng đầu năm cho thấy ca mắc trên địa bàn đã tăng hơn gấp đôi, đặc biệt ca nặng tăng vọt gấp 5 lần so với cùng kỳ năm trước, 4 trẻ tử vong. Giám sát dịch tễ ghi nhận EV71 tập trung chủ yếu ở trẻ dưới 3 tuổi, đồng thời xuất hiện biến thể mới so với đợt dịch năm 2023 làm tăng nguy cơ tái nhiễm.
Ths.BS Vũ Thị Thùy Dương, Phó khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết nguyên nhân chính gây ra bệnh tay chân miệng là do các virus thuộc họ đường ruột, điển hình là hai nhóm tác nhân Coxsackie A16 và Enterovirus 71 (EV71). Trong khi chủng Coxsackie A16 thường gây bệnh nhẹ thì EV71 lại rất nguy hiểm.
Thực tế lâm sàng cho thấy triệu chứng ban đầu của trẻ nhiễm chủng EV71 thường rất kín đáo. Trẻ vẫn có biểu hiện sốt, nổi ban hay loét miệng nhưng số lượng không nhiều và không điển hình, dễ khiến phụ huynh chủ quan. Trong khi đó, EV71 có độc lực cao và lây lan rất nhanh, chúng tấn công trực tiếp vào vùng thân não - nơi có trung khu điều khiển hô hấp và tim mạch - nên có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng.
Bác sĩ Dương nhấn mạnh, từ lúc trẻ có dấu hiệu nghi ngờ, chỉ trong vòng 24 đến 48 giờ đã có thể dẫn đến các biến chứng nặng về thần kinh, tim mạch và tuần hoàn. Đây là lý do khiến chúng ta không thể phân biệt được bằng mắt thường là trẻ mắc chủng Coxsackie A16 bình thường hay chủng EV71 nguy hiểm.
Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhi tại Khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2. Ảnh: Thúy Nguyễn
Tại bệnh viện, tỷ lệ bệnh nhân tay chân miệng nhập viện hiện đã tăng khoảng 20-30% so với những tháng trước đó. Trong số các ca nhập viện điều trị nội trú, có tới 16% đến 17% là các ca bệnh nặng từ độ 2B trở lên. Đây là nhóm bệnh nhân bắt buộc phải có chỉ định truyền thuốc đặc hiệu, được theo dõi sinh hiệu liên tục để giành giật lại sự sống.
Vì diễn tiến của bệnh tay chân miệng do EV71 nhanh và khó lường, bác sĩ Dương lưu ý giải pháp then chốt là theo dõi sát để phát hiện sớm các dấu hiệu chuyển độ. Đặc biệt tại môi trường nhà trẻ, để phát hiện bệnh sớm, giáo viên và phụ huynh cần thường xuyên kiểm tra các biểu hiện bất thường của trẻ dù là nhỏ nhất.
Đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như trẻ sốt nhẹ nhưng kéo dài, hoặc sốt cao khó hạ, có biểu hiện mệt mỏi, thiếu sức sống; trẻ quấy khóc, từ chối ăn uống và chảy nhiều nước dãi do các vết loét sâu trong miệng gây đau rát. Lưu ý khi giật mình chới với là dấu hiệu điển hình của biến chứng thần kinh, thường xuất hiện lúc trẻ đang thiu thiu ngủ; trẻ run chi, đi đứng loạng choạng, ngồi không vững.
Lê Phương
